Yeni bir aracın boyasını korumak için yapılan PPF (boya koruma filmi) ve seramik kaplama, bazen aracın kendisinin küçük bir yüzdesine denk gelen bir masraftır. Jant, ses sistemi, kamera ya da araç içi özel donanım da öyle. Kaza olduğunda araç sahibinin sorusu aynı: Sigorta şirketi yalnızca boya ve parçayı mı öder, yoksa kaplamayı ve sonradan eklenen donanımı da öder mi? Bu yazıda karşı tarafın trafik sigortası ile kendi kaskonuzu ayrı ayrı ele alıyor, ispat sorununu ve yargı kararlarını anlatıyoruz.
- Karşı tarafın trafik sigortası, kusurlu aracın işleteninin size verdiği gerçek zararı poliçe limiti içinde karşılar; zarar gören bölgedeki kaplamanın yenilenmesi de buna dahildir.
- Kasko ise standart dışı veya sonradan eklenen aksesuarları ancak poliçede belirtilmişse karşılar (Kasko Genel Şartları A.3.1).
- Her iki yolda da sonucu belirleyen ispattır: fatura, garanti belgesi, uygulama tarihi ve kaza öncesi fotoğraflar.
- Şirketlerin en sık itirazı kaplamanın ömrünü doldurduğu yönündedir. Garanti süresini gösteren belge bu itirazın cevabıdır.
PPF, Seramik ve Özel Donanım: Neden Ayrı Bir Konu?
Standart bir hasar dosyasında eksper; değişecek parçayı, boya ve işçiliği hesaplar. Aracın üzerindeki şeffaf film, seramik tabakası ya da sonradan takılmış bir donanım bu hesaplamaya çoğu zaman kendiliğinden girmez. Eksper raporunda ayrı bir kalem olarak yer almayan bir zarar, sonradan da ödenmeyen zarar olarak kalır.
Konuyu ayrı ele almayı gerektiren üç neden var:
- Maliyet yüksek. Tam araç PPF uygulaması ve kaliteli seramik kaplama, özellikle yeni ve üst segment araçlarda ciddi bir harcamadır. Kısmi hasarda bile kaplamanın yalnızca hasarlı panelde yenilenmesi gerekir.
- Görünmez. Film ve seramik çıplak gözle fark edilmeyebilir. Araç sahibi belirtmezse eksper bunu tespit etmeyebilir.
- Sözleşmeye göre değişir. Trafik sigortası ile kasko bu kalemlere farklı kurallarla yaklaşır. Hangi yoldan gidileceği sonucu doğrudan etkiler.
Karşı Tarafın Trafik Sigortası Neyi Öder?
Kazada kusurlu taraf karşı araçsa, başvuru adresi onun zorunlu trafik sigortasıdır. Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesine göre motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa araç işleteni bu zarardan sorumludur. Kanun'un 91. maddesi bu sorumluluğun karşılanması için trafik sigortasını zorunlu tutar, 90. maddesi de Kanun'da düzenlenmeyen hususlarda Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Haksız fiil hukukunda esas olan, zarar görenin gerçek zararının giderilmesidir.
Bu nedenle kazada hasar gören paneldeki PPF'nin sökülüp yeniden uygulanması, boyanan bölgeye seramik kaplamanın tekrar yapılması ve zarar gören özel donanımın onarımı ya da yenilenmesi, gerçek zararın parçasıdır. Trafik sigortasında kaskodaki gibi bir "poliçede belirtme" şartı yoktur. Çünkü bu sigortayı siz değil karşı taraf yaptırmıştır ve sizin aracınızdaki donanımı bilmesi beklenemez.
