Maluliyet Tazminatı Nedir, Kimden İstenir?
Maluliyet (sürekli iş göremezlik) tazminatı; kazada kalıcı bedensel zarar gören kişinin, çalışma gücündeki kayıp nedeniyle ömür boyu uğrayacağı gelir kaybının bugünkü karşılığıdır. Motosiklet kazasında bu tazminat, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından (ZMMS) istenir; motosikletin sürücüsü kusursuzsa kendi yaralanması için karşı aracın sigortacısına, yolcu ise her durumda kusurlu aracın sigortacısına başvurabilir.
1. Adım — Maluliyet Raporu: Dosyanın Kalbi
Tazminatın tamamı tek bir belgeye dayanır: usulüne uygun maluliyet (engellilik) raporu. 20.02.2019 sonrası kazalarda rapor, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenmek zorundadır; üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dalları, Adli Tıp Kurumu veya yetkili hastanelerin sağlık kurullarından alınır.
Uygulamada dosyaları aylarca geriye götüren nokta raporun içeriğidir. Yargıtay 2026 tarihli bir kararında, üniversite raporuna dayanılarak hükmedilen 1.000.000 TL'lik tazminatı, rapor travma sonrası stres bozukluğunun kazayla illiyetini ve kalıcı olup olmadığını değerlendirmediği için bozmuştur (4. HD, 01.04.2026, 2024/12756 E. - 2026/3543 K.). Buna karşılık usulüne uygun raporla kurulan 500.000 TL'lik bir tahkim hükmü, sigortacının tüm itirazlarına rağmen aynen onanmıştır (4. HD, 12.02.2026, 2024/8181 E. - 2026/1545 K.).
• Doğru yönetmeliğe (kaza tarihine göre) açık atıf,
• Her arıza için kaza ile illiyet değerlendirmesi,
• Maluliyetin sürekli (sekel) olup olmadığı; değilse süresi,
• Oran ve dayanak cetvel maddeleri,
• Heyet imzaları (psikiyatrik arıza varsa ruh sağlığı uzmanı dahil).
2. Adım — Tazminat Nasıl Hesaplanır?
Hesap aktüeryal yöntemle yapılır ve üç ana parametreye dayanır: maluliyet oranı × gelir × kalan aktif çalışma dönemi. Aktif dönem uygulamada 65 yaşa kadar hesaplanır; genç yaralılarda bu süre uzun olduğundan düşük oranlar bile büyük tutarlara ulaşır. Gelir belgelenemiyorsa net asgari ücret (2026: 28.075,50 TL) esas alınır; gerçek gelir daha yüksekse bordro, vergi kaydı ve tanıkla ispatlanmalıdır.
Uygulamadan bir örnek: yürüttüğümüz bir motosiklet dosyasında, kaza tarihinde genç yaşta olan ve %8 oranında sürekli maluliyet tespit edilen yaralı için sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri kalemleriyle 1.400.000 TL'yi aşan bir talep hesaplanmıştır. Oranın "küçük" görünmesi yanıltmasın — belirleyici olan yaş ve gelirle çarpılan uzun aktif dönemdir.
Sürekli iş göremezliğin yanına iki kalem daha eklenir: iyileşme dönemi için geçici iş göremezlik tazminatı ve rapor öngörüyorsa bakıcı gideri. Bu kalemler için ayrıntılı anlatım iş göremezlik tazminatı rehberimizde.
Kask Meselesi: İndirim Ne Zaman Yapılır, Ne Zaman Yapılamaz?
Sigorta şirketlerinin motosiklet dosyalarındaki ilk savunması neredeyse hep aynıdır: "Kask takmamıştı, tazminattan indirim yapılmalı." Yargıtay'ın 2026'da netleştirdiği çizgi ise ikili:
• Kasksızlık baş, yüz, çene bölgesi yaralanmalarını ağırlaştırmışsa yerleşik %20 müterafik kusur indirimi uygulanır (4. HD, 24.02.2026, 2023/968 E. - 2026/2053 K.).
• Ancak maluliyet omuz, dirsek, bacak gibi kaskın koruma alanı dışındaki bir bölgeden kaynaklanıyorsa illiyet bağı yoktur ve indirim yapılamaz — Yargıtay bu gerekçeyle yapılan indirimi bozmuştur (4. HD, 16.02.2026, 2024/8759 E. - 2026/1591 K.).
