Sel Bastı, Araç Hasarlandı: Zararı Kim Öder?
Ani sağanak, taşan dere, alt geçitte biriken su... Sel ve su baskını, özellikle yaz sağanakları ve mevsim geçişlerinde binlerce aracın hasarlanmasına yol açıyor. İlk soru hep aynı: "Kaskom bu zararı karşılar mı?"
Cevap poliçenizin içeriğine bağlı. Kasko Genel Şartları'nda sel ve su baskını, ek sözleşme ile teminat kapsamına alınabilen risklerdendir (Kasko Genel Şartları A.4). Yani kaskonuzun sel hasarını ödemesi için poliçenizde "sel ve su baskını" klozunun/teminatının bulunması gerekir. Uygulamada "genişletilmiş kasko" ve "tam kasko" adıyla satılan poliçelerin büyük çoğunluğu bu teminatı içerir — ama tek güvenilir kaynak poliçenizin kendisidir.
⚠️ Önemli ayrım: Zorunlu trafik sigortası (ZMSS) sel hasarını hiçbir durumda karşılamaz — ZMSS yalnızca üçüncü kişilere verilen zararları öder; doğa olayları nedeniyle kendi aracınızda oluşan hasar kapsam dışıdır. Sel hasarında muhatap kasko poliçeniz, kasko yoksa — koşulları varsa — su baskınına yol açan altyapı eksikliği nedeniyle ilgili idare (belediye/DSİ) olabilir.
Sigorta Şirketlerinin Tipik Red Gerekçeleri
"Poliçede sel teminatı yok"
İlk kontrol noktası budur. Ancak poliçe satılırken teminatın kapsamı hakkında yeterli bilgilendirme yapılmadıysa (aydınlatma yükümlülüğü ihlali), teminat dışılık savunmasının geçerliliği tartışmaya açılabilir.
"Hasar selle uyumlu değil" (illiyet bağı itirazı)
En sık uyuşmazlık konusu: şirket, motor hasarının selden değil, sürücünün su birikintisinde aracı çalıştırmasından (hidrolik kilitlenme) kaynaklandığını ileri sürer. Bu itiraz teknik bilirkişi incelemesiyle çözülür — aşağıdaki emsal kararlara bakın.
"Kısmi onarım yeterli" (pert tartışması)
Sel hasarı çoğu zaman elektronik aksamda kalıcı ve yaygın hasar bırakır. Onarımın ekonomik olmadığı hâllerde araç pert (tam hasar) işlemine alınmalı; rayiç bedel ile sovtaj farkı ödenmelidir. Yargıtay bu yaklaşımı onaylamaktadır.
Emsal Kararlar: Mahkemeler Ne Diyor?
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi
SEL KLOZU
| Esas / Karar |
2019/5289 E. — 2020/7445 K. |
| Karar Tarihi |
23.11.2020 |
| Konu |
Sel/su baskını klozlu genişletilmiş kasko — su birikintisinde stop eden araç |
| Sonuç |
Teminat kapsamı, kloz üzerinden değerlendirilir |
"Davacı vekili, müvekkilinin ... plakalı aracını sel ve su baskını klozunu içerecek şekilde davalı ... şirketine genişletilmiş kasko sigortası ile sigortalattığını, müvekkilinin iş yerinden evine giderken yağmurun şiddetine bağlı olarak su birikintisi ve sel ile karşılaştığını, aracının su içerisinde kalması sebebiyle stop ettiğini..."
Kararın Önemi: Sel teminatı içeren kasko poliçelerinde uyuşmazlık, hasarın klozdaki riskin gerçekleşmesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı üzerinden çözülür. Poliçenizde sel klozu varsa, yağış kaynaklı su hasarında teminat karinesi sizin lehinizedir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
GÜNCEL İÇTİHAT
| Esas / Karar |
2024/4448 E. — 2024/6570 K. |
| Karar Tarihi |
26.06.2024 |
| Konu |
Sel hasarı — sigortacının "teminat dışı" savunması ve illiyet bağı incelemesi |
| Sonuç |
Hasar-sel uyumu teknik bilirkişiyle denetlenir |
"...ıslah ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 238.000,00 TL hasar onarım bedelinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte sigorta şirketinden tahsilini talep etmiştir. ... Davalı vekili cevap dilekçesinde; Kasko Sigortası Genel Şartları gereğince hasarın teminat dışı olduğunu, sel nedeniyle meydana gelen hasar ile araçtaki..." [hasarın uyumlu olmadığını savunmuştur]
Kararın Önemi: Sigortacının "hasar selle uyumsuz" savunması, soyut itirazla değil teknik inceleme ile çözülür. Yargıtay 17. HD'nin 2014/19641 E. — 2014/16616 K. sayılı kararı da, üniversitelerin otomotiv bölümlerinden motor, oto elektrik ve makine mühendislerinden oluşan heyetle sel ile hasar arasındaki illiyet bağının araştırılmasını zorunlu tutmuştur.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
PERT HESABI — SİGORTALI LEHİNE
| Esas / Karar |
2021/6882 E. — 2022/1123 K. |
| Karar Tarihi |
31.01.2022 |
| Konu |
Sel hasarlı araçta onarımın ekonomik olmaması — pert (tam hasar) işlemi |
| Sonuç |
Rayiç bedel − sovtaj farkı ödenir ✓ |
"...davaya konu araç her ne kadar sel hasarı sonrası onarım görmüşse de, aracın önceki hasarları, bu hasarları dolayısıyla ödenen tazminatlar ve sel hasarı nedeniyle meydana gelen hasar tutarı dikkate alındığında aracın onarımının ekonomik olmadığı, bu nedenle araç rayiç değeri ile sovtaj değeri arasındaki farkın hasar tazminatı..." [olarak ödenmesi gerektiği]
Kararın Önemi: Sel hasarında onarım ekonomik değilse sigortacı "onarır, veririz" diyemez; aracın rayiç değeri ile hurda (sovtaj) değeri arasındaki farkı ödemek zorundadır. Aynı yönde: 4. HD 2021/6394 E. — 2022/1124 K. Pert sürecinin ayrıntısı için Pert Araç Tazminatı Rehberi'mize bakın.
