Küçük bir çarpışma oluyor. Karşı sürücü özür diliyor, "polisle, tutanakla uğraşmayalım, hasarı ben öderim" diyor; telefon numaraları alınıyor ve herkes yoluna devam ediyor. Birkaç gün sonra telefon açılmıyor, sigorta şirketi "kaza tutanağı yok" diyor ya da karşı taraf kazayı hiç hatırlamıyor. Bu yazıda, kaza tespit tutanağı tutulmadan ayrılmanın hukuki sonuçlarını ve tutanak olmadan tazminatın nasıl alınabileceğini anlatıyoruz.
- Tazminat yine alınabilir. Tutanak tazminatın şartı değil, bir ispat aracıdır. Kaza ve hasar başka delillerle de kanıtlanabilir.
- Zorluk ispattadır. Tutanak yoksa kazanın olduğunu ve hasarın bu kazadan doğduğunu siz kanıtlamak zorunda kalırsınız; sigortacı "kurgu kaza" itirazına daha kolay başvurur.
- Ceza riski var. Maddi hasarlı kazada taraflar ancak durumu yazılı olarak saptayarak ayrılabilir. Bu yapılmadan ayrılan sürücüye 46.000 TL idari para cezası verilebilir (KTK m. 81, 12.02.2026 değişikliği).
- Yaralanma varsa olay yerinden ayrılmak bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir; "aramızda anlaştık" yolu hiç yoktur.
- Zaman aleyhinize işler: kamera kayıtları birkaç gün içinde silinir; geç ihbar, sigortacının şüphesini artırır.
"Aramızda Anlaştık" Neden Sonradan Pahalıya Patlar?
Olay yerinde varılan sözlü anlaşma, o anda iki tarafa da pratik gelir: Polis beklenmez, trafik sigortasının hasarsızlık indirimi korunur ve küçük bir hasar için evrak doldurulmaz. Sorun, bu anlaşmanın neredeyse hiçbir zaman yazılı ve ispatlanabilir olmamasıdır. Sonradan en sık karşılaştığımız tablolar şunlardır:
- Ödeme sözü tutulmuyor. Servis faturası görülünce karşı taraf vazgeçiyor ya da tutarı fazla buluyor.
- Kaza inkâr ediliyor. Karşı sürücü ya da aracın sahibi "böyle bir kaza olmadı", "ben orada değildim" diyor.
- Kusur ters dönüyor. Olay yerinde özür dileyen sürücü, sigortaya giderken kazayı farklı anlatıyor.
- Sigorta şüphelenir. Tutanak, fotoğraf ve tanık olmadan yapılan başvuruda sigortacı "kurgu kaza" ya da "kaza ile hasar uyumsuz" savunmasına geçiyor.
- Değer kaybı ve mahrumiyet kayboluyor. Yalnızca onarım parası konuşulduğu için değer kaybı ve araç mahrumiyet bedeli hiç gündeme gelmiyor.
Tutanak tutulmuş olsaydı bu sorunların çoğu ortaya çıkmazdı. Tutanakta en sık yapılan hatalar için kaza tespit tutanağı hataları yazımıza da bakabilirsiniz.
Kanun Ne Diyor? Yazılı Saptama ve 46.000 TL Ceza
Karayolları Trafik Kanunu'nun 81. maddesi, kazaya karışanlara durmak, kaza yerindeki durumu bozmamak, istenirse kimlik, adres, ehliyet, ruhsat ve sigorta bilgilerini göstermek ve kazayı yetkili memurlara bildirmek yükümlülüğü getirir. Aynı maddenin ikinci fıkrası bir istisna tanır: Yalnız maddi hasarlı kazalarda kazaya karışanların tümü yetkili memurun gelmesine gerek görmezse, bunu aralarında yazılı olarak saptayarak kaza yerinden ayrılabilirler. Uygulamada bu yazılı saptamanın adı anlaşmalı kaza tespit tutanağıdır.
Maddenin üçüncü fıkrası 12 Şubat 2026'da 7574 sayılı Kanun'la değiştirildi. Buna göre anlaşma hâli dışında, maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı kazalarda zabıtanın iznini almadan ve zaruret olmadan olay yerinden ayrılan sürücülere 46.000 TL idari para cezası verilir. Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda olay yerinden ayrılan sürücüye ayrıca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır.
Kanunun aradığı şey yazılı saptamadır. "Aramızda anlaştık" sözü bu şartı karşılamaz; sözlü anlaşmayla ayrılmak, tarafları hem ispat sorunuyla hem de ceza riskiyle karşı karşıya bırakır. Olay yerini terk etmenin sigorta açısından sonuçlarını kaza yerini terk ve sigorta rücuu ile olay yerini terk eden sürücünün kaskosu yazılarımızda ayrıca ele aldık.
