Haftanın Sigorta Kararları #5: Tahkim Kararı Çıktı, Sigorta Ödemiyor: İcra Nasıl İşler?

Bu yazı Sigorta Tahkim Komisyonu Rehberinin tamamlayıcısıdır. Başvuru şartları, ücretler ve süreç için ana rehbere bakın.

Kısa Cevap

Sigorta Tahkim Komisyonu hakem kararı mahkeme ilamı gibi icra edilir ve para alacağına ilişkin olduğundan kesinleşmesi beklenmeden ilamlı takibe konulabilir. Ancak karara on gün içinde itiraz edilirse icra kanun gereği durur. Temyiz ise icrayı durdurmaz; sigorta şirketi takibi ancak teminat göstererek durdurabilir.

Bu haftanın derlemesinde, hakem kararı elinize geçtikten sonraki süreci ele aldık. Sigorta şirketinin karara rağmen ödeme yapmadığı, itiraz ya da temyizle zaman kazanmaya çalıştığı dosyalarda hangi adımın ne zaman atılacağını Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin dört kararı, Hukuk Genel Kurulu'nun iki kararı ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin bir kararı gösteriyor. Yedi kararın künyesi doğrulanmış ve metinleri okunmuştur.

Karar 1: Sigorta Tahkim Kararı İlam Gibi İcraya Konulur, Kesinleşmesi Beklenmez

Başvuran, Sigorta Tahkim Komisyonu uyuşmazlık hakem kararına dayanarak ilamlı icra takibi başlatmak istedi. İcra müdürlüğü talebi reddetti; icra mahkemesi de hakem kararının ilam ya da ilam niteliğinde belge olmadığı gerekçesiyle şikâyeti reddetti.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi kararı bozdu. Gerekçe açık: takibe konu karar, konusu para olan bir hakem kararıdır; hakem kararları mahkeme ilamlarının icrasına ilişkin genel hükümlere göre yerine getirilir ve para alacağına ilişkin olduğu için HMK m. 367 uyarınca kesinleşmesi gerekmez. İcra müdürlüğünün ret kararı iptal edilmeliydi.

Ders: Hakem kararı elinize geçtiğinde sigorta şirketinin ödemesini aylarca beklemek zorunda değilsiniz. İtiraz süresi ve eşiği gözetilerek karar, icra dairesinde ilamlı takibe (Örnek 4-5 icra emri) konulabilir.

Karar 2: Hakem Kararına İtiraz Edilirse İcra Durur; Takip Önce Başlamış Olsa Bile

Alacaklı, uyuşmazlık hakem kararını 15.03.2016'da ilamlı takibe koydu. Borçlu altı gün sonra, 21.03.2016'da başvuru ücretini yatırarak karara itiraz etti ve icra mahkemesinden takibin iptalini istedi. İcra mahkemesi, para alacağına ilişkin kararın kesinleşmeden icra edilebileceği gerekçesiyle şikâyeti reddetti.

Daire bu kararı da bozdu. Dayanak, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesinin 12. fıkrasındaki özel hüküm: "İtiraz üzerine hakem kararının icrası durur." İtiraz başvurusu takip başladıktan sonra yapılmış olsa bile, mahkemenin takibin durdurulmasına karar vermesi gerekir.

Ders: Karar 1 ile birlikte okunmalı: hakem kararı kesinleşmeden icraya konulabilir, ama karşı taraf on günlük süre içinde itiraz ederse takip kendiliğinden askıya girer. Pratikte en güvenli yol, bildirimden itibaren on günlük itiraz süresinin dolmasını beklemek; itiraz edilmişse İtiraz Hakem Heyeti kararını beklemektir.

Karar 3: Temyizde Borcu Karşılayan Teminat Mektubu Verilirse Hacizler Kaldırılır

Başvuran, Sigorta Tahkim Komisyonu'nun 22.11.2021 tarihli kararına dayanarak ilamlı takip başlattı ve haciz uyguladı. Borçlu, kararı tehir-i icra talepli olarak temyiz etti ve dosya borcunu karşılayan 460.000 TL'lik kesin ve süresiz banka teminat mektubunu icra dosyasına sundu; icra dairesi 90 günlük mehil verdi. Borçlunun hacizlerin kaldırılması talebini icra müdürlüğü reddetti.

İcra mahkemesi, bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay aynı sonuca vardı: 439.419,12 TL'lik bakiye borcu karşılayan teminat mektubu sunulduğunda borç depo edilmiş sayılır ve daha önce konulan hacizler aşkın hâle gelir; kaldırılmaları gerekir. Şikâyete karşı çıkan alacaklı ayrıca vekâlet ücretiyle sorumlu tutuldu.