Ayrıntılı analiz için kasksız motosiklet kazası yazımıza bakabilirsiniz.
3. Adım — Süreç: Başvuru, Tahkim veya Dava
Sigortacıya yazılı başvuru zorunludur. Maluliyet raporu, kaza tespit tutanağı, epikriz ve tedavi evrakı, ceza dosyası kusur belgeleri ve hesap özetiyle kusurlu aracın ZMMS sigortacısına başvurulur; sigortacının 15 günlük yasal cevap süresi vardır. Süre içinde ödeme yapılmaz veya eksik yapılırsa iki yol açılır: Sigorta Tahkim Komisyonu (ortalama 2-4 ayda sonuç) veya mahkeme.
Ceza dosyası altın değerindedir. Kusurlu sürücü hakkındaki taksirle yaralama dosyasında alınan kusur raporu ve mahkûmiyet kararı, tazminat yargılamasının en güçlü delilidir. Bir uyarı: ceza sürecinde uzlaşma teklif edilirse, uzlaşma tutanağının yalnızca ceza uyuşmazlığını kapsadığından ve sigortacıya karşı tazminat haklarının saklı tutulduğunun açıkça yazıldığından emin olun; aksi ifadeler tazminat dosyasında aleyhe kullanılmak istenebilir.
Zamanaşımına da dikkat: bedeni zararlarda süre kural olarak 2 yıl olsa da, fiil suç oluşturduğundan uzamış ceza zamanaşımı (taksirle yaralamada 8 yıl) uygulanır.
Belge Kontrol Listesi
✔ Kaza tespit tutanağı ve varsa kamera kayıtları · ✔ Hastane epikrizi, ameliyat ve tetkik raporları · ✔ EİEDY'ye uygun heyet maluliyet raporu · ✔ Ceza dosyası kusur raporu / gerekçeli karar · ✔ Gelir belgeleri (bordro, vergi kaydı) · ✔ Bakıcı ihtiyacına dair rapor kaydı · ✔ Sigortaya başvuru yazısı ve gönderi kanıtı.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Motosiklet kazasında maluliyet tazminatını kim öder?
Kusurlu tarafın ZMMS sigortacısı; limit aşılırsa kusurlu sürücü ve işleten; araç sigortasızsa veya kaçtıysa Güvence Hesabı. Kendi kusuruyla kaza yapan sürücü kendi zararını ZMMS'den isteyemez.
Maluliyet oranı nasıl belirlenir?
20.02.2019 sonrası kazalarda EİEDY'ye göre; üniversite adli tıp, ATK veya yetkili sağlık kurulu heyet raporuyla. Rapor illiyeti, sürekliliği ve oranı açıkça göstermelidir.
Kask takmamak tazminatı düşürür mü?
Yalnızca yaralanma kaskın koruyacağı bölgedeyse — baş/çene yaralanmalarında yerleşik %20 indirim; omuz, dirsek, bacak yaralanmalarında illiyet olmadığından indirim yapılamaz.
Tazminat ne kadar tutar?
Oran × gelir × kalan aktif dönem (65 yaş) aktüeryal hesabıyla belirlenir; gelir yoksa net asgari ücret (2026: 28.075,50 TL) esas alınır. Genç yaralılarda %8'lik oran bile yüksek tutarlara ulaşabilir; 2026 kararlarında 1.000.000 TL'lik limite ulaşan hükümler vardır.
Önce nereye başvurulur?
Zorunlu ilk adım sigortacıya yazılı başvurudur (15 gün); sonra Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava.
Ceza dosyasındaki uzlaşma tazminatı bitirir mi?
Kural olarak hayır; uzlaşma ceza uyuşmazlığına ilişkindir. Yine de tutanakta tazminat haklarının saklı tutulduğunun açıkça yazılması önemlidir.
📚 Akademik Yayın: Bu konudaki içtihat incelememiz “Motosiklet Kazalarında Sürekli Maluliyet ve Ölüm Tazminatları” başlığıyla Hukuki Haber’de yayımlanmıştır.