Trafik sigortası poliçesi sahibi de yükümlülük altındadır: Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.1 maddesi, sigortalının kazayı on gün içinde sigortacısına bildirmesini ve maddi hasarlı kazada aracı tutanak düzenlemek üzere güvenli bir yere çekmesini ister. Bu yükümlülüklerin ihlali sigortacının ödemesini artırmışsa, sigortacı ödediğini kusur oranında kendi sigortalısından geri isteyebilir.
Tutanak Olmadan Tazminat Alınabilir mi?
Evet. Ne Karayolları Trafik Kanunu ne de genel şartlar, tazminat ödenmesini kaza tespit tutanağının varlığına bağlar. Tutanak, uyuşmazlıkta kullanılan bir delildir. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 01.04.2024 tarihli, 2024/78 E. 2024/110 K. sayılı kararında aktarılan değerlendirmelere göre kaza tespit tutanağı, taraflar arasındaki hukuki uyuşmazlıkların çözümünde yararlanılan bir ispat vasıtasıdır. Tutanaktaki hususların aksi tanık ve diğer delillerle kanıtlanabilir. Henüz dava açılmamışsa delillerin belirlenmesi için sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti istenebilir.
Bunun pratik sonucu şudur: Tutanak yoksa kazanın varlığını, oluş şeklini ve hasarın bu kazadan doğduğunu başka delillerle kanıtlamanız gerekir. Kullanılabilecek başlıca deliller:
| Delil | Neyi ispatlar? | Dikkat |
|---|---|---|
| Olay yeri fotoğraf ve videoları | Araçların konumu, temas noktaları, yol durumu | Telefonun saat ve konum bilgisi açık olsun; orijinal dosyaları saklayın |
| Kamera kayıtları (araç kamerası, işyeri, site, belediye) | Kazanın oluşu ve kusur | Kayıtlar çoğu yerde birkaç gün içinde siliniyor; yazılı talep edin |
| WhatsApp/SMS yazışmaları, sesli mesajlar | Karşı tarafın kazayı ve kusurunu kabul etmesi | Ekran görüntüsünü tarihleriyle alın; silmeyin |
| Tanıklar | Kazanın gerçekleştiği ve oluş şekli | Ad, soyad ve telefonu olay yerinde alın |
| Eksper raporu ve servis kayıtları | Hasarın kapsamı ve kazayla uyumu | İki araçtaki hasarın yükseklik ve izlerinin uyumu kritik |
| Delil tespiti (HMK m. 400) | Hasar ve izlerin dava öncesi güvenceye alınması | Araç onarılmadan önce istenmeli |
Kusurun kimde olduğu tutanakta yazmıyorsa bunu bilirkişi belirler. Kusur Kimde? aracımızla olayı tarif ederek ön değerlendirme alabilir, kusur tartışmasında kusur oranına itiraz rehberimize bakabilirsiniz.
Sigorta Şirketinin İtirazları ve Yargı Kararları
Kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığını sigortacı ispat etmek zorundadır (TTK m. 1409/2). Sigortacı "kaza kurgudur" diyorsa bunu soyut iddialarla değil, somut delillerle göstermelidir. Ancak sigortalı, rizikonun nasıl gerçekleştiğini kasten yanlış ihbar ederse ispat yükü yer değiştirir ve teminat içinde kaldığını sigortalı ispat etmek zorunda kalır. Tutanaksız kazalarda bu çizgi kolayca aşılır.
Öte yandan, sigortacının "kaza ile hasar uyumsuz" iddiası da kendiliğinden kabul edilmez. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 03.07.2026 tarihli, 2025/21 E. 2026/1189 K. sayılı kararı, rizikonun ihbar edilenden farklı gerçekleştiğini sigortacının somut delillerle kanıtlaması gerektiğini vurguladı. Ciddi bir uyumsuzluk itirazı varsa, hasar dosyası ve kaza yeri fotoğrafları birlikte incelenerek ayrıntılı ve denetlenebilir bir bilirkişi raporu alınması gerektiğini belirtti. Kısacası tutanaksız dosyada sonucu belirleyen, delillerin kalitesi ve beyanların tutarlılığıdır.
Hangi Durumda Ne Yapmalı?
| Durum | Önerilen yol |
|---|---|
| Karşı taraf kazayı kabul ediyor, sadece tutanak tutulmadı | Anlaşmalı tutanağı gecikmeden birlikte doldurup imzalayın; gerçek tarih, saat, yer ve sürücüyü yazın. Sonra karşı aracın trafik sigortasına başvurun. |
| Karşı taraf "öderim" dedi ama ödemiyor | Yazışmaları saklayın. Ödeme beklemeyin; karşı aracın trafik sigortacısına yazılı başvuru yapın (KTK m. 97). Sigortacı 15 gün içinde ödeme yapmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye gidin. |
| Karşı taraf kazayı inkâr ediyor | Kamera kayıtlarını hemen isteyin, tanıkları belirleyin, araç onarılmadan önce delil tespiti isteyin. Gerekirse tahkim yerine tanık dinletebileceğiniz mahkeme yolunu tercih edin. |
| Elden ödeme alındı, eksik kaldı | Ödemenin tutarını ve tarihini belgeleyin. "Hiçbir hakkım kalmadı" içerikli belge imzalandıysa ibraname ve bakiye tazminat yazımıza bakın. |
| Park hâlindeki aracınıza çarpıp kaçtılar | Plaka biliniyorsa polise bildirin ve kamera kaydı arayın; park hâlindeki araca çarpma yazımızda yol haritası var. |
| Kazada yaralanan var | Olay yerinden ayrılmayın, 112 ve polisi arayın. Bu durumda "aramızda anlaşma" yolu kanunen yoktur. |
Sigorta şirketi başvurunuza cevap vermiyorsa ya da düşük ödeme yapıyorsa sigorta şirketi ödeme yapmıyor yazımız yol gösterir. Trafik sigortası limitinin üstündeki zarar ve sigortanın karşılamadığı kalemler için sürücüye ve işletene dava da gündeme gelebilir.
