Haftanın Sigorta Kararları #2: Görevsizlikten Sonra Arabuluculuk, Makul Onarım Süresi ve Alkollü Sürücüye Rücu

Bu Hafta Öne Çıkanlar

Bu haftanın kararları Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nden geliyor ve büyük bölümü sigorta şirketlerinin ve işletenlerin usul savunmalarını konu alıyor. İki daire aynı hafta aynı sonuca vardı: asliye hukuk mahkemesinde açılıp görevsizlikle ticaret mahkemesine giden davada arabuluculuk sonradan tamamlandıysa dava usulden reddedilemez. Bir başka karar, arabuluculuğa başvuru tarihini sigortacının temerrüt tarihi sayarak faizi öne çekti. Esas tarafında ise BAM iki yönlü konuştu: araç mahrumiyetinde servis fişindeki gün sayısı değil bilirkişinin belirleyeceği makul onarım süresi esas alınır ve kasko şirketinin sağladığı ikame araç günleri düşülür; 19 yaşındaki üç kazalı aracın 48.000 TL değer kaybı raporu ise emsal seçimi ve itirazlar tartışılmadan hükme esas alınamaz. Son olarak 1,89 promil alkollü sürücünün kazasında sigortacının rücu hakkının 2015 Genel Şartlarına göre "münhasıran alkol" şartına bağlı olmadığı, ancak kusur oranıyla sınırlı olduğu teyit edildi.

Karar 1: Görevsizlik Kararından Sonra Tamamlanan Arabuluculuk, Dava Şartını Karşılar

Ticari taksisi hasar gören davacı, işleten şirket ve sürücüye karşı kazanç kaybı davasını Aralık 2024'te asliye hukuk mahkemesinde açtı; mahkeme görevsizlik verdi, BAM görevsizliği onadı. Davacı dosya ticaret mahkemesine gönderilmeden önce arabuluculuğa başvurdu ve 09.01.2026'da anlaşamama tutanağı düzenlendi. Ticaret mahkemesi yine de "dava açılırken arabuluculuğa gidilmemişti" diyerek davayı usulden reddetti. BAM 26. Hukuk Dairesi, görevli mahkemede davanın esasına girilmeden önce arabuluculuk işleminin tamamlandığını, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2022/2757 E., 2022/17299 K. sayılı kararına atıfla, bu hâlde dava şartı yokluğundan ret verilemeyeceğini belirterek kararı kaldırdı.

Ders: Mahrumiyet ve kazanç kaybı davalarında görev tartışması sık yaşanır; asliye hukukta açılan dava ticaret mahkemesine giderse dosya tevzi edilmeden arabuluculuğu tamamlayıp tutanağı dosyaya koyun. Görev ve arabuluculuk ilişkisini araç mahrumiyet bedeli rehberimizde anlattık.

Karar 2: 35. Hukuk Dairesi Aynı Sonuca Vardı: Mahkemeye Erişim ve Usul Ekonomisi

Bir gün önce verilen bu kararda tablo neredeyse aynı: 100 TL ile açılan mahrumiyet davası asliye hukuktan görevsizlikle ticaret mahkemesine gitti, davacı dosya tevzi edilmeden 26.12.2025'te arabuluculuğa başvurdu, mahkeme yine usulden reddetti. Daire, konuda Yargıtay içtihatlarının ikiye ayrıldığını açıkça yazdı: 6. Hukuk Dairesi görevli mahkemedeki davayı öncekinin devamı sayıp reddi onarken, 9. ve 4. Hukuk Daireleri dosyanın görevli mahkeme esasına kaydından önce tamamlanan arabuluculuğu yeterli görüyor. BAM 35. HD ikinci görüşü mahkemeye erişim hakkı ve usul ekonomisi gerekçesiyle benimsedi ve kararı kaldırdı.

Ders: Ankara'da her iki daire de aynı yönde; ancak Yargıtay 6. HD'nin aksi görüşü nedeniyle en güvenli yol, davayı doğru mahkemede ve arabuluculuğu tamamlayarak açmaktır. Hangi taleplerin hangi mahkemede görüleceğini tahkim rehberimizde özetledik.

Karar 3: Mahrumiyette Servis Fişindeki 29 Gün Değil, Bilirkişinin Belirleyeceği Makul Süre; Kasko İkame Aracı Düşülür

Park hâlindeki araca otobüs çarptı; ilk derece mahkemesi 20.000 TL değer kaybı ve 24.650 TL araç mahrumiyeti bedeline hükmetti. Mahrumiyet hesabı, aracın servise giriş ve fatura tarihleri arasındaki 29 güne dayanıyordu. BAM iki eksik buldu: bilirkişi makul onarım süresini belirlememiş, servis süresini olduğu gibi almıştı; ayrıca davacının kasko sigortacısının yazısında 10 gün ikame araç sağlandığı yazıyordu ve mahkeme bunu hiç incelememişti. Daire, hasar belgelerinin tamamının getirilmesini, parça ve işçiliğin kazayla illiyetinin ayrı ayrı gösterilmesini, değer kaybının kaza öncesi ve sonrası ikinci el değeri farkına göre hesaplanmasını, makul onarım süresinin makine mühendisi bilirkişice belirlenmesini ve ikame araç hizmetinin araştırılmasını isteyerek hükmü davalı lehine kaldırdı.

