Fırtınada Aracın Üzerine Ağaç Devrildi: Tazminatı Kim Öder?

Sonbahar ve kış fırtınalarından sonra en sık gelen sorulardan biri şu: “Gece aracımın üzerine ağaç devrildi, kime başvuracağım?” Cevap tek değil. Aracın nerede park edildiği, ağacın kime ait olduğu, kaskonuzda fırtına teminatı bulunup bulunmadığı ve ağacın neden devrildiği sonucu değiştiriyor. Bu yazıda kaskoya, belediyeye, site yönetimine ve otopark işletmesine karşı haklarınızı; yanlış mahkemeye gidip zaman kaybetmemek için yargı yolu ayrımını anlatıyoruz.

İlk Saatlerde Yapılacaklar: Delili Kaybetmeyin

Ağaç kesilip kaldırıldıktan sonra devrilme sebebini göstermek çok zorlaşır. Bu yüzden ilk saatlerde şunları yapın:

1. Fotoğraf ve video çekin. Aracın konumunu, ağacın kökünü, kırılma noktasını, gövdedeki kovuk veya çürüklüğü ve sokak tabelasını görüntüleyin. Geniş açılı bir kare, aracın kaldırım kenarında mı yoksa bir otoparkın içinde mi durduğunu gösterir; bu ayrım ileride mahkemeyi belirleyecek.
2. Resmî tespit isteyin. Polis veya jandarmaya, belediye zabıtasına ya da itfaiyeye haber verin; tutanak veya olay raporu isteyin. Aşağıda anlatacağımız Denizli dosyasında olay, büyükşehir belediyesinin düzenlediği vaka raporuyla belgelenmişti.
3. Kaskoya beş iş günü içinde bildirin. Bildirim süresi, rizikoyu öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç beş iş günüdür (Kasko Genel Şartları B.1.1). Zorunlu hâller dışında olay yerinde değişiklik yapmayın (B.1.4); ağacın kaldırılması gerekiyorsa önce kesit ve kök fotoğrafını alın.
4. Hava durumu kaydını saklayın. Olay saatine ait rüzgâr hızını Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden, varsa valilik veya AFAD uyarılarını kayıt altına alın. Aynı fırtınada çevredeki ağaçların ayakta kalıp kalmadığını da fotoğraflayın.
5. Önceki şikâyetleri bulun. Ağacın eğik, kuru veya çürük olduğuna dair belediyeye ya da site yönetimine yapılmış başvurular, sorumluluğun en güçlü delilidir.

Benzer bir tespit düzeni, yoldaki bozukluktan doğan hasarlarda da işe yarar; ayrıntısı yoldaki çukur ve araç hasarı yazımızda.

Kasko Öder mi? Fırtına Teminatı ve “Çürük Ağaç” Ayrımı

Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın A.1/b maddesi, “gerek hareket gerek durma hâlinde iken” araca ani ve harici etkiler sonucunda sabit veya hareketli bir cismin çarpmasını teminata alır. Park hâlindeki aracın üzerine devrilen ağaç bu tanıma girer.

Ancak aynı Genel Şartlar'ın A.4.4 maddesine göre deprem, toprak kayması, fırtına, dolu, yıldırım nedeniyle meydana gelen zararlar ancak ek sözleşmeyle teminata alınabilir. Genişletilmiş ve tam kasko ürünlerinde bu teminat çoğunlukla bulunur, dar kapsamlı ürünlerde çıkarılmış olabilir. Poliçenizin “ek teminatlar” bölümünde “fırtına” veya “doğal afetler” ifadesini arayın.

Kaskoda tazminat, eksper raporunun tesliminden itibaren en geç on iş günü içinde ödenmelidir. Şirket on beş iş günü içinde yazılı cevap vermez veya talebi reddederse Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilirsiniz (5684 sayılı Kanun m. 30/13). Ret gerekçelerine karşı yol için kasko hasarı reddedildi, ne yapmalı yazımıza, başvuru adımları için Sigorta Tahkim Komisyonu rehberimize bakın. Sağanakta araç su altında kaldıysa ayrı bir ek teminat gerekir: sel ve su baskını kasko hasarı.

