Park Halindeki Araca Çarpma: Kusur, Tazminat ve Kaçan Sürücü

Bu yazı Araç Değer Kaybı Rehberinin bir parçasıdır. Başvuru şartları, hesaplama ve tahsil süreci için ana rehbere bakın.

Kısa Cevap: Duran Araca Çarpan, Kural Olarak %100 Kusurludur

Usulüne uygun şekilde park edilmiş, hareketsiz bir araca çarpan sürücü kural olarak tam (%100) kusurludur. Duran aracın kazanın oluşumuna kusurla katkı sunması eşyanın tabiatına aykırıdır; bu nedenle kusur tartışması bu dosyalarda genellikle en kısa süren aşamadır. Karşı taraf ve sigortacısı, hasarın tamamından, araçta oluşan değer kaybından ve onarım süresince araçtan yoksun kalmanızdan sorumludur.

İstisna dar bir alandır: park yasağı bulunan yerde, köşe başında, viraj içinde ya da gece ışıksız/işaretsiz şekilde tehlike yaratacak biçimde bırakılan araç için park eden sürücüye tali kusur verilebilir. Ancak sıradan bir cadde veya otopark parkında bu istisna işlemez; "aracınız oradaydı" savunması kusur doğurmaz.

Bu karine yalnızca içtihatta değil, kanunda da yazılıdır: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 84. maddesinin (l) bendi, "park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma"yı sürücünün asli kusurlu sayıldığı hâller arasında sayar. Duran araca arkadan gelen çarpmalarda aynı maddenin (d) bendindeki "arkadan çarpma" hâli de devreye girer. Kusur oranı ancak park eden tarafın da kurala aykırı bir davranışı kazaya etki etmişse yeniden dağıtılır; bunun hangi durumlarda olabileceğini aşağıda yasak park başlığında açıklıyoruz.

İlk 24 Saatte Yapılacaklar

• Aracı yerinden oynatmadan fotoğraflayın: Hasar bölgesi, iki aracın konumu (çarpan duruyorsa), yerdeki parça ve boya kalıntıları, plakalar.
• Polis/jandarmayı arayın ve tutanak tutturun: Park halindeki araç "sürücüsüz" olduğundan çoğu durumda anlaşmalı tutanak düzenlenemez; kolluğun resmi tutanağı hem kusuru hem olayı belgeleyen en güçlü delildir. Tutanak hataları rehberimizdeki kontrolleri burada da yapın.
• Kamera kayıtlarını hemen isteyin: Site, apartman, çevredeki işyerleri, belediye/EDS kameraları... Kayıtlar çoğu sistemde 7-30 gün içinde silinir; yazılı (tarih-saatli) talep bırakın, gerekirse savcılık/polis aracılığıyla tespit ettirin.
• Tanık ve not arayın: Cama bırakılan not, esnaf, güvenlik görevlisi, otopark görevlisi.
• Çarpan belliyse TRAMER kaydını ve poliçesini teyit edin: Plaka üzerinden sigorta şirketi tespit edilir; başvuru artık tek adımda değer kaybını da kapsar (aşağıda).

Üç Senaryo: Çarpan Belli, Kaçtı-Plaka Belli, Tamamen Meçhul

Kaçan sürücü senaryosunun ayrıntıları — kaçanın tespiti, cezai boyut ve sigortacının rücu riski — için kaza yerini terk etme rehberimize bakabilirsiniz. Kaskodan ödeme alınan meçhul-fail dosyalarında kasko şirketiniz, faili sonradan tespit ederse ona rücu eder; sizin değer kaybı talebiniz ise fail bulunursa canlanır. Sigortacıdan rücu ihtarı alan sürücünün yapabilecekleri için rücu ihtarı ve icra takibi yazımıza bakabilirsiniz.

Yedi Park Senaryosunda Kusur ve Muhatap

Uygulamada "park hâlindeki araca çarpma" tek tip bir olay değildir. Aracın nerede ve nasıl park edildiği, çarpanın olay yerinde kalıp kalmadığı ve aracın bir işletmeye emanet edilip edilmediği; hem kusur dağılımını hem de kime başvurulacağını değiştirir. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan yedi durumu özetliyor:

Tablodaki "kural" sütunu başlangıç noktasıdır; kesin oran, tutanak, fotoğraf ve gerekirse bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Özellikle açılan kapı ve yasak park senaryolarında, olay anını gösteren bir kamera kaydı çoğu zaman tek başına dosyanın yönünü belirler.