Sel Hasarında Yapmanız Gereken 5 Şey
1
Su içinde aracı ASLA çalıştırmayın. Suya girmiş aracı çalıştırmak motoru kilitleyebilir (hidrolik lock) ve sigortacıya "hasar selden değil, çalıştırmadan kaynaklandı" savunması verir. Aracı çekiciyle taşıtın.
2
Fotoğraf/video ile belgeleyin. Aracın su içindeki hâlini, su seviyesini, sokağı ve çevredeki diğer hasarlı araçları kaydedin. Meteoroloji verileri ve AFAD/belediye duyuruları da selin şiddetinin ispatında kullanılabilir.
3
Hasarı derhâl ihbar edin. Kasko Genel Şartları uyarınca rizikonun öğrenilmesinden itibaren en geç 5 iş günü içinde sigortacıya ihbar zorunludur. Geciken ihbar, tazminatın azaltılmasına gerekçe yapılabilir.
4
Ekspertiz sürecini takip edin. Eksper raporuna itiraz hakkınız vardır. Elektronik aksam hasarlarının eksik tespit edilmesi sel dosyalarında yaygındır; gerekirse bağımsız eksper veya mahkeme kanalıyla delil tespiti yaptırın.
💡 Kaskosu olmayanlar için: Su baskını; yetersiz mazgal, tıkalı altyapı veya dere ıslahı eksikliği gibi bir hizmet kusurundan kaynaklanmışsa, koşulları varsa ilgili idareye (belediye, DSİ) karşı tam yargı davası gündeme gelebilir. Bu ihtimal her somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir; sürecin idari başvuru ve 1 yıllık süre koşulu vardır (İYUK m.13).
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Sel hasarını her kasko karşılar mı?
Hayır. Sel ve su baskını, Kasko Genel Şartları'nda ek sözleşmeyle teminata dahil edilebilen risklerdendir. Poliçenizde sel/su baskını teminatı (klozu) varsa hasar ödenir; genişletilmiş ve tam kasko ürünlerinin çoğu bu teminatı içerir, ancak mutlaka poliçenizi kontrol edin.
Zorunlu trafik sigortası sel hasarını öder mi?
Hayır. ZMSS yalnızca üçüncü kişilere verilen zararları karşılar; doğa olayları nedeniyle kendi aracınızda oluşan hasar kapsam dışıdır. Sel hasarında muhatap kasko poliçenizdir.
Su birikintisinde aracı çalıştırdım ve motor hasar gördü; kasko öder mi?
Bu, sel dosyalarının en çekişmeli konusudur. Sigortacılar hasarın selden değil, sürücünün aracı su içinde çalıştırmasından kaynaklandığını savunur. Yargıtay, sel ile hasar arasındaki illiyet bağının uzman bilirkişi heyetiyle araştırılmasını arar; somut olayın koşullarına göre sonuç değişir. Su içinde aracı çalıştırmamak en güvenli davranıştır.
Sel hasarında aracım pert sayılabilir mi?
Evet. Onarımın ekonomik olmadığı hâllerde araç tam hasar (pert) işlemine alınır ve aracın rayiç değeri ile sovtaj (hurda) değeri arasındaki fark ödenir. Yargıtay, sel hasarlı araçlarda bu hesabı onaylamaktadır.
Sel hasarını sigortaya ne kadar sürede bildirmeliyim?
Kasko Genel Şartları uyarınca rizikonun öğrenilmesinden itibaren en geç 5 iş günü içinde ihbar edilmelidir. Gecikme, tazminatın azaltılmasına veya reddine gerekçe yapılabilir.
Kaskom yok; selin zararını kimseden isteyemez miyim?
Su baskını yetersiz mazgal, tıkalı altyapı veya dere ıslahı eksikliği gibi bir hizmet kusurundan kaynaklanmışsa, koşulları varsa ilgili idareye (belediye, DSİ) karşı idari başvuru ve tam yargı davası gündeme gelebilir. Zararın öğrenilmesinden itibaren 1 yıllık başvuru süresine dikkat edin.