Kaskonuza Başvuracaksanız: İhbar ve Rücu Tuzağı
Karşı taraf ödemiyorsa en hızlı yol çoğu zaman kendi kaskonuzdur. Kasko Genel Şartları tutanak şartı koymaz, ancak şu yükümlülükleri getirir:
- Kazayı öğrendiğiniz tarihten itibaren beş iş günü içinde sigortacıya bildirmek (GŞ B.1.1),
- Zorunlu haller dışında kaza yerinde değişiklik yapmamak (GŞ B.1.4),
- Üçüncü kişinin kusuruyla olan kazalarda tanıkların kimlik ve adreslerini en yakın yetkili makama bildirmek ve mümkünse görgü tutanağı sağlamak (GŞ B.1.7),
- Rücu hakkının kullanılmasına yarayacak bilgi ve belgeleri vermek (GŞ B.1.5, B.4.3).
Kasko şirketi ödediği tutar kadar sizin yerinize geçer ve kusurlu tarafa rücu eder. Olay yerinde "aramızda hallettik, birbirimizden bir şey istemiyoruz" diyerek karşı tarafı ibra ettiyseniz, sigortacıya geçecek hakları zedelemiş olursunuz. Türk Ticaret Kanunu'nun 1481/3. maddesine göre bu durumda sigortacıya karşı sorumlu olabilirsiniz. Kasko başvurusunda olayı ilk seferde doğru ve eksiksiz anlatın. Yukarıdaki Yargıtay kararında görüldüğü gibi, sonradan değişen beyan ispat yükünü size geçirir. Ret alırsanız kasko hasarı reddedildi yazımıza bakabilirsiniz.
Tutanak Tutulmadıysa İlk 48 Saatte Yapılacaklar
- Olayı yazıya dökün. Saat, yer, araçlar, karşı sürücünün söyledikleri ve tanıklar hafızanız tazeyken not edin.
- Karşı tarafla yazılı iletişime geçin. Kazayı ve verilen sözü yazılı mesajla teyit edin; aldığınız cevap önemli bir delildir.
- Anlaşmalı tutanağı tamamlayın. Karşı taraf kabul ediyorsa tutanağı birlikte doldurun. Kabul etmiyorsa polise başvurup durumu kayda geçirin.
- Kamera kaydı isteyin. Kazanın görüldüğü işyerlerine ve site yönetimlerine aynı gün yazılı başvurun.
- Sigortaya ihbar edin. Kasko için beş iş günü sınırını kaçırmayın. Telefonla ihbarın hukuki değeri için Alo 193 hasar ihbarı yazımıza bakın.
- Aracı onarmadan önce hasarı tespit ettirin. Eksper incelemesi yapılmadan onarılan araçta hasar-kaza uyumu kanıtlanamayabilir. Eksper raporuna erişim ve itiraz için eksper raporu sorgulama ve itiraz yazımızı okuyun.
Kaza sonrası genel adımlar için trafik kazası sonrası ne yapmalı rehberimize göz atın. Tutanak olmasa da süre işlemeye devam eder: Zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıl içinde talepte bulunmanız gerekir (KTK m. 109). Ayrıntılar zamanaşımı rehberimizde.
Sıkça Sorulan Sorular
- 2918 s. Karayolları Trafik Kanunu m. 81 (7574 s. Kanun ile değişik üçüncü fıkra), 97, 109 · Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 157
- Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.1 · Kasko Genel Şartları B.1, B.4.3 · TTK m. 1409, 1481 · HMK m. 400
- Yukarıda bağlantısı verilen Yargıtay, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş ya da tavsiye niteliği taşımaz ve herhangi bir sonuç taahhüdü içermez. Her dosya kendi delilleri ve poliçe şartları içinde değerlendirilmelidir.
Sigorta hukuku alanında çalışan avukat; araç değer kaybı, pert, araç mahrumiyeti, bedensel zarar ve Sigorta Tahkim Komisyonu uyuşmazlıklarında müvekkillerini temsil eder. Bu yazıdaki karar künyeleri kamuya açık içtihat kaynaklarından alınmış ve karar metinleriyle karşılaştırılarak doğrulanmıştır. Hakkında →