Yasak Yere Park Edilmiş Araca Çarpma: Kusur Paylaşılır mı?

Sigortacıların en sık başvurduğu savunma, aracınızın "kurala aykırı park edildiği"dir. KTK'nın 61. maddesi park etmenin yasak olduğu yerleri sayar: duraklamanın yasak olduğu yerler, geçiş yollarının önü, yangın musluklarına beş metre, durak levhalarına on beş metre mesafe, diğer araçların çıkışını engelleyen yerler, engelli park yerleri, izin verilmeyen hâllerde yaya yolları gibi. Ancak bir aracın bu yerlerden birinde durması, çarpan sürücünün kusurunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz ve park edene otomatik kusur yüklemez. Belirleyici soru şudur: Kurala aykırı park, kazanın oluşumuna gerçekten etki etti mi?

• Etkisiz ihlal: Kaldırıma yarım çıkmış, görünürlüğü yerinde bir araca geri manevra yapan aracın çarpması hâlinde ihlal kazanın sebebi değildir; çarpan yine tam kusurlu kabul edilebilir. Bu durumda park eden yalnızca idari para cezasıyla muhatap olur.
• Etkili ihlal: Viraj içinde, köşe başında, gece ışıksız ya da çift sıra hâlinde şeridi daraltacak biçimde bırakılan araç, çarpan sürücünün görüşünü veya manevra alanını gerçekten kısıtlamışsa park edene tali kusur verilebilir. Hükmedilen tazminat da bu oranda indirilir.
• Yerleşim yeri dışı: KTK m.84/k, yerleşim yerleri dışında taşıt yolu üzerinde zorunlu hâller dışında park etmeyi ve her durumda gerekli tedbirleri almamayı asli kusur hâli olarak sayar. Şehirlerarası yolda emniyet şeridi yerine şeride bırakılan ve uyarı işareti konmayan araçta kusur paylaşımı gündeme gelir.

Unutulmaması gereken bir nokta daha var: KTK m.85/3 uyarınca işletilme hâlinde olmayan bir aracın sebep olduğu kazadan işletenin sorumlu tutulabilmesi için kusurun ya da araçtaki bozukluğun ispatı gerekir. Park hâlindeki aracınız tek başına "tehlike kaynağı" sayılmaz. Bu nedenle "araç oradaydı" savunması, somut bir kusur ve illiyet gösterilmedikçe tazminatınızı azaltmaz. Kendi aleyhinize bir tartışma çıkma ihtimaline karşı, park ettiğiniz yerin levha, çizgi ve aydınlatma durumunu da fotoğraflayın.

Çarpan Kim? Plakadan Sigortacıya Ulaşmak

Kanun, sahibi yanında olmayan bir araca zarar veren sürücüye açık yükümlülükler getirir: KTK m.81/1-e uyarınca sürücü, zarar verdiği aracın sahibini veya ilgilileri bulmak; bulamazsa durumu tespit edip araç üzerine yazılı bilgi bırakmak ve ilgili zabıtaya en kısa zamanda bildirmek zorundadır. Anlaşma hâli dışında zabıtanın iznini almadan olay yerinden ayrılan sürücüye, 2026 değişikliğiyle 46.000 TL idari para cezası öngörülmüştür. Bu yükümlülüğe uyulmaması, kaçan sürücünün kusur tartışmasındaki konumunu da zayıflatır.

Çarpanın plakası bir kez tespit edildiğinde gerisi büyük ölçüde belge işidir:

• Kolluk başvurusu: Not, tanık beyanı veya kamera görüntüsüyle karakola ya da trafik birimine başvurun. Plaka üzerinden araç sahibi, sürücü ve trafik sigortası poliçesi resmî kayıtlardan tespit edilir.
• Kamera kayıtları: İşyerleri ve site yönetimleri, kişisel veri gerekçesiyle görüntüyü doğrudan vermekten kaçınabilir. Bu durumda kayıt, kolluk veya savcılık yazısıyla istenir. Dava açılmadan önce kaybolma tehlikesi varsa mahkemeden delil tespiti (HMK m.400) talep edilebilir.
• Sigortacıya başvuru: Poliçe bulunduğunda hasar ve değer kaybı başvurusu doğrudan çarpan aracın trafik sigortacısına yapılır; şirketin 15 günlük cevap süresi bu başvuruyla başlar.
• Çarpan araç sigortasızsa: Güvence Hesabı, sigortası olmayan aracın sebep olduğu zararlarda yalnızca bedensel zararları karşılar (5684 sayılı Kanun m.14/2-b). Araç hasarı için işleten ve sürücüye doğrudan başvurulur; ödeme olmazsa dava veya icra yoluna gidilir. Kaskonuz varsa hasarı kaskodan alıp rücuyu kasko şirketine bırakmak daha hızlı olabilir.

