Kısa Cevap: İMM, Trafik Sigortası Limitinin Bittiği Yerden Başlar; Önce ZMSS, Sonra İMM, En Son İşleten
Karşı tarafın kusuruyla aracınız pert oldu ya da ağır yaralandınız; zararınız 2026 yılı için geçerli 400.000 TL maddi ya da 3.600.000 TL bedeni zorunlu trafik sigortası limitini aşıyor. Bu noktada ilk soru şudur: karşı aracın ihtiyari mali sorumluluk sigortası (İMM) var mı? Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları m. 1 uyarınca İMM sigortacısı, işletene yükletilebilecek hukuki sorumluluğun zorunlu sigorta limitinin üstünde kalan kısmını, poliçede yazılı tutara kadar öder. Yani İMM zorunlu sigortanın "yanında" değil, üstünde durur: zarar ZMSS limitinin içinde kalıyorsa İMM sigortacısının sorumluluğu hiç doğmaz; limit tükenince devreye girer ve kendi limitinde biter.
2026 limitlerinin araç grubuna göre tablosu ve garame kuralı için trafik sigortası teminat limitleri yazımıza, pert bakiyesi için pert araç tazminatı rehberimize bakabilirsiniz.
İMM Nedir, Poliçede Nerede Bulunur?
İhtiyari mali sorumluluk sigortası, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararlardan doğan sorumluluğunu zorunlu sigortanın üzerinde teminat altına alan, adı üstünde isteğe bağlı bir sorumluluk sigortasıdır. Karayolları Trafik Kanunu m. 91/1 işletene yalnızca m. 85'teki sorumluluğunu karşılayacak zorunlu sigortayı yaptırma yükümlülüğü yükler; bunun üstü serbest piyasaya bırakılmıştır. Uygulamada İMM iki biçimde karşınıza çıkar:
- Kasko poliçesine ek kloz. En yaygın hâl budur. "Genişletilmiş kasko" ya da "tam kasko" adıyla satılan poliçelerde "İhtiyari Mali Mesuliyet 1.000.000 TL", "İMM sınırsız" gibi bir satır bulunur. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi'nin 27.11.2025 tarihli kararında davalı şirket tam da bu şekilde, genişletilmiş kasko poliçesiyle aracın İMM sigortacısı sayılmıştır.
- Ayrı İMM poliçesi. Daha çok ticari filolarda ve ağır vasıtalarda görülür; ZMSS ile aynı şirkette ya da farklı bir şirkette olabilir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin aşağıda anlatılan 2020 tarihli kararında aynı şirket hem ZMSS hem İMM sigortacısıydı.
Zarar gören açısından asıl güçlük, karşı aracın İMM'sinin olup olmadığını öğrenmektir. Kaza tespit tutanağında yalnızca zorunlu sigorta bilgisi yer alır; kasko ve İMM görünmez. Pratikte üç yol vardır: karşı sürücüden poliçeyi istemek, ZMSS sigortacısının hasar dosyasında kasko kaydı olup olmadığına bakmak ve tahkim ya da dava aşamasında Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazdırmak. Ankara BAM 35. Hukuk Dairesi'nin incelediği dosyada ilk derece mahkemesi, davacı ZMSS poliçesine dayanmadığı için "resen araştırma yapılamaz" diyerek davayı reddetmişti; bu yüzden İMM tartışmalı her dosyada poliçe tespitini kendiniz talep edin.
Sıralı Sorumluluk: Neden Müteselsil Değil?
Trafik kazasında sürücü, işleten ve ZMSS sigortacısı zarar görene karşı müteselsilen sorumludur; zarar gören dilediğinden tamamını isteyebilir. İMM sigortacısı bu zincirin dışındadır. Genel Şartlar m. 1'deki "zorunlu mali sorumluluk sigortası haddi üstünde kalan kısım" ifadesi, İMM'nin kapsamını ZMSS limitinin bittiği noktadan başlatır. Yargıtay bu düzenlemeden şu sonucu çıkarır: kanun koyucu trafik sigortacısı ile İMM sigortacısı arasında müşterek ve müteselsil değil, sıralı bir sorumluluk öngörmüştür.