Kasko Ödedikten Sonra: Değer Kaybı, Mahrumiyet ve Kalan Fark

Kasko çoğu zaman zararın tamamını karşılamaz. Standart kasko değer kaybı ödemez (kasko değer kaybı rehberi). Aracın kullanılamadığı günlerin kaybı da ancak ek sözleşmeyle ve poliçedeki limitle teminattadır (Kasko GŞ A.4.8). Muafiyet, pert hâlinde rayiç değer farkı ve sovtaj tartışmaları da sigortalının üzerinde kalabilir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 1472. maddesi bu noktada iki şey söyler: Kasko ödediği tutar kadar sizin yerinize geçer ve ağacın ya da yapının sorumlusuna rücu eder. Sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, kalan kısım için sorumlulara başvurma hakkınız saklıdır. Kasko sonrası eksik kalan tutarın nasıl isteneceğini bakiye hasar ve eksik ödeme yazımızda, pert sürecini pert araç tazminatı rehberimizde anlattık.

Bu yüzden kaskoyla mutabakat veya ibraname imzalarken “üçüncü kişilere karşı haklarım saklıdır” kaydı düşmek önemlidir (ibraname imzaladım, bakiye tazminat alabilir miyim). Mahrumiyet bedelinin nasıl hesaplandığını araç mahrumiyet bedeli rehberimizde, tutarı görmek için mahrumiyet hesaplama ve değer kaybı hesaplama araçlarımızı kullanabilirsiniz.

Kaldırımdaki Ağaç: Belediyeye Dava Adli Yargıda

Sokak ağaçlarının bakımı, budanması ve tehlikeli ağaçların kaldırılması kural olarak yolun bağlı olduğu belediyenin işidir. Karayolları Trafik Kanunu'nun 10. maddesi de belediyelere, yapım ve bakımından sorumlu oldukları yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurma ve karayolunda tehlike oluşturan engelleri işaretleme veya kaldırma görevi verir. Yolun ilçe belediyesine mi büyükşehir belediyesine mi ait olduğu her zaman açık olmadığından başvurunuzu ikisine birden yöneltmek hak kaybını önler.

Belediyenin hizmet kusurundan doğan zararlar kural olarak idari yargıda görülür. Ancak Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesi, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini düzenler. Uyuşmazlık Mahkemesi, sokakta park hâlindeki araca ağaç devrilmesi olaylarında bu hükmü uyguladı:

Adli yargıda açılacak tazminat davasında zamanaşımı, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl, her hâlde olaydan itibaren on yıldır (TBK m. 72). Süre hesabı için zamanaşımı rehberimize bakabilirsiniz. Sağanakta karayolunda oluşan zararlar için yargı yolu tartışmasının ayrıntısını İstanbul seli ve araç hasarı yazımızda inceledik.

Kurum Otoparkı, Ücretli Otopark, Site Bahçesi

Araç bir karayolunda değil de kapalı bir alanda zarar gördüyse hem muhatap hem yol değişir.