Ders: Temyiz kendiliğinden icrayı durdurmaz; sigorta şirketi takibi durdurmak istiyorsa teminat göstermek zorundadır. Teminat mektubu dosyaya girdiğinde alacağınız güvencededir, ancak hacizler kalkar. Temyiz sonucunda karar onanırsa teminat paraya çevrilerek size ödenir.

Karar 4: Sigorta Şirketinin Aldığı Tehir-i İcra Kararı Diğer Borçluları Korumaz

Trafik kazasına ilişkin tazminat ilamında alacak, sigorta şirketi ve araç işleteni dâhil birden fazla davalıdan tahsile hükmedilmişti. Sigorta şirketi kararı temyiz edip teminat mektubu karşılığında Yargıtay'dan icranın geri bırakılması kararı aldı. Alacaklı ise temyiz etmeyen işleten şirketin iş yerine haciz uyguladı.

Hukuk Genel Kurulu, kesinleşmeden icraya konulabilen ilamların temyiz edilmesinin icrayı kendiliğinden durdurmadığını; tehir-i icra kararının yalnızca lehine karar alınan borçlu yönünden hüküm ifade ettiğini belirtti. Borç, teminat mektubunun sunulmasıyla değil, paraya çevrilmesiyle sona erer. Bu nedenle işleten hakkında takibe devam edilmesi ve haciz konulması hukuka uygun bulundu.

Ders: Mahkeme ilamında sigorta şirketiyle birlikte işleten ve sürücü de sorumlu tutulmuşsa, şirketin temyizle icrayı durdurması öbür borçluları kendiliğinden korumaz. Alacaklı, tehir-i icra kararı almamış borçlu hakkında takibe devam edebilir.

Karar 5: İcra Dairesi Kararı Yorumlayamaz; Hüküm Fıkrası Neyse O Tahsil Edilir

Uyuşmazlık, para alacağına hükmeden bir mahkeme kararının kesinleşmeden ilamlı takibe konulup konulamayacağıydı. Borçlular, davanın temelinde tapu iptali ve tescil talebi bulunduğunu, bu yüzden kararın kesinleşmeden icra edilemeyeceğini ileri sürdü.

Hukuk Genel Kurulu, ilamlı icrada belirleyici olanın davanın türü değil, hükmün niteliği olduğunu vurguladı. Karar, kural olarak kesinleşmeden icraya konulabilir; istisnalar HMK m. 367/2'de sayılan kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlardır. İlamın infaz edilecek kısmı hüküm fıkrasıdır; icra müdürü ilamı yorumlayamaz, değiştiremez, eksiğini tamamlayamaz. Hüküm fıkrasında para alacağı yazılı olduğundan takip hukuka uygun bulundu.

Ders: Tahkim kararlarında da takip talebi hüküm fıkrasına birebir uymalı: asıl alacak, faizin türü ve başlangıç tarihi, yargılama gideri ve vekâlet ücreti karardaki gibi yazılmalı. Fazlası istenirse borçlu ilama aykırılık şikâyetiyle takibi düzelttirir. Karar belirsizse icraya koymadan önce hakemden tavzih istenir.

Karar 6: İlamda Adı Geçmeyen Güvence Hesabına Takip Yöneltildi; İlama Aykırılık Süresiz Şikâyettir

Bir sigorta şirketi aleyhine alınan ilama dayalı takipte, bakiye borç muhtırasında Güvence Hesabı borçlu olarak gösterildi. Güvence Hesabı, takibe dayanak ilamda taraf olmadığı hâlde takibe dâhil edildiğini ileri sürerek icra emrinin ve takibin iptalini istedi. Bölge adliye mahkemesi şikâyeti yedi günlük süre geçtiği gerekçesiyle usulden reddetti.

Yargıtay kararı bozdu: icra emri ilama ya da takip talebine aykırıysa borçlu icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurabilir; ilamın infaz edilecek kısmı hüküm bölümüdür ve yorum yoluyla değiştirilemez. İlama aykırı talepler içeren takipler süresiz şikâyete konu olabilir. Bölge adliye mahkemesi başvuruyu süreden reddetmemeli, esasını incelemeliydi.

Ders: Sigorta şirketinin mali durumu bozulduğunda akla ilk gelen, alacağı Güvence Hesabı'ndan tahsil etmektir. Ancak tahkim kararı kimi borçlu gösteriyorsa ilamlı takip ona yapılır; ilamda adı geçmeyen bir kuruma aynı ilamla takip yöneltmek şikâyetle iptal riski taşır. Güvence Hesabı'nın sorumluluğu ayrı şartlara bağlıdır ve ayrı bir başvuru gerektirir.

