Hangi Kurum Sorumlu?
Karayolları Trafik Kanunu, yolları trafik güvenliğine uygun durumda bulundurma görevini yol statüsüne göre paylaştırır: devlet ve il yolları Karayolları Genel Müdürlüğü'nün (KTK m.7), şehir içi yollar ve mücavir alan belediyelerin (KTK m.10) sorumluluğundadır. Pratikte muhatabı şöyle belirlersiniz:
| Kaza yeri | Sorumlu idare |
|---|---|
| Şehirlerarası devlet yolu, il yolu, otoyol bağlantısı | Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) |
| Şehir içi cadde ve sokaklar | Belediye (büyükşehirde ana arterlerde büyükşehir belediyesi) |
| Rögar/baca kapağı, altyapı çukuru | İlgili su-kanalizasyon idaresi veya altyapı kuruluşu |
| Yol çalışması bölgesindeki işaretsiz kazı/malzeme | İşi yürüten idare ve/veya yüklenici firma |
Kritik Usul Bilgisi: Dava İdare Mahkemesinde Değil, Hukuk Mahkemesinde
Yıllarca tartışılan bu konu artık nettir: KTK m.110 uyarınca bu Kanun'dan doğan sorumluluk davaları — davalı kamu kurumu olsa bile — adli yargıda görülür. Anayasa Mahkemesi, hükmü 2013/68 E., 2013/165 K. sayılı kararıyla anayasaya uygun bulmuş; Uyuşmazlık Mahkemesi de yola dağılmış bordür taşları yüzünden çıkan tam da böyle bir dosyada (2018/745 E., 2018/764 K.) adli yargıyı görevli saymıştır.
Bu bilginin pratik değeri büyüktür: idareler cevap dilekçelerinde neredeyse her zaman "hizmet kusuru — idari yargı görevli — tam yargı davası açılmalıydı" itirazı ileri sürer. Bu itiraz, trafik güvenliğiyle ilgili yol kusuru dosyalarında Uyuşmazlık Mahkemesi içtihadı karşısında sonuç doğurmamaktadır.
Güncel Yargıtay Kararı: Bordür Taşları Dosyasının Anatomisi
Yargı PRO üzerinden tam metnini incelediğimiz Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2022/6057 E., 2024/7855 K. sayılı, 18.09.2024 tarihli kararı, yol kusuru dosyalarının bütün tipik aşamalarını tek olayda gösterir. Gece vakti, döner kavşak çevresine gelişigüzel dağılmış orta refüj bordür taşlarına çarpan aracın hasarını (16.094 TL) kasko şirketi ödemiş ve KGM ile ilçe belediyesine rücu davası açmıştır. Dosyanın seyri öğreticidir:
- Görev savaşı: Dava önce "idari yargı görevli" bozmasıyla usulden reddedildi; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2018/745 E., 2018/764 K. sayılı kararıyla adli yargıya dönüldü.
- Kusur savaşı: Makine mühendisi bilirkişi ve üniversite heyeti sürücüye %30 kusur verdi; ancak Adli Tıp Kurumu, gece vakti yol üstüne dağılmış taşların kazanın tek etkeni olduğunu tespit etti. Mahkeme ATK raporuna itibar ederek KGM'yi %100 kusurlu saydı ve Yargıtay bunu onadı.
- Sonuç: KGM, hasar bedelini yasal faiziyle ödedi; karar yalnızca KGM'nin harçtan muafiyeti yönünden düzeltildi.
Olay Anında Ne Yapmalı? (İspatın Altın Saatleri)
- 1. Aracı güvenli yere alın, 155/156'yı arayın: Polis/jandarma tutanağı, çukurun varlığını ve kazayla bağını resmîleştiren en güçlü belgedir. "Tek taraflı maddi hasarlı, tutanak gerekmez" yanılgısına düşmeyin — burada karşı taraf bir idaredir ve tutanak sizin ispat yükünüzü taşır. Tutanak hataları için bu yazımıza bakın.
- 2. Fotoğraf ve video çekin: Çukurun derinliğini gösteren (yanına ayakkabı/şişe koyarak ölçekli) kareler, yolun genel görünümü, uyarı levhası olmadığını gösteren açılar, aracın hasarı ve konum bilgisi.
- 3. Tanık ve kamera: Varsa araç kamerası kaydını yedekleyin; çevre esnaf ve diğer sürücülerin bilgilerini alın. Belediye/KGM araçlarının bölgedeki çalışma kayıtları da dava aşamasında istenebilir.
- 4. Hasarı belgeleyin: Servis tespit raporu, fatura ve fotoğraflar; ayrıca onarım görmüş araç için değer kaybı da bu dosyalarda talep edilebilir.
Kaskolu ve Kaskosuz Araç İçin İki Ayrı Yol
Kaskonuz varsa: En hızlı çözüm çoğu zaman kaskodur — hasarı poliçeniz öder, şirket sorumlu idareye kendisi rücu eder (incelediğimiz Yargıtay dosyası tam olarak böyle bir rücudur). Dikkat: kasko yalnızca onarımı öder; değer kaybınız ve poliçe kapsamı dışında kalan kalemler için idareye karşı talep hakkınız devam eder.
Kaskonuz yoksa: Hasar dosyanızı (tutanak, fotoğraflar, servis raporu, fatura) hazırlayıp sorumlu idareye yazılı başvuru yapın; ödenmezse hukuk mahkemesinde tazminat davası açılır. Zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıldır. Yaralanma da varsa bedensel zararlar için süreç iş göremezlik rehberimizdeki gibi yürür.
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi delil durumu ve somut koşulları içinde ayrıca değerlendirilmelidir.