Sınırlar da vardır: Sigortacı, sigortalısının kusuru oranında ve poliçedeki maddi hasar limitine kadar sorumludur. Limit aşılırsa kalan zarar için kusurlu sürücü ve araç sahibine başvurulur. Ayrıntılar için trafik sigortası teminat limitleri ve limit yetmezse İMM yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kaskoda Kilit Kural: Poliçede Belirtme Şartı
Kendi kaskonuza başvuracaksanız tablo değişir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın A.3.1 maddesi şöyle der: Poliçede belirtilen araç ve fabrika çıkışında standart olarak monte edilmiş ses, iletişim ve görüntü cihazları ile, poliçede belirtilmeleri koşuluyla, araçta standardın dışında yer alan, fabrika çıkışında veya sonradan ilave edilmiş aksesuarlar sigorta kapsamındadır.
Bu kararın uygulamadaki sonucu açıktır: Kaskoda sonradan eklenen donanımın akıbeti, poliçede yazıp yazmamasına bağlıdır. PPF ve seramik kaplamanın "aksesuar" sayılıp sayılmayacağı tartışmalıdır. Şirketler bu kalemleri çoğunlukla standart dışı donanım olarak değerlendirir. En güvenli yol, kaplama ve özel donanımları bedeliyle birlikte poliçeye "standart dışı aksesuar" olarak yazdırmaktır. Kasko başvurusu reddedilirse kasko hasarı reddedildi: ne yapmalı yazımıza bakabilirsiniz.
İspat, Fatura ve "Kaplamanın Ömrü Dolmuştu" İtirazı
Hangi sigortaya başvurursanız başvurun, zararın varlığını ve miktarını ispat etmek size düşer. Şirketlerin bu kalemlerde en sık kullandığı itirazlar şunlardır: kaplamanın araçta gerçekten bulunduğunun belgelenmemesi, bedelin fahiş olması ve kaplamanın kaza tarihinde ekonomik ömrünü doldurmuş olması.
Bu karardan çıkan ders şudur: Kaplamanın türü, markası, garanti süresi ve uygulama tarihi belgelenmezse, bilirkişi ya da eksper ürünün ömrünü kısa kabul edebilir. Uzun garantili bir film yeni uygulanmışsa bu durumu gösteren belge talebi güçlendirir. Ömrün bir kısmı geçmişse, kalan ömür oranında bir hesap tartışılabilir.
Fatura ayrıca tavan da belirler. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 10.01.2023 tarihli, 2022/313 E. 2023/170 K. sayılı kararında kaskolu araçtaki hasarın onarımı için düzenlenen faturadaki tutarın gerçek zarar olduğunu, fatura bedelinin üzerinde zarar kabul edilmesinin doğru olmadığını belirtti. Yani yenileme yapıldıysa fatura hem delil hem üst sınırdır. Fatura bedelinin piyasaya uygunluğu da tartışılabileceği için birden fazla uygulayıcıdan teklif almak yararlıdır.
Değer Kaybı ve Onarım Yöntemi
PPF'nin amacı, darbenin boyaya ulaşmasını engellemektir. Hasar filmde kalmış ve boya sağlam çıkmışsa, onarım yalnızca filmin yenilenmesinden ibarettir. Bu durumda aracın tramer kaydına boya veya değişim işlenmez ve değer kaybı genellikle düşük kalır ya da hiç oluşmaz.
Film yırtılmış ve altındaki boya veya sac hasar görmüşse durum farklıdır. Onarım bedeline ek olarak değer kaybı da ayrıca istenebilir, onarım süresi için araç mahrumiyet bedeli de gündeme gelir. Özel donanımlı araçta parça değişiminde şirketin eşdeğer parça kullanma eğilimi varsa eşdeğer parça kesintisine itiraz yazımız yol gösterir. Önceden boyalı ya da hasarlı araçta değer kaybı hesabı için önceden hasarlı araçta değer kaybı yazımıza bakabilirsiniz.
Değer kaybını kabaca görmek için değer kaybı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Eksper raporuna erişim ve itiraz yolları için eksper raporu sorgulama ve itiraz yazımızı okuyun.
