Sigorta Ödedi, Sonra Sizden Geri İstedi: Rücu Nedir?
Trafik sigortası (ZMSS), kusurlu tarafın karşıya verdiği zararı öder — ancak bazı hâllerde sigorta şirketi, zarar görene ödediği tazminatı dönüp kendi sigortalısından geri ister. Buna rücu denir. Rücu hâlleri KTK m.95 ve ZMSS Genel Şartları'nın B.4 maddesinde sayılıdır: kasıt, alkol/uyuşturucu etkisiyle araç kullanma, ehliyetsizlik, çalıntı araç gibi.
Bu listeye 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren değişiklikle uygulamayı doğrudan etkileyecek bir bent eklendi: kaza yerini terk etmek ve kaza belgelerini düzenletmemek. Yıllardır Yargıtay kararlarına konu olan bu tartışma artık genel şartlarda açıkça düzenleniyor. Kazadan sonra "aramızda anlaşırız" diyerek veya panikle olay yerinden ayrılan sürücüler için bunun bedeli, sigortanın ödediği tazminatın tamamını cebinden geri ödemek olabilir.
⚠️ Yeni B.4/(f) bendi (yürürlük: 1 Temmuz 2026):
"Trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma hali ile bedeni hasara neden olan trafik kazalarında tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu ve benzeri kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde" sigortacı, ödediği tazminat için sigortalısına rücu edebilir.
Yeni Bent Ne Getiriyor?
❌ Olay yerini terk etmek
Kaza sonrası zorunlu bir neden olmaksızın olay yerinden ayrılmak, tek başına rücu sebebi hâline geldi. Karşı tarafla "anlaşıp" tutanak tutmadan ayrılmak da bu kapsamda risk taşır.
❌ Belgeleri düzenletmemek
Kaza tespit tutanağı, alkol raporu ve benzeri "kazanın oluş koşullarına ilişkin belgelerin" düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranmak ayrı bir rücu sebebi. Örneğin alkol muayenesinden kaçınmak veya tutanak tutturmamak.
✅ İstisna: Can güvenliği nedeniyle uzaklaşma
Kaza sonrası saldırı, linç girişimi veya benzeri bir tehlike nedeniyle olay yerinden uzaklaşan sürücüye rücu edilemez. Yargıtay, saldırı korkusuyla ayrılan sürücü lehine bu savunmayı eski dönemde de kabul etmiştir (17. HD, 2013/20201 E. — 2014/469 K.).
✅ İstisna: Tedavi ve yardım amacıyla ayrılma
Yaralanmalı kazalarda kendisinin veya bir yaralının tedavisi için sağlık kuruluşuna gitmek üzere olay yerinden ayrılmak rücu sebebi değildir.
Dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı: bent, yalnızca sigortalıyı (işleteni) değil, sigortalının "eylemlerinden sorumlu olduğu kişileri" — örneğin aracı fiilen kullanan sürücüyü — de kapsıyor. Aracınızı emanet ettiğiniz kişinin kaza yerinden kaçması, işleten sıfatıyla size açılacak bir rücu davasına dönüşebilir.
İçtihat Nereden Nereye Geldi?
Bu bendin tarihçesini bilmek önemli; çünkü kazanın tarihi, hangi kuralın uygulanacağını belirler ve eski dönem kazaları için savunma imkânları farklıdır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
ESKİ DÖNEM — SİGORTALI LEHİNE
| Esas / Karar |
2021/468 E. — 2022/1143 K. |
| Karar Tarihi |
22.09.2022 |
| Konu |
Sürücünün kaçması (firar) — sigortacının sigortalıya rücu talebi |
| Sonuç |
Terk tek başına rücu sebebi DEĞİL — ispat yükü sigortacıda |
"...poliçe genel şartlarının B.4. maddesinde sigorta şirketinin sigortalısına rücu edebileceği haller düzenlenmiş olup, rücu hakkının doğduğunun ve maddede sayılan bu hallerin mevcut olduğunu ispat yükü sigorta şirketindedir. Davacı vekili dava dilekçesinde rücu nedeni olarak sürücünün firar ettiğini belirtmiş olup sürücünün olay yerini terk etmesi sigortacıya rücu hakkı..." [vermez]
Kararın Önemi: Eski Genel Şartlar döneminde (özellikle 01.06.2015 öncesi kazalarda) Yargıtay'ın yerleşik çizgisi, olay yerini terkin B.4'te sayılmadığı için tek başına rücu hakkı vermediği yönündeydi. Aynı yönde: 17. HD 2011/7220 E. — 2012/1164 K.; 17. HD 2015/14237 E. — 2018/7746 K.; 17. HD 2009/495 E. — 2009/2832 K.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
2015 SONRASI — RÜCU KABUL
| Esas / Karar |
2023/11866 E. — 2023/12935 K. |
| Karar Tarihi |
30.11.2023 |
| Konu |
Bedensel hasarlı kazada olay yerini terk — 01.06.2015 sonrası Genel Şartlar |
| Sonuç |
Zorunlu hâller dışında TERK = RÜCU SEBEBİ |
"...Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesine göre olay yerini terk nedeniyle rücu davası açabilecektir. Zira bedensel hasarlı trafik kazalarında 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartların B.4 maddesinde ifade edilen haller ile benzer zorunlu haller dışında olay yerini terkin, işletene rücu sebebi olduğu kabul edilmiştir."
