Haftanın Sigorta Kararları #3: İMM'de Araç Başına Limit, Orijinal Parça Hasarı ve İbranamenin İşletene Etkisi

Bu Hafta Öne Çıkanlar

Bu haftanın kararlarının tamamı Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nden ve büyük bölümü Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararlarının temyiz incelemesinden geliyor. Teminat tarafında Daire iki önemli noktayı netleştirdi: on aracın karıştığı zincirleme kazada ihtiyari mali mesuliyet (İMM) sigortacısı, trafik sigortasının kaza başına değil araç başına limitini aşan zarardan sorumludur; hasar hesabında ise orijinal parça fiyatı ve iskontosuz tutar esas alınabilir, sigortacının değer kaybı ödemesi kusuru benimsediğinin göstergesidir. İbra konusunda ise dikkat çekici bir ayrım yapıldı: zarar gören sigortacıyla ibralaşıp davadan feragat ederse işleten poliçe limiti kadar, sürücü ise yalnızca fiilen ödenen tutar kadar borçtan kurtulur. Usul tarafında dört ders var: hakem heyeti kaza tespit tutanağıyla yetinip kusur raporu almadan karar veremez; 22 Ocak 2026'dan itibaren 383.000 TL'nin altındaki itiraz hakem heyeti kararları temyiz edilemez; pandemi döneminde duran 95 gün sekiz yıllık ceza zamanaşımına eklenir; yönetmeliğe uygun heyet raporuyla yapılan maluliyet başvurusu "rapor uygun değil" gerekçesiyle usulden reddedilemez.

Karar 1: On Araçlı Zincirleme Kazada İMM, Kaza Başına Değil Araç Başına Limiti Aşan Zarardan Sorumlu

Mayıs 2023'te on aracın karıştığı zincirleme kazada tamamen kusurlu bulunan aracın kasko poliçesinde artan mali sorumluluk (İMM) klozu vardı. Zarar görenin aracı pert oldu; trafik sigortacısı 36.201 TL ödeyip "limit dahilinde ödendi, kalanı İMM sigortacısından isteyin" dedi. Davacı İMM sigortacısına karşı tahkime gitti; Uyuşmazlık Hakem Heyeti bilirkişinin hesapladığı 796.798 TL bakiye pert bedeline hükmetti. İtiraz Hakem Heyeti ise kaza tarihinde kaza başına limitin 240.000 TL olduğunu, bu limitin tüketildiğinin ispatlanmadığını söyleyerek başvuruyu usulden reddetti. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu yaklaşımı bozdu: kaza tarihinde trafik sigortası limiti araç başına 120.000 TL, kaza başına 240.000 TL'dir; bakiye zarar bilirkişiyle tespit edildikten sonra ZMSS poliçesinin araç başına teminat limitini aşan kısım İMM sigortacısından hüküm altına alınmalıdır.

Ders: Çok araçlı kazalarda sigortacıların "kaza başına limit dolmadı" savunması tutmaz; her zarar gören için ölçü araç başına limittir ve onu aşan zarar İMM'den istenir. Trafik sigortacısının "limit dahilinde ödendi" yazısını dosyaya koyun; İMM'nin devreye giriş şartlarını İMM yazımızda, pert hesabını pert araç tazminatı rehberimizde anlattık.

Karar 2: Orijinal Parça Fiyatı ve İskontosuz Hesap Onandı; Sigortacının Değer Kaybı Ödemesi Kusuru Benimsediğini Gösterir

Şubat 2022'deki çift taraflı kazada davacı önce 15.000 TL, sonra artırarak 35.000 TL onarım bedeli istedi. Bilirkişi, kaza tarihindeki orijinal parça fiyatlarıyla ve parça iskontosu uygulamadan KDV dahil 88.511 TL hasar hesapladı; İtiraz Hakem Heyeti sigortalı sürücünün kaza tutanağındaki asli kusuruna ve hesap raporundaki yüzde 75 kusur oranına dayanarak talebin tamamını kabul etti. Sigortacı temyizde eşdeğer parça, iskonto, KDV, mükerrer ödeme ve kasko şirketinden tahsilat gibi on ayrı itiraz ileri sürdü. Daire, İtiraz Hakem Heyeti'nin gerekçesini yerinde bularak kararı onadı. Gerekçenin iki noktası dikkat çekici: gerçek zarar kaza tarihindeki orijinal parça fiyatı üzerinden belirlenir ve sigortacı başvurana daha önce 4.361 TL değer kaybı ödediğine göre kusuru bizzat benimsemiş sayılır.

Ders: Genel Şartlardaki eşdeğer parça ve iskonto savunmaları, orijinal parçayla onarılmış ve faturalandırılmış araçta otomatik indirim gerekçesi değildir. Sigortacının dosyada yaptığı her kısmi ödeme, kusuru kabul ettiğinin delilidir; dekontu saklayın. Eşdeğer parça kesintisine itiraz yolunu eşdeğer parça yazımızda, eksik ödeme sonrası bakiye talebini bakiye hasar rehberimizde ele aldık.