Aynı sigorta şirketi kazaya neden olan aracın hem ZMSS hem de kasko poliçesi içindeki İMM sigortacısıdır. Mahkeme 16.000 TL değer kaybına hükmetmiş, ancak şirketin hangi sigorta türüyle sorumlu tutulduğunu yazmamıştır. Yargıtay, kaza tarihindeki ZMSS maddi limitinin 25.000 TL olduğunu, hükmedilen tutar bu limiti aşmadığı için İMM kapsamında sorumluluğun hiç doğmadığını belirtmiş ve hükme "zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi kapsamında sorumlu tutulmasına" ibaresini ekleyerek kararı düzelterek onamıştır. Öğrettiği kural: limit aşılmadıkça İMM'ye hükmedilemez; aynı şirket olsa bile hangi poliçeden ödeme yapıldığı hükümde yazmalıdır.
Oto yıkamaya bırakılan aracı çalışanın izinsiz trafiğe çıkarmasıyla oluşan kazada ilk derece mahkemesi, hasar, değer kaybı ve mahrumiyet bedeline işleten, sürücü, ZMSS ve İMM sigortacısından "müştereken ve müteselsilen" tahsil edilmek üzere hükmetmişti. Daire, İMM sigortacısının yalnızca kaza tarihindeki ZMSS limitinin (o tarihte 50.000 TL) üstünde kalan zarardan sorumlu olduğunu, iki sigortacının müteselsil sorumluluğuna karar verilemeyeceğini ve sorumlulukların ZMSS ve İMM poliçeleri kapsamında ayrı ayrı belirlenmesi gerektiğini söyleyerek kararı kaldırmıştır. Aynı kararda, aracın mesleki faaliyet için bırakıldığı işletmenin KTK m. 104 uyarınca işleten gibi sorumlu tutulup tutulmayacağının da araştırılması istenmiştir.
Bu iki karar birlikte okunduğunda pratik sonuç açıktır: dilekçenizde ZMSS sigortacısından "limit dâhilinde", İMM sigortacısından "ZMSS limitini aşan kısım için ve kendi poliçe limitiyle sınırlı olarak" talepte bulunun; ikisini tek kalemde müteselsil göstermek dosyayı istinafta kaldırtır ve aylar kaybettirir.
Başvuru Sırası: ZMSS → Limit Belgesi → İMM → İşleten
- ZMSS sigortacısına yazılı başvuru. KTK m. 97 gereği tahkim ve dava öncesinde zorunlu adımdır; eksper raporu, fatura ve kaza tespit tutanağı eklenir. Sigortacı 15 gün içinde cevap vermek zorundadır. Başvuru usulü için 1 Ağustos 2026 Genel Şartlar değişikliği yazımızı okuyun; hasar başvurusu artık değer kaybı talebi de sayılır.
- Limitin tükendiğini belgeleyin. ZMSS sigortacısının ödeme dekontu, "poliçe limiti dolmuştur" yazısı ya da hasar dosyasındaki ödeme dökümü. Birden fazla zarar gören varsa limitin garame ile nasıl paylaştırıldığını gösteren yazıyı da isteyin. Bu belge olmadan İMM talebi ayakta kalmaz.
- İMM sigortacısına başvuru. TTK m. 1478 uyarınca zarar gören, sorumluluk sigortacısından zararını doğrudan isteyebilir. Talebi "ZMSS limitini aşan ... TL'lik kısım" olarak yazın, ZMSS ödeme belgesini ekleyin. İMM sigortacısı Sigorta Tahkim Komisyonu üyesiyse 15 günlük bekleme sonrası tahkime, değilse asliye ticaret mahkemesine gidilir.
- İMM de yetmezse ya da yoksa: işleten ve sürücü. Kalan bakiye için KTK m. 85 uyarınca işleten ve sürücüye karşı dava açılır; sigortacılara karşı tahkim ile bu dava aynı anda yürütülebilir.
Uyuşmazlık Hakem Heyeti, kasko poliçesiyle birlikte düzenlenen İMM poliçesinin sigortacısını 98.500,50 TL değer kaybından sorumlu tutmuş, İtiraz Hakem Heyeti de bunu onamıştı. Dosyada ZMSS sigortacısının yalnızca 1.499,50 TL ödediği görülüyordu. Yargıtay, İMM kapsamının başlangıç noktasının zorunlu sigorta limitinin üstünde kalan kısım olduğunu, zarar trafik sigortası kapsamında kalıyorsa İMM sigortacısının sorumluluğundan söz edilemeyeceğini belirterek, ZMSS limitinin ödenip ödenmediği ve tamamının tükenip tükenmediği araştırılmadan verilen kararı bozmuştur.