Ders: Mahrumiyet dilekçesinde serviste kalınan gün sayısını yazmak yetmez; makul süreyi hasarın niteliğine göre bilirkişinin belirlemesini isteyin ve kaskodan ikame araç aldıysanız bunu peşinen düşün. Geçen haftaki Sakarya BAM kararının dediği gibi parça bekleme süresi makul süreye dâhildir, ama fiili servis süresi tavan değildir. Hesap için mahrumiyet hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Karar 4: Uzun Süreli Kiracı İşleten Olabilir; 19 Yaşındaki Üç Kazalı Araçta 48.000 TL Değer Kaybı Tartışılmadan Hükme Esas Alınamaz

Kavşak kazasında davacı %25, davalı sürücü %75 kusurlu bulundu; mahkeme 126.443 TL hasar, 36.000 TL değer kaybı ve 6.750 TL mahrumiyete hükmetti, mahrumiyeti yalnızca işleten ve sürücüden aldı. Üç taraf da istinaf etti ve BAM üç noktada kararı kaldırdı. Birincisi, aracın maliki şirket "kazadan önce uzun süreli kira sözleşmesiyle kiraladım, işleten değilim" demişti; Daire KTK m. 3'teki maddi ölçütü hatırlatarak sözleşmenin aslının getirilmesini, süresinin, KABİS ve vergi bildirimlerinin, aracın fiilen kimde olduğunun araştırılmasını istedi. İkincisi, 2004 model, 19 yaşında, üç kazalı ve 345.515 km'deki dizel araç için benzinli emsal ilanlarla belirlenen değer kaybına yapılan itirazlar tartışılmadan hüküm kurulmuştu; yeni bir makine mühendisinden rapor alınmalı. Üçüncüsü, davalı aracı ticari olduğundan yasal değil avans faizi işletilmeliydi.

Ders: Karşı araç bir şirkete kayıtlıysa ve "kiraladık" savunması geliyorsa, kira sözleşmesinin KABİS kaydını ve teslim tarihini dava dilekçesinde siz isteyin; sürücüyü de mutlaka davalı gösterin. Eski araçta değer kaybı vardır ama rapor, aracın yakıt türü ve hasar geçmişiyle uyumlu emsallere dayanmalıdır; bu konuyu değer kaybı hesaplama rehberimizde işledik.

Karar 5: 150.000 TL'lik Rapor ile 257.000 TL'lik Eksper Raporu Çelişiyorsa Yeni Bilirkişi; Arabuluculuğa Başvuru Sigortacıyı Temerrüde Düşürür

2015 model, 121.408 km'deki lüks aracın 116.864 TL'lik hasarından sonra mahkeme bilirkişisi 2.550.000 TL rayiç üzerinden yüzde 6 ile 150.000 TL değer kaybı hesapladı; davacının sunduğu bağımsız eksper raporu ise 2.800.000 TL rayiçle 257.000 TL diyordu. Mahkeme itirazı değerlendirmeden 150.000 TL'ye hükmetti; ZMSS limitinin 3.135 TL'lik bakiyesini trafik sigortacısından, kalan 146.864 TL'yi genişletilmiş kasko (İMM) sigortacısından tahsil etti. BAM, iki rapor arasındaki çelişki giderilmeden verilen kararın denetime elverişli olmadığını belirterek yeni bilirkişi istedi. Faiz konusunda da davacıyı haklı buldu: dava şartı arabuluculuğa başvuru tarihi itibarıyla sigortacı temerrüde düşmüş sayılır (Yargıtay 4. HD 2021/18933 E., 2021/4438 K.), dolayısıyla faiz dava tarihinden değil arabuluculuk başvurusundan işler.

Ders: Mahkeme bilirkişisinin rakamı düşükse bağımsız eksper raporu sunup itiraz edin; çelişki bozma sebebidir. Arabuluculuk başvuru tarihi faiz için değerlidir, dilekçeye yazın. ZMSS limiti dolduğunda İMM'nin devreye girişini İMM yazımızda anlattık.