Hangi Tazminatları İsteyebilirsiniz?

• Onarım (hasar) bedeli: Çarpan aracın ZMSS'sinden. Orijinal parça esası ve eksik ödeme itirazları burada da geçerlidir; eksik ödeme rehberimize bakın.
• Araç değer kaybı: Onarılan araç, TRAMER kaydı ve boyalı/değişen parça nedeniyle ikinci elde değer yitirir; bu fark ZMSS'den istenir. 1 Ağustos 2026'da uygulamaya giren Genel Şartlar değişikliğiyle hasar başvurusu aynı zamanda değer kaybı talebi sayılır; ayrı başvuru gerekmez. Tahmini tutar için değer kaybı hesaplama robotumuzu kullanabilirsiniz.
• Mahrumiyet / ikame araç bedeli: Araç onarımda kaldığı makul süre boyunca kullanılamamanın karşılığıdır; ZMSS teminatı dışında olduğundan kusurlu sürücü ve işletenden istenir. Ayrıntı: mahrumiyet bedeli rehberi.

Yargıtay Ne Diyor?

Otopark, Vale ve Site İçi Kazalar

Ücretli otoparkta veya valeye teslim edilen araçta oluşan hasarda ilişki değişir. Araç saklama (vedia) ilişkisi kapsamında işletmeye emanet edilmiştir ve işletme aracı hasarsız iade etmekle yükümlüdür. Türk Borçlar Kanunu'nun 579. maddesine göre garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenler, kendilerine bırakılan motorlu taşıtların yok olmasından, zarara uğramasından veya çalınmasından sorumludur. İşletme ancak zararın araç sahibinin ya da yanındakilerin kusurundan, mücbir sebepten veya eşyanın niteliğinden doğduğunu ispat ederek kurtulabilir. Aracınız çalındıysa kasko yönünden çalınan araç kasko tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.

Bilinmesi gereken iki ayrıntı var. Birincisi, işletmeye veya çalışanlarına kusur yüklenemiyorsa sorumluluk günlük saklama ücretinin on katıyla sınırlıdır; görevlinin aracı çarpması, bariyerin araca inmesi ya da gözetim eksikliği gibi bir kusur varsa bu sınır uygulanmaz. Bu yüzden hasarın nasıl oluştuğunu belgelemek tutar açısından da önemlidir. İkincisi, işletme "sorumluluk kabul edilmez" ya da benzeri bir ibareyi fişte, tabelada veya başka bir yolla ilan etse bile sorumluluktan kurtulamaz (TBK m.579/3). Otel otoparklarında ise konaklama yeri işletenin sorumluluğu (TBK m.576) devreye girer; kusur yoksa sınır günlük konaklama ücretinin üç katıdır ve zararın öğrenilir öğrenilmez işletmeye bildirilmesi gerekir (TBK m.578/1).

Çarpan üçüncü bir araç tespit edilirse onun trafik sigortasına da gidilebilir; işletme ile çarpan birlikte sorumlu tutulabilir. Ücretsiz AVM ve market otoparklarında saklama ilişkisinin kurulup kurulmadığı; giriş kontrolü, bariyer, görevli ve fiş gibi somut olgulara göre değerlendirilir. Site içi otoparklarda ise site yönetimi kural olarak saklayan sayılmaz; muhatap çarpan komşu ve sigortacısıdır. KTK m.2/a, Kanun'u park yeri ve garaj gibi alanlara da uyguladığından, sigortacının "olay karayolunda değil" itirazına karşı bu hüküm dayanak gösterilir. Site kameraları ve yönetimin kayıtları çoğu zaman faili kısa sürede ortaya çıkarır; yeter ki kayıtlar silinmeden istensin.