Kararın Önemi: 01.06.2015 tarihli Genel Şartlar'la başlayan dönemde Yargıtay, bedensel hasarlı kazalarda zorunlu hâller dışında olay yerini terki rücu sebebi olarak kabul etmeye başladı. 2026 değişikliği bu çizgiyi tüm kazalar bakımından açık bir genel şart hükmüne dönüştürdü.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
GÜNCEL — İSTİSNALARIN KAPSAMI
| Esas / Karar |
2024/11202 E. — 2025/2473 K. |
| Karar Tarihi |
13.02.2025 |
| Konu |
Olay yerini terkin zorunlu olduğu hâllerin ve belge yükümlülüğünün kapsamı |
| Sonuç |
Zorunlu hâller SINIRLI SAYIDA DEĞİL — örnekseme yoluyla genişler |
"...uzaklaşması gibi zorunlu hallerde sigortalı bu maddeden kaynaklanan rücu sebebinden kurtulacaktır. Olay yerini terkin zorunlu olduğu haller ve kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması halleri sınırlı sayıda olmayıp örnek olarak sayılmıştır."
Kararın Önemi: Yargıtay'a göre genel şartlardaki "can güvenliği" ve "tedavi amacıyla ayrılma" istisnaları örnekleyicidir; benzer ağırlıkta başka zorunlu hâller de rücuyu engelleyebilir. Bu, rücu davasıyla karşılaşan sigortalının en önemli savunma alanıdır.
Rücu Davasıyla Karşılaşırsanız: 4 Savunma Ekseni
1
Kaza tarihini kontrol edin. Kaza, hangi Genel Şartlar döneminde gerçekleşti? Eski dönem kazalarında HGK içtihadı uyarınca terk tek başına rücu sebebi olmayabilir; ispat yükü her durumda sigortacıdadır.
2
Zorunlu hâl savunmasını belgeleyin. Saldırı tehlikesi, sağlık durumu, yaralıya yardım — ayrılmanızın nedenini tanık, kamera kaydı, hastane kaydı gibi delillerle ortaya koyun. İstisnalar sınırlı sayıda değildir.
3
İlliyet bağını sorgulayın. Sigortacının ödediği tazminatın kazadaki gerçek kusur dağılımına ve zarara uygun olup olmadığı denetlenmelidir; rücu, ancak usulüne uygun ödenmiş tazminat için söz konusu olabilir. Kusur itirazı için
Kusur Oranına İtiraz Rehberi'mize bakın.
4
Alkol iddiasında "münhasırlık" şartını hatırlayın. Sigortacı terkin yanında alkol iddiasına da dayanıyorsa, kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiğini ispat etmesi gerekir. Ayrıntı:
Alkollü Sürücüye Rücu Rehberi.
💡 En iyi savunma, kaza anında kurulur: Ne kadar küçük olursa olsun, kaza sonrası olay yerinde kalın; anlaşmalı tutanak veya resmî tutanak düzenletin, gerekiyorsa alkol muayenesi yaptırın. Tutanak hataları için
Kaza Tespit Tutanağı Hataları rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kaza yaptım ve olay yerinden ayrıldım; sigortam ödediği parayı benden isteyebilir mi?
1 Temmuz 2026 sonrasında kural olarak evet. Yeni B.4/(f) bendine göre zorunlu hâller dışında olay yerini terk etmek rücu sebebidir. Ancak can güvenliği nedeniyle uzaklaşma, tedavi amacıyla sağlık kuruluşuna gitme gibi zorunlu hâllerde rücu edilemez ve Yargıtay'a göre bu istisnalar sınırlı sayıda değildir.
Kazam 2026'dan önceyse de aynı kural geçerli mi?
Hayır, dönem önemlidir. 01.06.2015 öncesi Genel Şartlar döneminde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, olay yerini terkin tek başına rücu hakkı vermediğine karar vermiştir. 01.06.2015-01.07.2026 arası bedensel hasarlı kazalarda ise Yargıtay, zorunlu hâller dışında terki rücu sebebi kabul etmektedir.
Karşı tarafla anlaşıp tutanak tutmadan ayrıldık; risk var mı?
Evet. Yeni düzenleme yalnızca terki değil, kaza tutanağı, alkol raporu ve benzeri belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırılığı da rücu sebebi sayar. Maddi hasarlı kazalarda anlaşmalı kaza tespit tutanağı düzenleyerek ayrılmak bu riski ortadan kaldırır.
Aracımı kullanan arkadaşım kaçtı; bana rücu edilebilir mi?
Evet. Bent, sigortalının eylemlerinden sorumlu olduğu kişileri de kapsar; işleten sıfatıyla sigorta ettiren, sürücünün terk fiilinden kaynaklanan rücu talebiyle karşılaşabilir. Somut olayda işletenin sorumluluğunun kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Saldırıya uğrama korkusuyla olay yerinden ayrıldım; ne yapmalıyım?
Can güvenliği nedeniyle uzaklaşma açık istisnadır. Tanık beyanı, kamera kaydı, telefon kayıtları gibi delillerle durumu belgeleyin ve en kısa sürede kolluk birimine giderek kazayı bildirin. Yargıtay saldırı korkusuyla ayrılan sürücü lehine karar vermiştir.
Rücu davasında ispat yükü kimde?
Sigorta şirketindedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2021/468 E. — 2022/1143 K. sayılı kararı uyarınca rücu hakkının doğduğunu ve B.4'te sayılan hâllerin gerçekleştiğini sigortacı ispatlamak zorundadır.