• Kamu kurumunun otoparkı veya bahçesi. Uyuşmazlık Mahkemesi, 08.04.2025 tarihli, 2024/616 E. 2025/253 K. sayılı kararında şiddetli yağış ve fırtınada bir hastane otoparkında zemine sabitlenmemiş bank ve çardakların savrulup araca çarpmasından doğan zarar için idari yargıyı görevli saydı; karayolu şeridinde bir trafik kazası bulunmadığını vurguladı. Bu yolda önce idareye zararı öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl, her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde başvurmanız gerekir (İYUK m. 13/1). İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır; ret üzerine 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılır (İYUK m. 7, 10).
• Ücretli otopark. Aracı ücret karşılığı bir otoparka bıraktığınızda işletmeyle aranızda saklama ilişkisi kurulur; işleten aracı güvenli bir yerde korumakla yükümlüdür. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 22.04.2026 tarihli, 2026/4372 E. 2026/4649 K. sayılı kararıyla onanan dosyada belediyenin işlettiği kapalı otoparkı sel basmıştı. Bozma kararında, bölgenin zaten yoğun yağış aldığı ve o günkü yağışın önceki yıllarla benzer olduğu gözetilerek olay mücbir sebep sayılmadı; belediye zararın tamamından sorumlu tutuldu. Aracın daha ucuz olan bodrum kata bırakılması da tazminattan indirim sebebi görülmedi.
• Site veya apartman bahçesi. Ortak alandaki ağacın bakımı kat maliklerine ve yönetime aittir. Ağaç bir bina veya yapı eseri olmadığından, özel mülkteki ağaçta sorumluluk çoğunlukla kusur esasına dayanır. Ağacın bakımsız olduğunu ve daha önce uyarıldığını gösteren yazışmalar burada belirleyicidir.
• Otel, işyeri veya fabrika arazisindeki ağaç. Önce ağacın kimin parselinde olduğunu tapu ve kadastro kaydıyla netleştirin; Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 20.05.2026 tarihli, 2026/325 E. 2026/767 K. sayılı kararına konu dosyada otel “ağaç bize ait değil” savunmasını yapmıştı. Daire, otel bahçesindeki ağacın kiralık araca düşmesinden doğan davada iki taraf da tacir olduğundan asliye ticaret mahkemesini görevli saydı.

“Fırtına Mücbir Sebeptir” Savunması Ne Zaman Tutmaz?

Belediyeler, yönetimler ve işletmeler en sık “fırtına öngörülemezdi, mücbir sebep var” savunmasını yapar. Mücbir sebep, öngörülemeyen ve önlenemeyen dış bir olaydır; gerçekten varsa sorumluluğu kaldırır. Ancak mahkemeler her doğa olayını mücbir sebep saymıyor.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin yukarıdaki reklam totemi dosyasında ilk derece mahkemesi, her doğa olayının mücbir sebep sayılamayacağını vurguladı. Bilirkişiye göre zararın asıl nedeni rüzgâr değil, totemin bağlantı elemanlarının yeterince sıkılmaması ve rüzgâra açık alanda periyodik kontrol yapılmamasıydı. Mahkeme, yapı eserinin malikini yapım bozukluğu ve bakım eksikliğinden doğan zarardan sorumlu tutan TBK m. 69'u uyguladı; Daire de mücbir sebep bulunmadığını teyit etti. Bu sorumlulukta malik, ancak illiyet bağının kesildiğini ispat ederek kurtulabilir. Devrilen tabela, çatı kaplaması, baca, duvar veya iskele için de aynı kural geçerlidir.

Ağaç dosyalarında mücbir sebep savunmasına karşı şu soruları sorun:

• Olay saatindeki rüzgâr hızı bölge için gerçekten olağanüstü müydü, yoksa mevsim normallerinde miydi?
• Aynı fırtınada çevredeki sağlıklı ağaçlar ayakta kaldı mı?
• Gövdede çürüklük, kovuk, kuruma ya da altyapı kazısında kesilmiş kök var mı?
• Ağaç daha önce şikâyet edilmiş mi, budama ve bakım kaydı var mı?

Bu cevaplar bilirkişi incelemesinin omurgasıdır. İdari yargıda da olağanüstü yağışın her zaman illiyet bağını kesmediği, afet niteliğinin ancak indirim sebebi olabileceği kabul ediliyor; bu kararları İstanbul seli yazımızda aktardık.

Senaryoya Göre Kime, Hangi Yolla Başvurulur?

Kasko tazminatı için zamanaşımı, alacağın muaccel olmasından itibaren iki yıldır (TTK m. 1420). Kalan zararın hesabında değer kaybı ayrı bir kalemdir; temel kurallar araç değer kaybı rehberimizde.

Sıkça Sorulan Sorular

Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş ya da tavsiye niteliği taşımaz ve herhangi bir sonuç taahhüdü içermez. Yargı yolu ve sorumluluk, olayın yeri, ağacın veya yapının kime ait olduğu ve poliçe içeriğine göre değişir; her dosya kendi belgeleri içinde değerlendirilmelidir.