Karar 6: 1,89 Promil Alkollü Sürücü: "Münhasıran Alkol" Şartı Yok, Ama Rücu Kusur Oranıyla Sınırlı

Sigortacı, alkollü sürücünün kazasında zarar görene toplam 452.000 TL'yi aşan ödeme yapıp işleten şirkete rücu etti. İlk derece mahkemesi, kaza "münhasıran alkolün etkisiyle" meydana gelmediği için rücu şartı oluşmadı diyerek davayı reddetti. BAM iki yönden kaldırdı. Rücu şartı: poliçe 2019-2020 dönemine ait olduğundan 01.06.2015 Genel Şartları uygulanır; B.4-c maddesi yasal sınırın üzerinde alkollü sürücünün kullanımı sırasında doğan zararı rücu sebebi sayar ve eski genel şartlardaki "güvenli sürme yeteneğini kaybetme" ifadesi artık yoktur; kazanın münhasıran alkolden kaynaklanıp kaynaklanmadığının önemi kalmamıştır. Kusur: ceza dosyasındaki Adli Tıp raporu sürücüyü asli kusurlu, ODTÜ heyeti tek etken, manevi tazminat davasındaki rapor %85, bu davadaki heyet %40 buluyordu; çelişki Adli Tıp Genişletilmiş Uzmanlar Kurulu'ndan rapor alınarak giderilmeli, rücu sürücünün kusur oranıyla sınırlı belirlenmelidir.

Ders: 2015 sonrası poliçelerde alkol sınırının aşılması tek başına rücu sebebidir; "alkol kazaya etki etmedi" savunması işlemez, savunma alanı kusur oranı ve gerçek zarardır. Rücu ihtarı alanlar için rücu ihtarı yazımıza ve alkollü sürücü rehberimize bakın.

Karar 7: Bilirkişi Raporuna İki Haftalık İtiraz Süresi Beklenmeden Verilen Karar Kaldırıldı

Belediye otobüsünün çarptığı çekici-dorsenin sahibi 11 günlük kazanç kaybı için icra takibi başlatmış, itiraz üzerine itirazın iptali davası açmıştı. Bilirkişi 6 günlük makul onarım süresi için 90.000 TL kazanç kaybı hesapladı; rapor davalı vekiline 07.06.2025'te tebliğ edildi, mahkeme 18.06.2025'te, yani HMK m. 281'deki iki haftalık itiraz süresi dolmadan davayı kabul etti. BAM, Anayasa m. 36 ve HMK m. 27'deki hukuki dinlenilme hakkı ile silahların eşitliği ilkesine aykırılık nedeniyle kararı HMK m. 353/1-a-4 uyarınca kaldırdı ve icra dosyasındaki 138.000 TL teminatın iadesine hükmetti.

Ders: Bu karar davalı lehine, ama ilke iki tarafa da işler: rapora karşı iki haftalık süreniz dolmadan verilen her karar kaldırılır. Tebliğ tarihinizi not edin, itirazı süresinde ve gerekçeli yapın; kusur raporuna itirazın nasıl kurulacağını kusur oranına itiraz yazımızda anlattık.

Haftanın Özeti

Bu Kararlar Sizi Nasıl Etkiler?

1. Davanız görevsizlikle ticaret mahkemesine gittiyse dosya tevzi edilmeden arabuluculuğu tamamlayın ve tutanağı sunun; Ankara BAM'ın iki dairesi de bu hâlde usulden reddi kaldırıyor. Arabuluculuk başvuru tarihini faiz başlangıcı olarak dilekçeye yazın.
2. Mahrumiyet talebinizde servis fişindeki gün sayısına değil, hasarın niteliğine göre belirlenecek makul süreye dayanın; kaskodan ikame araç aldıysanız o günleri düşün, aksi hâlde hüküm kaldırılır.
3. Değer kaybı raporu düşük geldiyse bağımsız eksper raporuyla itiraz edin; iki rapor çelişiyorsa mahkeme yeni bilirkişi almak zorundadır. Eski ve hasar geçmişli araçlarda raporun emsallerinin yakıt türü ve kilometreyle uyumlu olmasını isteyin.
4. Alkollü kaza sonrası rücu ihtarı aldıysanız "kaza alkolden olmadı" savunmasına güvenmeyin; 2015 sonrası poliçelerde sınır aşımı yeterlidir. Savunmayı kusur oranı ve gerçek zarar üzerine kurun.

Kararların tamamı kamuya açık içtihat kaynaklarından alınmış ve künyeleri metinleriyle karşılaştırılarak doğrulanmıştır. Serinin ilk sayısı için Haftanın Sigorta Kararları #1 yazımıza bakabilirsiniz; bir sonraki seçki gelecek Salı yayımlanacak. Kendi dosyanızla ilgili bir karar görürseniz iletişim formu üzerinden bize yazabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sonraki sayı: Haftanın Sigorta Kararları #3 (16 Eylül 2026) — İMM'de araç başına limit, orijinal parça hasarı, ibranamenin işletene etkisi.