Güvence Hesabı Nedir, Neden Var?
Zorunlu trafik sigortası sistemi bir varsayıma dayanır: her aracın geçerli bir poliçesi vardır ve kazada mağdurun karşısında bir sigorta şirketi bulunur. Gerçek hayat bu varsayıma her zaman uymaz. Türkiye'de trafiğe çıkan araçların azımsanmayacak bir kısmı sigortasızdır; kimi sürücüler kaza yerinden kaçar ve tespit edilemez; kimi kazaları çalıntı araçlar yapar.
İşte bu boşluğu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesiyle kurulan Güvence Hesabı doldurur. Hesap, zorunlu sigortaların primlerinden aktarılan katkılarla finanse edilen bir fondur ve zorunlu sigorta korumasından yararlanamayan kaza mağdurlarının belirli zararlarını öder. Yani sigortasız araç mağduru, karşısında poliçe bulamasa bile karşısında bir ödeme yükümlüsü bulur.
Hangi Durumlarda Güvence Hesabı'na Başvurulur?
| Durum | Bedensel zarar | Araç hasarı (maddi) |
|---|---|---|
| Kazayı yapan aracın trafik sigortası hiç yok | ✔ Ödenir | ✘ Ödenmez |
| Kazayı yapan araç tespit edilemedi (kaçan araç) | ✔ Ödenir | ✘ Ödenmez |
| Araç çalıntı/gasbedilmiş (işleten sorumlu değil) | ✔ Ödenir | ✘ Ödenmez |
| Sigorta şirketi iflas etti / ruhsatı iptal edildi | ✔ Ödenir | ✔ Ödenir |
| Manevi tazminat talebi | ✘ Hiçbir hâlde Güvence Hesabı'ndan istenemez | |
Güncel Yargıtay Kararı: Sigortasız Otobüs, Yolcunun Eşi ve İki Önemli Ders
Yargı PRO üzerinden tam metnini incelediğimiz Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2025/13892 E., 2026/2149 K. sayılı, 25.02.2026 tarihli kararı, Güvence Hesabı uygulamasının neredeyse bütün kritik noktalarını tek dosyada gösteriyor. Olayda trafik sigortası bulunmayan bir otobüs karşı şeride geçerek kazaya sebep olmuş, otobüsteki bir yolcu hayatını kaybetmiş, eşi Güvence Hesabı'na karşı destekten yoksun kalma tazminatı davası açmıştır.
- İlke onaylandı: Sigortasız aracın sebep olduğu ölümlü kazada yolcunun yakınının destekten yoksun kalma tazminatını Güvence Hesabı öder. Mahkemenin 125.000 TL tazminata hükmetmesi esas yönünden doğru bulunmuştur.
- Ders 1 — İlk ödeme ve ibraname son söz değildir: Hesap, başvuru üzerine 2009'da yaklaşık 22.500 TL ödemiş ve ibraname almıştı; "ibraname ile borç sona erdi" savunmasına rağmen gerçek zararın bakiyesi dava ile istenebilmiş ve hüküm altına alınmıştır.
- Ders 2 — SGK gelirleri mahsup edilir: Karar, yalnızca SGK tarafından ölenin yakınlarına bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin tazminattan mahsubu araştırılmadığı için bozulmuştur. SGK'dan gelir bağlanan dosyalarda bu mahsup yapılmadan kurulan hükümler bozulmaktadır.
Bu iki ders birlikte okunduğunda pratik sonuç şudur: Güvence Hesabı'nın ilk teklifini kabul edip ibraname imzalamak hakkınızı bitirmez; ama tazminat hesabının SGK gelirleri, kusur oranı ve güncel hesap yöntemleriyle doğru yapılması dosyanın yıllarca uzamaması için belirleyicidir.
Başvuru İçin Hangi Belgeler Gerekir?
- Trafik kazası tespit tutanağı (kaçan araç dosyalarında polis/jandarma tahkikat evrakı ve varsa kamera kayıtları)
- Yaralanmalı kazalarda epikriz ve tüm tedavi evrakı; kalıcı sakatlıkta yönetmeliğe uygun maluliyet raporu
- Ölümlü kazalarda ölüm belgesi, veraset ilamı ve gelir belgeleri (destekten yoksun kalma hesabı için)
- Kazaya karışan aracın sigortasız olduğunu gösteren sorgu (SBM kaydı) — Hesap bunu kendisi de doğrular
- Başvuru sahibinin kimlik ve banka bilgileri, varsa vekâletname
Belgelerin eksiksiz hazırlanması yalnızca bir formalite değildir: eksik evrak, Hesabın 15 günlük yanıt süresini fiilen uzatan ve temerrüdü tartışmalı hâle getiren en yaygın sebeptir. Evrak hazırlığı için belge kontrol listemizdeki yaklaşım burada da geçerlidir.
Süreç: Başvuru → Tahkim → Dava
- 1. Yazılı başvuru: Zararınızı belgeleriyle birlikte Güvence Hesabı'na yazılı olarak bildirirsiniz. Karayolları Trafik Kanunu m.97'deki ön başvuru kuralı Hesap için de uygulanır; yanıt süresi 15 gündür.
- 2. Sigorta Tahkim Komisyonu: Süre içinde ödeme yapılmaz veya eksik yapılırsa tahkime başvurulabilir — Güvence Hesabı tahkim sistemine dâhildir. Tahkim dosyaları ortalama 2-4 ayda sonuçlanmaktadır; ayrıntı için Sigorta Tahkim Komisyonu rehberimize bakın.
- 3. Mahkeme: Tahkim yerine asliye ticaret mahkemesinde dava da açılabilir; yukarıda incelediğimiz Yargıtay dosyası bu yolun örneğidir.
- 4. Zamanaşımı: Kural, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her hâlde 10 yıldır; kaza suç oluşturuyorsa (yaralama/ölüm) uzamış ceza zamanaşımı uygulanır — yaralanmada 8, ölümde 15 yıla kadar. Ayrıntı için zamanaşımı rehberimize bakın.
Sık Karşılaşılan Üç Senaryo
Senaryo 1 — "Bana çarpan aracın sigortası yokmuş": Yaralandıysanız bedensel zararlarınız için Güvence Hesabı'na başvurun; araç hasarınız için sürücü ve işletene karşı icra takibi/dava yoluna gidin. İki yol birbirini dışlamaz, birlikte yürütülür.
Senaryo 2 — "Çarpan araç kaçtı, plakasını alamadım": Derhâl 155/156'yı arayıp tutanak tutturun ve çevre kamera kayıtlarının toplanmasını isteyin. Araç bulunamazsa bedensel zararlarınızı Güvence Hesabı öder; bulunursa aracın sigortasına normal başvuru yapılır. Tutanağın önemi için kaza tespit tutanağı rehberimize bakın.
Senaryo 3 — "Yolcusu olduğum araç sigortasızmış": Yolcu, sigortasız araç kazasında da korunur; yukarıdaki Yargıtay kararı tam olarak bu durumu onaylamıştır. Yolcunun tüm talep seçenekleri için Yolcu Hakları rehberimizi okuyun.
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi delil durumu ve somut koşulları içinde ayrıca değerlendirilmelidir.