Kasko mu, Karşı Tarafın Sigortası mı?

Çarpan belli olduğunda iki yol vardır ve ikisi aynı sonucu vermez:

• Karşı tarafın trafik sigortası: Hasar ve değer kaybı birlikte istenebilir; ödeme sizin poliçenize hasar olarak işlenmez. Şirket ödeme yapmaz ya da eksik öderse yol Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemedir.
• Kendi kaskonuz: Onarım genellikle daha hızlı başlar; kasko şirketi ödediği tutarı çarpandan ve sigortacısından rücuen alır. Ancak değer kaybı kural olarak kasko kapsamında değildir ve şirket uygulamasına göre hasarsızlık basamağınız etkilenebilir. Kaskodan ödeme alsanız bile değer kaybını ve mahrumiyeti karşı taraftan ayrıca isteme hakkınız devam eder.
• Çarpan tamamen meçhulse kasko tek yoldur. Poliçenizdeki muafiyet ve hasarsızlık koruma klozunu kontrol edin; fail sonradan bulunursa değer kaybı talebiniz yeniden gündeme gelir.

Başvuru Dosyası: Hangi Belgeler Gerekir?

Park kazalarında dosyayı hızlandıran şey, kusurdan çok belgenin eksiksiz olmasıdır. Sigortacıya veya tahkime başvururken şu belgeleri hazır tutun:

• Olay belgesi: Kolluk tutanağı ya da tarafların imzaladığı kaza tespit tutanağı; varsa cama bırakılan not ve tanık bilgileri.
• Görsel deliller: Olay anı ve sonrasına ait fotoğraflar, park yerinin levha ve çizgi durumunu gösteren kareler, kamera kaydı veya bu kaydın istendiğine dair yazı.
• Araç ve yetki belgeleri: Ruhsat, çarpan aracın plakası ve poliçe bilgisi; vekil aracılığıyla başvuruluyorsa vekâletname.
• Zarar belgeleri: Eksper raporu, onarım faturası, servis giriş-çıkış tarihleri. Değer kaybı için araç bilgileri ve kilometre; mahrumiyet için onarım süresini ve ikame araç masrafını gösteren belgeler (ikame araç hakkı).
• Ödeme ve gönderi kaydı: IBAN ve hesap sahibi. Yazılı başvurunun tarihini ispatlayacak e-posta veya iadeli taahhütlü gönderi kaydını saklayın; tahkim süresi bu tarihten hesaplanır.

Sık Yapılan 5 Hata

• Tutanak tutturmadan aracı çektirmek/onartmak: Olay belgelenmezse sigortacı "hasarın bu olayda oluştuğu ispatlanamadı" savunmasına sarılır.
• Kamera kayıtlarını günlerce sonra istemek: Kayıt döngüsü dolunca en güçlü deliliniz kalıcı olarak silinir.
• Cama bırakılan notla yetinmek: Not delil başlangıcıdır ama tek başına poliçe/plaka teyidi ve tutanak yerine geçmez.
• Sadece onarım bedelini alıp dosyayı kapatmak: Değer kaybı ve mahrumiyet çoğu park kazasında onarım bedeline yakın veya ondan yüksek tutardadır.
• "Güvence Hesabı nasılsa öder" diye beklemek: Kaçan/meçhul araçlarda Güvence Hesabı yalnızca ölüm ve yaralanma zararlarına bakar; araç hasarını karşılamaz. Ayrıntı: Güvence Hesabı rehberi.

Çarpan sürücüyle tutanak tutmadan anlaştıysanız ve ödeme gelmediyse: kaza tespit tutanağı olmadan tazminat.

Park hâlindeki aracınız için kaskoyu kullandıysanız hasarsızlık indiriminiz bozulabilir. Basamak ve indirim kaybının prim farkını kimden isteyeceğinizi kaza sonrası basamak düşer mi yazımızda kararlarla anlattık.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kusur dağılımı ve tazminat kalemleri her dosyanın kendi delil durumuna, bilirkişi incelemesine ve yargı merciinin takdirine göre değişir. Somut olayınız için bir avukata danışmanız önerilir.

Park hâlindeki aracına çarpılan bir sürücünün, kusur tartışmasız olduğu hâlde tamir parasını iki ay alamadığı güncel bir dosyayı ve çözüm yolunu sigorta tamir parasını durdurdu yazımızda bulabilirsiniz.