Karar 7: Esastan Verilen Tahkim Kararı Kesin Hükümdür; Aynı Talep Mahkemede Yeniden Açılamaz

Başvuran, 18.02.2024 tarihli kaza için hasar bedeli ve değer kaybı talebiyle Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurdu. Hakem, aracın sigorta şirketinin teminat döneminde kazaya karıştığı kanıtlanamadığından başvuruyu reddetti. Başvuran aynı taleple ikinci kez tahkime gitti; bu başvuru kesin hüküm nedeniyle reddedildi ve İtiraz Hakem Heyeti itirazı da reddetti. Bunun üzerine aynı talepler asliye ticaret mahkemesinde dava edildi.

Daire, davanın kesin hüküm nedeniyle usulden reddini yerinde buldu. Tahkim kamu yargısının alternatifidir; esastan verilen tahkim kararından sonra aynı uyuşmazlık için mahkemeye gidilebileceğinin kabulü bu nitelikle bağdaşmaz. Kararın kabul ya da ret yönünde olması, hatta husumet yokluğundan verilmiş olması sonucu değiştirmez. Tahkim kararının hatalı olduğu iddiasıyla da aynı talep yeniden dava edilemez.

Ders: Tahkim kararına karşı tek güvenceniz süresi içindeki itiraz ve (eşiği aşıyorsa) temyizdir. Kararı kesinleşmeye bırakıp sonra mahkemede "yeniden deneme" imkânı yoktur. Başvuruyu doğru sigorta şirketine ve eksiksiz delille yapmak bu yüzden hayati önemdedir.

Haftanın Özeti

Karar Elinize Geçtikten Sonra Adım Adım

1. Kararın bildirimini kaydedin. Hakem kararı Komisyon tarafından taraflara bildirilir; itiraz süresi bu bildirimden itibaren on gündür.
2. Kararın kesin olup olmadığına bakın. 22.01.2026'dan itibaren 35.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir; bu tutar ve üzerinde itiraz yolu açıktır. İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı temyiz ise 383.000 TL üzerindeki uyuşmazlıklarda mümkündür.
3. Ödeme için yazılı talepte bulunun. Kararı, IBAN bilginizle birlikte sigorta şirketine iletin. Uygulamada şirketler çoğunlukla itiraz süresi dolduktan sonra ödeme yapar.
4. Ödeme yoksa ilamlı takip başlatın. Karar icra dairesinde Örnek 4-5 icra emriyle takibe konulur. Asıl alacak, faiz türü ve başlangıcı, yargılama gideri ve vekâlet ücreti hüküm fıkrasındaki gibi yazılmalıdır. Takip giderleri ve icra vekâlet ücreti borçluya yüklenir.
5. İtiraz edildiyse bekleyin. Karşı taraf itiraz ettiyse takip durur; İtiraz Hakem Heyeti kararından sonra, verilen karara uygun olarak takibe devam edilir.
6. Temyiz edildiyse teminata bakın. Temyiz icrayı durdurmaz. Şirket takibi durdurmak için teminat gösterip tehir-i icra kararı alabilir; karar onanınca teminat paraya çevrilir.

Sigorta şirketi karardan önce hiç ödeme yapmamışsa temerrüt ve faiz başlangıcı için sigorta şirketi ödeme yapmıyorsa ne yapılır yazımıza, başvuru ve itiraz aşamasındaki masraflar için tahkim masrafları rehberine bakabilirsiniz. Faiz tutarını temerrüt faizi hesaplama aracıyla kontrol etmek mümkündür.

Bu Kararlar Sizi Nasıl Etkiler?

Birincisi, hakem kararı kâğıt üzerinde kalmaz: kesinleşme beklenmeden icra dairesinde takibe konulabilir. Sigorta şirketinin "karar kesinleşmedi" savunması, itiraz yapılmamışsa ve temyiz için teminat gösterilmemişse takibi durdurmaz.

İkincisi, itiraz ve temyizin etkileri farklıdır. İtiraz, kanunun açık hükmüyle icrayı durdurur; temyiz ise durdurmaz, şirketin teminat göstermesi gerekir. Bu fark, takibin zamanlamasını doğrudan belirler.

Üçüncüsü, tahkim kararı kesinleştiğinde uyuşmazlık kapanır. Aleyhe çıkan bir karardan sonra aynı talebi mahkemeye taşımak mümkün değildir. Hakem kararına dayanak olan bilirkişi raporuna itirazı zamanında ve somut yapmak bu yüzden sonucu belirler. Sigorta şirketinin mali durumu bozulduysa bloke kararının poliçeye ve tahkim dosyalarına etkisi ve Güvence Hesabı başvurusu yazılarımız yol gösterir.

Sonraki sayı: Haftanın Sigorta Kararları #6: Pert Araçta Rayiç ve Sovtaj

Sıkça Sorulan Sorular