Davacı 165.406,15 TL hasar ve değer kaybını, karşı aracın genişletilmiş kasko (İMM) sigortacısından istemiş; ilk derece mahkemesi davacının ZMSS poliçesi "yokmuş gibi" tüm zararı kaskodan talep ettiğini, ZMSS hasar dosyasının ve limitin dosyada bulunmadığını söyleyerek davayı reddetmişti. Daire, İMM sigortacısının ZMSS limitini aşan kısımdan poliçe limitiyle sınırlı olarak ve sigortalısının kusuru oranında sorumlu olduğunu; mahkemenin önce gerçek zararın ZMSS limiti içinde kalıp kalmadığını belirlemesi, aşıyorsa İMM limitiyle sınırlı hüküm kurması gerektiğini belirterek ret kararını kaldırmıştır. Davacının iddiasına göre kaza tarihindeki ZMSS limiti 120.000 TL idi; yani limit üstü 45.406,15 TL'lik kısım İMM'nin konusuydu.
İki karar aynı hatayı iki yönden gösterir: hakem heyeti limiti araştırmadan İMM'ye hükmedince Yargıtay bozdu; ilk derece mahkemesi limiti araştırmadan davayı reddedince BAM kaldırdı. Doğru yol, ZMSS ödeme belgesini ve kaza tarihindeki limiti dosyaya sizin koymanızdır. Ankara BAM'ın "eksik delille açılan davada resen araştırma yapılamaz" diyen ilk derece gerekçesini tartışmak zorunda kalması, bu belgenin dava dilekçesinin ekinde olması gerektiğini anlatır.
Hangi Zarar Kalemleri İMM'den İstenir?
İMM'nin kapsamı, Genel Şartlar m. 1'deki ifadesiyle "işletene yükletilebilecek hukuki sorumluluk"tur; ZMSS'nin kapsadığı her kalemin limit üstü kısmı kural olarak İMM'ye taşınır. ZMSS Genel Şartları'ndaki istisnalar ise İMM için otomatik geçerli değildir; orada poliçe metni ve klozlar belirleyicidir.
| Kalem | ZMSS (limit içi) | İMM (limit üstü) | Not |
|---|---|---|---|
| Araç hasarı / onarım bedeli | Öder | Öder | 2026 maddi limit 400.000 TL/araç; Ankara BAM 35. HD kararı hasar bedeli üzerinedir. |
| Değer kaybı | Öder | Öder | Yargıtay 4. HD 2023 kararı: değer kaybı gerçek zarardır, limit üstü kısmı İMM'den istenir. Hesap için değer kaybı hesaplama. |
| Pert bakiyesi (rayiç − sovtaj − ödenen) | Limit kadar | Kalan kısım | Yüksek bedelli araçlarda en sık İMM tartışması. |
| Bedeni zarar (iş göremezlik, destek) | Öder (3.600.000 TL/kişi) | Öder | Aktüer hesabı limiti aşıyorsa İMM ve işleten birlikte planlanır. |
| Manevi tazminat | Kapsam dışı | Yalnız poliçede kloz varsa | Kloz yoksa muhatap sürücü ve işletendir. |
| Araç mahrumiyeti / kazanç kaybı | Kapsam dışı (A.6-k) | Poliçeye bağlı | Asıl muhatap sürücü ve işleten; bkz. mahrumiyet bedeli rehberi. |
Kusur payı her iki poliçede de aynı şekilde uygulanır: İMM sigortacısı, Ankara BAM 35. Hukuk Dairesi'nin ifadesiyle "sigortalısının kusuru oranında" sorumludur. Karşı taraf %75 kusurluysa önce gerçek zararın %75'i hesaplanır, ZMSS limitine kadar olan kısım ZMSS'den, kalan İMM'den istenir.
İMM Sigortacısına Karşı Tahkim mi, Dava mı?