Karar 3: Hakem Heyeti Kaza Tespit Tutanağıyla Yetinip Kusur Raporu Almadan Karar Veremez

Aralık 2022'de yasak yerde geri manevra yapan aracın çarptığı yaya malul kaldı; Uyuşmazlık Hakem Heyeti, tutanakta sürücünün KTK m. 67/1-b ihlali ve yayanın kural ihlalinin bulunmadığının yazılı olmasına dayanarak kusur raporu almadan 896.495 TL (sürekli iş göremezlik 741.930, geçici iş göremezlik 95.316, bakıcı gideri 59.249 TL) tazminata hükmetti; İtiraz Hakem Heyeti yalnızca vekâlet ücretini düzeltti. Sigortacı temyizde sürücünün kusursuz olduğunu savunmuştu. Daire, sigortacının diğer tüm itirazlarını (rapor, teknik faiz, pasif dönem, ıslah faizi, hatır taşıması) reddetti; ancak hakem heyetlerinin kusur raporu alınmadan kaza tespit tutanağı ile yetinmesinin hatalı olduğunu belirterek kararı bozdu. Varsa ceza soruşturma dosyası da getirilip üniversite öğretim üyelerinden veya Karayolları fen heyetinden gerekçeli kusur raporu alınmalıdır. Kararın karşı oyunda iki üye, kaza tarihinde 69 yaşında ve çalışmayan davacı için geçici iş göremezlik tazminatına da hükmedilemeyeceğini yazdı.

Ders: Karşı taraf kusura itiraz ettiyse, tutanak lehinize olsa bile kusur raporu alınmasını siz isteyin; aksi hâlde kazandığınız karar temyizde bozulur ve dosya bir yıl geriye gider. Kusur raporuna itiraz yöntemlerini kusur oranına itiraz rehberimizde, tutanak hatalarını kaza tespit tutanağı yazımızda anlattık.

Karar 4: 22 Ocak 2026'dan İtibaren 383.000 TL'nin Altındaki İtiraz Hakem Heyeti Kararları Temyiz Edilemez

Uyuşmazlık Hakem Heyeti değer kaybı başvurusunu reddetmiş, İtiraz Hakem Heyeti ise itirazı kabul ederek talep edilen 28.000 TL değer kaybına hükmetmişti (bilirkişinin hesabı 150.000 TL). Sigortacı temyize gitti. Daire, SEDDK'nın 14.01.2026 tarihli ve 1497 sayılı kararıyla parasal sınırların artırıldığını, 22.01.2026'dan itibaren 35.000 TL ve üzeri uyuşmazlıklarda itiraz, 383.000 TL'yi aşan uyuşmazlıklarda temyiz yoluna gidilebileceğini hatırlattı; hüküm altına alınan 28.000 TL bu sınırın altında kaldığından temyiz dilekçesini HMK m. 362 ve 352/1-b uyarınca miktardan reddetti. Böylece davacının lehine olan karar kesinleşti.

Ders: Kesinlik sınırında ölçü, bilirkişinin hesapladığı değil hüküm altına alınan ve temyize konu edilen tutardır. Değer kaybı ve hasar dosyalarının büyük çoğunluğu artık İtiraz Hakem Heyeti'nde kesinleşiyor; itiraz dilekçesini son merci gibi yazın. Güncel sınırları ve süreci tahkim rehberimizde ve başvuru ücreti yazımızda güncelledik.

Karar 5: Sekiz Yıllık Zamanaşımına Pandemide Duran 95 Gün Eklenir

Kasım 2015'te yolcu olarak yaralanan davacı 01.11.2023'te arabulucuya, 12.01.2024'te tahkime başvurdu; her iki hakem heyeti de başvuruyu zamanaşımından reddetti. Daire, 7226 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi ve 2480 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca 13.03.2020-15.06.2020 arasında bütün sürelerin durduğunu, bu 95 günün sekiz yıllık uzamış ceza zamanaşımına eklenmesi gerektiğini belirtti; buna göre tahkim başvurusu tarihinde süre dolmamıştır. Karar, iki üyenin onama yönündeki karşı oyuna rağmen oy çokluğuyla bozuldu ve esasa girilmesi istendi.

Ders: 2012-2020 arası kazalarda zamanaşımı hesabına 95 günlük pandemi durmasını eklemeyi unutmayın; sigortacıların "sekiz yıl doldu" savunmasına karşı bu tarih farkı dosya kurtarır. Yaralanmalı kazada uzamış ceza zamanaşımını zamanaşımı rehberimizde işledik; zamanaşımı hesaplama aracımız da durma sürelerini dikkate alır.