Hangi Kalem, Hangi Sigorta, Hangi Belge?
| Kalem | Karşı tarafın trafik sigortası | Kendi kaskonuz | Gerekli belge |
|---|---|---|---|
| PPF (boya koruma filmi) | Gerçek zarar olarak istenebilir | Poliçede aksesuar olarak beyan edilmişse | Uygulama faturası, garanti kartı, uygulama tarihi |
| Seramik kaplama | Boyanan bölge için yeniden uygulama istenebilir | Poliçede beyan edilmişse; aksi hâlde tartışmalı | Fatura, ürün garanti süresi, bakım kayıtları |
| Özel jant, body kit | Gerçek zarar olarak istenebilir | Poliçede belirtilmişse | Satış faturası, kaza öncesi fotoğraf |
| Ses, görüntü, kamera sistemleri | Gerçek zarar olarak istenebilir | Fabrika çıkışı standart ise kapsamda; sonradan eklendiyse poliçede belirtilmeli | Fatura, montaj belgesi |
| Mesleki özel donanım (ambulans, karavan, soğutucu vb.) | Gerçek zarar olarak istenebilir | Ayrı teminat ve limitle yazdırılmalı | Donanım faturaları, ruhsat ve tadilat belgeleri |
Tablodaki "istenebilir" ifadesi talebin hukuki dayanağını gösterir; ödemenin miktarı her dosyada ispat ve kusur oranına göre belirlenir.
Kazadan Sonra Adım Adım
- Kaza yerinde fotoğraflayın. Filmin yırtıldığı, kalktığı veya çizildiği bölgeleri yakından çekin. Kaplama görünmüyorsa yansıma açısıyla çekim fark yaratır. Tutanak tutulamadıysa tutanak olmadan tazminat yazımız yol gösterir.
- Belgelerinizi toplayın. Kaplama ve donanım faturaları, garanti kartı, uygulama tarihi, ürün bilgisi ve aracın kaza öncesi fotoğrafları bir dosyada olsun.
- Eksper raporuna ayrı kalem olarak yazdırın. Ekspere kaplamayı ve donanımı açıkça bildirin. Rapora girmeyen kalem sonradan zor istenir.
- Uygulayıcıdan yazılı teklif alın. Hasarlı panellerdeki filmin sökülmesi, yüzey hazırlığı ve yeniden uygulama bedelini kalem kalem gösteren teklif, fahiş bedel itirazına karşı işe yarar.
- Sigortacıya yazılı başvuru yapın. Trafik sigortasında şirket 15 gün içinde ödeme yapmaz ya da eksik öderse Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye gidebilirsiniz (KTK m. 97). Süreç için Sigorta Tahkim Komisyonu rehberimize göz atın.
- Eksik ödemeyi kabul ederken dikkat edin. Ödeme yapılırken "başka talebim yoktur" anlamına gelen belge imzalamayın. Bakiye için bakiye hasar ve ibraname yazılarımıza bakın.
- Kasko için geleceğe dönük önlem alın. Poliçeyi yenilerken kaplama ve donanımları bedeliyle birlikte yazdırın.
Sıkça Sorulan Sorular
- 2918 s. Karayolları Trafik Kanunu m. 85, 90, 91, 97 · Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.1 · Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.3.1
- Yukarıda bağlantısı verilen Yargıtay, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ve Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesi kararları
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş ya da tavsiye niteliği taşımaz ve herhangi bir sonuç taahhüdü içermez. Her dosya kendi poliçesi, belgeleri ve kusur durumu içinde değerlendirilmelidir.
Sigorta hukuku alanında çalışan avukat; araç değer kaybı, pert, araç mahrumiyeti, bedensel zarar ve Sigorta Tahkim Komisyonu uyuşmazlıklarında müvekkillerini temsil eder. Bu yazıdaki karar künyeleri kamuya açık içtihat kaynaklarından alınmış ve karar metinleriyle karşılaştırılarak doğrulanmıştır. Hakkında →