ZMSS uyuşmazlıklarında Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru için şirketin üye olması aranmaz; zorunlu sigortalarda tüm şirketler tahkime tabidir. İMM ise ihtiyari sigortadır: Sigortacılık Kanunu m. 30 uyarınca yalnızca Komisyon'a üye şirketlere karşı tahkime gidilebilir. Üye olmayan bir şirketin İMM'sine karşı tek yol asliye ticaret mahkemesinde davadır; sigorta sözleşmesinden doğan bu tür alacaklarda dava şartı arabuluculuk uygulanır, Ankara BAM 35. Hukuk Dairesi'nin dosyasında da davacı önce arabuluculuğa gitmişti.
Karşı Tarafın İMM'si Yoksa Ne Olur?
Limit üstü zararın muhatabı sürücü ve işletendir. KTK m. 85/1 işleteni aracın işletilmesinden doğan zarardan, m. 85/son ise sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tutar; sürücü ayrıca haksız fiil hükümlerine göre sorumludur. İkisi zarar görene karşı müteselsilen sorumludur ve bu talep tahkimin değil mahkemenin görev alanındadır. İşletenin mal varlığı yetersizse tahsil riski sizdedir; bu yüzden pert ve ağır yaralanma dosyalarında dava dilekçesiyle birlikte ihtiyati haciz ya da ihtiyati tedbir talebi değerlendirilir. Güvence Hesabı bu boşluğu doldurmaz: yalnızca sigortasız, kaçan ya da çalıntı araçlarda ve yalnızca bedeni zarar için devreye girer, ayrıntısı Güvence Hesabı rehberinde.
Kendi kaskonuz varsa hasarınızı önce oradan alıp kasko şirketinin kusurluya rücu etmesini beklemek pratik bir yoldur; kasko poliçesi limit tartışmasından bağımsız olarak kendi aracınızın hasarını öder. Değer kaybı ve bedeni zarar ise her durumda karşı tarafın poliçelerinden ve kusurlulardan istenir.
Limit Aşımı Dosyası İçin Kontrol Listesi
- Kaza tarihindeki ZMSS limiti. Uygulanacak limit poliçe tarihinin değil kaza tarihinin limitidir; 2026 için maddi 400.000 TL/araç, 800.000 TL/kaza, bedeni 3.600.000 TL/kişi.
- Gerçek zararın belgesi. Eksper raporu, fatura, pert için rayiç ve sovtaj tespiti, bedeni zararda aktüer hesabı. Limiti aşıp aşmadığınızı bu rakamla ölçersiniz.
- ZMSS ödeme ve limit yazısı. Dekont, hasar dosyası dökümü, birden fazla mağdur varsa garame dağılımı.
- Karşı aracın kasko/İMM poliçesi. Sürücüden istenir, olmazsa tahkim/davada SBM müzekkeresi talep edilir.
- Talebin doğru yazılması. ZMSS'den "limit dâhilinde", İMM'den "limit üstü, poliçe limitiyle sınırlı", işletenden "bakiye"; müteselsil ifadesi yalnız sürücü-işleten-ZMSS üçlüsü için.
- Zamanaşımı. KTK m. 109 uyarınca iki yıl, ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre; İMM için sigorta sözleşmesi zamanaşımı ayrıca izlenir. Bkz. zamanaşımı hesaplama.
Ekspertiz raporunuzu, ZMSS ödeme belgenizi ve karşı aracın poliçe bilgisini iletişim formu ya da WhatsApp üzerinden gönderirseniz, limit üstü zararın hangi poliçeden ve kimden isteneceğini 24 saat içinde değerlendiriyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; poliçe özel şartları ve klozlar sonucu değiştirir. Mevzuat: 2918 sayılı KTK m. 85, 91, 97, 104, 109; 6102 sayılı TTK m. 1478; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30; Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları m. 1; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.6. Yazıdaki kararlar Bedesten/UYAP içtihat kaynaklarından tam metin olarak okunmuştur.
Sigorta hukuku alanında çalışan avukat; araç değer kaybı, pert, araç mahrumiyeti, bedensel zarar ve Sigorta Tahkim Komisyonu uyuşmazlıklarında müvekkillerini temsil eder. Bu yazıdaki karar künyeleri kamuya açık içtihat kaynaklarından alınmış ve karar metinleriyle karşılaştırılarak doğrulanmıştır. Hakkında →