Karar 6: Yönetmeliğe Uygun Heyet Raporu Sunulmuşsa Hakem Heyeti "Rapor Uygun Değil" Diyerek Usulden Ret Veremez

Ekim 2022'de yaya olarak yaralanan davacı, üniversite adli tıp anabilim dalının iki adli tıp, bir ortopedi ve bir romatoloji uzmanınca tedavi evrakları incelenip muayene yapılarak düzenlenen 12.12.2023 tarihli raporuyla tahkime başvurdu. Uyuşmazlık Hakem Heyeti raporu "ilgili uzman hekimlerce düzenlenmedi, iyileşme süresi beklenmedi" diyerek yeni rapor için süre verdi, davacı ara karardan dönülmesini isteyince başvuruyu usulden reddetti; İtiraz Hakem Heyeti onadı. Daire, kaza tarihine göre Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik'in uygulanacağını, sunulan raporun bu yönetmeliğe uygun heyetçe düzenlendiğini ve hüküm kurmaya elverişli olduğunu belirterek usulden ret kararını bozdu. Aynı Dairenin 21.04.2026 tarihli, E. 2024/13951, K. 2026/4620 sayılı kararı da aynı yönde: dört adli tıp uzmanının düzenlediği rapor, heyette plastik cerrah bulunmadığı ve skarın vücut yüzeyi oranı yazılmadığı için reddedilemez; yönetmelik kılavuzundaki yüzde 1-9 kaplama şartı yüz bölgesindeki skar için aranmaz.

Ders: Maluliyet raporunu kaza tarihindeki yönetmeliğe göre, uzmanlık alanı araza uygun en az iki hekimin bulunduğu heyetten ve iyileşme süresi dolduktan sonra alın; bu şartlar sağlanıyorsa hakem heyeti raporu beğenmeyerek başvuruyu usulden reddedemez, en fazla esasa ilişkin yeni rapor alabilir. Rapor sürecini iş göremezlik tazminatı rehberimizde ve motosiklet kazası maluliyet yazımızda anlattık.

Karar 7: Sigortacıyla İbra ve Feragat: İşleten Poliçe Limiti Kadar, Sürücü Yalnızca Ödenen Tutar Kadar Kurtulur

2007'de bisikletli çocuğun ağır yaralandığı kazada davacılar, yargılama sırasında trafik sigortacısıyla ibraname imzalayıp 37.000 TL alarak sigortacı yönünden davadan feragat etti; işleten ve sürücüye karşı dava sürdü. Bölge Adliye Mahkemesi aktüer raporundaki 114.398 TL sürekli iş göremezlik zararından sigortacının ödediği 37.000 TL'yi düşerek 77.398 TL'ye hükmetti. Daire bu mahsubu sürücü yönünden doğru, işleten yönünden hatalı buldu. Gerekçe TBK'nın müteselsil borç hükümlerine (m. 162-168) ve KTK m. 85/91'e dayanıyor: sigortacı, işletenin sorumluluğunu poliçe limitine kadar üstlenmiştir; zarar gören sigortacıyı ibra ettiğinde işleten, poliçe ilişkisi nedeniyle limit tutarı olan 60.000 TL kadar borçtan kurtulur ve yalnız limiti aşan zarardan sorumlu olur. Sürücü ise poliçenin tarafı değildir; onun borcu fiilen ödenen 37.000 TL kadar azalır.

Ders: Sigortacıyla limitin altında bir tutara sulh olursanız, işletene karşı kalan talebiniz limit ile ödeme arasındaki fark kadar eksilir; ibra tutarını limite yaklaştırmadan imzalamayın ve sürücüyü mutlaka davalı gösterin. İbraname sonrası bakiye talebini ibraname yazımızda, işleten ve sürücüye karşı dava yolunu mahrumiyet rehberimizde anlattık.

Haftanın Özeti

Bu Kararlar Sizi Nasıl Etkiler?

1. Çok araçlı kazada zararınız trafik sigortası limitini aştıysa kusurlu aracın kasko poliçesindeki İMM teminatına başvurun; ölçü araç başına limittir. Trafik sigortacısının "limit dahilinde ödendi" yazısını ve pert raporunu başvuruya ekleyin.
2. Hasar dosyanızda eşdeğer parça veya iskonto kesintisi yapıldıysa orijinal parça faturasıyla itiraz edin; Yargıtay iskontosuz ve KDV dahil hesabı onadı. Sigortacının yaptığı her kısmi ödeme kusuru benimsediğinin delilidir.
3. Tahkimde kazandığınız tutar 383.000 TL'nin altındaysa karar İtiraz Hakem Heyeti'nde kesinleşir; itiraz dilekçesini buna göre eksiksiz yazın. Kusura itiraz varsa tutanak lehinize olsa bile kusur raporu alınmasını isteyin, aksi hâlde karar bozulur.
4. Yaralanmalı kazanız 2012-2020 arasındaysa zamanaşımı hesabına pandemide duran 95 günü ekleyin. Maluliyet raporunuz kaza tarihindeki yönetmeliğe uygun heyetten alınmışsa hakem heyeti onu beğenmeyerek başvurunuzu usulden reddedemez. Sigortacıyla ibralaşmadan önce limit ile teklif arasındaki farkın işletene karşı talebinizden düşeceğini hesaplayın.

Kararların tamamı kamuya açık içtihat kaynaklarından alınmış ve künyeleri metinleriyle karşılaştırılarak doğrulanmıştır. Serinin önceki sayıları için Haftanın Sigorta Kararları #2 ve #1 yazılarımıza bakabilirsiniz; bir sonraki seçki gelecek Salı yayımlanacak. Kendi dosyanızla ilgili bir karar görürseniz iletişim formu üzerinden bize yazabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular