Kısa Cevap: Önce Sigortacıya Yazılı Başvuru, 15 Gün Sonra Tahkim
Değer kaybı tazminatı karşı aracın zorunlu trafik sigortacısından istenir ve bunun için kanun üç adımlı bir sıra koyar: yazılı başvuru → 15 günlük bekleme → Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava. Bu sırayı atlayıp doğrudan tahkime giderseniz başvurunuz usulden reddedilir; süre kaybedersiniz, başvuru ücretiniz yanar. Aşağıdaki dilekçe metni, Genel Şartlar Ek-6'daki belgelerle birlikte gönderildiğinde bu ön şartı karşılar.
Yazılı Başvuru Neden Zorunlu? KTK m. 97 ve 5684 m. 30/13
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 14.04.2016 tarihli 6704 sayılı Kanun'la değişen 97. maddesi, zarar görenin dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvurmasını şart koşar:
"Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir." — KTK m. 97
Tahkim tarafında aynı şart 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30/13'te yer alır: Komisyona gidebilmek için sigortacıya "gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş" olmak gerekir; sigortacının süresinde yazılı cevap vermemesi de başvuru için yeterlidir. Genel Şartlar C.7 ise başvurunun Ek-6'daki belgelerin tamamıyla yapılmasını ister.
Yargıtay bu ön şartı katı bir usul engeli olarak değil, giderilebilir bir dava şartı olarak okur. İki güncel karar uygulamayı netleştiriyor:
Sigortacıya yazılı başvurmadan doğrudan tahkime giden hak sahibinin başvurusunu İtiraz Hakem Heyeti usulden reddetmişti. Yargıtay, HMK m. 115'e atıfla dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkünse kesin süre verilmesi gerektiğini hatırlattı ve somut olayda arabuluculuk son tutanağının bile başvuru şartını karşıladığını kabul ederek kararı bozdu (karar metni).
Sigortacı, başvuruya eklenen raporun usule uygun olmadığını ileri sürerek "usulüne uygun başvuru yok" savunması yapmış, İtiraz Hakem Heyeti de başvuruyu usulden reddetmişti. Yargıtay: "bu başvurunun yapıldığı ancak eksik ya da usule uygun olmayan belge ile başvurulduğu savunmasının olduğu durumlarda usule uygun olmadığı savunulan belgedeki eksikliğin her halükarda tamamlanabileceği açıktır" diyerek kararı bozdu (karar metni).
Pratik sonuç: başvuruyu yapmak şart, ama şirketin "belgeniz eksik" itirazı başvurunuzu yok saymaz. Bu ayrım aşağıdaki "eksik evrak tuzağı" bölümünde önem kazanacak.
1 Ağustos 2026 Sonrası: Hasar Başvurusu Değer Kaybı Talebi Sayılıyor, Yine de Ayrı Dilekçe Verin
12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Şartlar değişikliği ile hasar başvurusu aynı zamanda değer kaybı talebi sayılmaya başladı; sigortacı, hesaplanan değer kaybını nihai eksper raporunu izleyen iş günü içinde hak sahibine bildirmek zorunda. Bu yenilik "değer kaybı için ayrıca başvurmadınız" savunmasını büyük ölçüde ortadan kaldırıyor. Buna rağmen ayrı ve açık bir değer kaybı dilekçesi vermenizi öneriyoruz; üç nedeni var:
- Geçiş rejimi. Genel Şartlar C.11 uyarınca değişiklikler, yürürlük tarihinden sonra akdedilen sözleşmelere uygulanır. Kaza tarihinde karşı aracın poliçesi 1 Ağustos 2026'dan önce düzenlenmişse eski kurallar işler ve ayrı başvuru şartı olduğu gibi durur. 2027 ortasına kadar dosyaların büyük bölümü bu durumda olacak.
- Temerrüt tarihi. Faiz, belgelerin sigortacıya ulaşmasından 8 iş günü sonra işlemeye başlar (KTK m. 99). Tarihli, içeriği belli bir dilekçe bu başlangıcı tartışmasız kılar; "hasar dosyasında zaten talep vardı" savunmasıyla faiz başlangıcını kaybetmezsiniz.
- İspat. Tahkimde ön şart def'i geldiğinde elinizde teslim kaydı olan bir dilekçe ve ek listesi olması, hasar dosyasındaki ekran kayıtlarını aramaktan çok daha güçlüdür.
Başvuruya Eklenecek Belgeler (Genel Şartlar Ek-6)
Genel Şartlar'ın Ek-6'sı maddi zarar ve değer kaybı talepleri için istenecek belgeleri sayar. Bu liste sınırlayıcıdır: B.2.1 uyarınca sigortacı hak sahibinden "münhasıran tazminat hakkını etkileyen" bilgi ve belgeleri isteyebilir; listede olmayan ve hakkı etkilemeyen belge talepleri başvurunuzu eksik hâle getirmez.
| Belge | Zorunlu mu? | Uygulama notu |
|---|---|---|
| Kaza tespit tutanağı (resmî tasdikli sureti veya taraflar arasında tutulan anlaşmalı tutanak); varsa ifade ve görgü tutanakları | Evet | Tutanaktaki kusur işaretlemelerini kontrol edin; tutanak hataları sonradan düzeltilmesi en zor belgedir. |
| Zarar gören araca ait tescil belgesi (ruhsat) | Evet | Başvuran ile ruhsat sahibi aynı kişi olmalı; araç şirket adına ise kaşe ve imza sirküleri ekleyin. |
| Hasarlı araç fotoğrafları | Varsa | Kaza yeri ve onarım öncesi fotoğraflar; servis sökük hâlindeki fotoğraflar parça listesini destekler. |
| Banka hesap bilgisi (IBAN) | Evet | Hak sahibine ait olmalı; vekil hesabı için ahzu kabz yetkili vekâletname gerekir. |
| Değer kaybı talep beyanı | Evet | Aşağıdaki dilekçe bu beyanın kendisidir. |
| Hasar eksper raporu / onarım faturası | Varsa | Ekspertiz yapıldıysa rapor; yapılmadıysa onarım faturası ve parça listesi. Şirketin kendi hasar dosyasındaki raporu sizden istemesi hukuken anlamsızdır; o belge zaten sigortacıdadır. |
| Vekâletname | Vekille başvuruda | Tahkim ve ahzu kabz yetkili, baro pullu — bkz. vekâletname örneği. |
Belgelerin nereden ve nasıl temin edileceğini adım adım anlattığımız gerekli evraklar rehberine bakabilirsiniz. Karşı aracın sigortacısını bilmiyorsanız tutanaktaki poliçe bilgisinden ya da e-Devlet'teki SBM sorgusundan öğrenilir; geçmiş hasar kaydı için TRAMER sorgusu yapılmalıdır.
Örnek Değer Kaybı Başvuru Dilekçesi (Kopyalanabilir Metin)
Aşağıdaki metin büromuzun sigorta şirketlerine gönderdiği başvuruların sadeleştirilmiş hâlidir. Köşeli parantez içindeki alanları kendi bilgilerinizle doldurun; rapor varsa 4. maddenin ilk seçeneğini, yoksa ikincisini kullanın.
[SİGORTA ŞİRKETİ UNVANI] A.Ş.
HASAR / TAZMİNAT MÜDÜRLÜĞÜ'NE
BAŞVURAN (HAK SAHİBİ): [Ad Soyad / Unvan], T.C. Kimlik No: [.....], Adres: [.....], Tel: [.....], E-posta: [.....]
VEKİLİ (varsa): Av. [.....] – [Baro / sicil], Adres: [.....]
SİGORTALI ARAÇ: [Karşı plaka] – Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Poliçe No: [.....] – Sigortalı/işleten: [.....]
ZARAR GÖREN ARAÇ: [Plaka] – [Marka / model / model yılı], Şasi No: [.....]
HASAR DOSYA NO: [Varsa şirketinizce açılan dosya numarası]
KONU: [Kaza tarihi] tarihli trafik kazası nedeniyle [plaka] plakalı araçta oluşan değer kaybı zararının, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97 ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları uyarınca ödenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [Kaza tarihi] günü saat [..:..] sıralarında [kaza yeri]'nde, şirketiniz nezdinde [poliçe no] sayılı poliçeyle sigortalı [karşı plaka] plakalı aracın sürücüsü [ad soyad], [kusurlu hareket: ör. kırmızı ışık ihlaliyle kavşağa girerek / güvenli takip mesafesini korumayarak arkadan çarparak] maliki olduğum [plaka] plakalı araca çarpmıştır. Kazaya ilişkin [anlaşmalı / resmî] kaza tespit tutanağı ekte sunulmuştur; tutanak içeriğinden sigortalınızın kazada [tam / asli] kusurlu olduğu anlaşılmaktadır.
2. Aracım [servis adı]'nda onarılmış olup [tarih] tarih ve [no] sayılı fatura uyarınca [tutar] TL tutarında onarım görmüştür. [Hasar bedeli şirketinizce [tarih]'te ödenmiştir / hasar dosyası [no] ile şirketinizce takip edilmektedir.]
3. Onarım tam ve teknik olarak kusursuz yapılmış olsa dahi aracın hasar geçmişi SBM/TRAMER kayıtlarına işlenmiş ve ikinci el piyasa değeri kalıcı olarak azalmıştır. Bu azalma, Genel Şartlar A.5-(a) maddesinde "zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalma" olarak tanımlanan maddi zararlar teminatı kapsamındadır ve KTK m. 85 ile m. 91 çerçevesinde sigortacınız tarafından kaza tarihindeki teminat limiti dahilinde karşılanması gereken gerçek zarar kalemidir.
4. [Rapor varsa:] Bağımsız sigorta eksperi tarafından düzenlenen [tarih] tarihli değer kaybı raporunda zarar [tutar] TL olarak tespit edilmiş olup rapor ekte sunulmuştur. [Rapor yoksa:] Değer kaybı tutarının, aracın kaza öncesi ikinci el rayici ile onarım sonrası rayici arasındaki fark esas alınarak Genel Şartlar'a uygun şekilde atanacak sigorta eksperi tarafından belirlenmesini talep ederim.
5. İşbu başvuru, KTK m. 97 ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30/13 anlamında yazılı başvuru niteliğindedir; Genel Şartlar Ek-6'da sayılan belgelerin tamamı ekte sunulmuştur. KTK m. 99 uyarınca belgelerin tarafınıza ulaşmasından itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapılmaması hâlinde temerrüde düşmüş sayılacağınızı; başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde yazılı cevap verilmemesi veya talebin kısmen ya da tamamen karşılanmaması hâlinde ise başkaca bir bildirime gerek olmaksızın Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru ve dava yollarına gidileceğini, temerrüt faizi ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin de talep edileceğini bildiririm.
TALEP
Yukarıda açıklanan nedenlerle; [plaka] plakalı aracımda oluşan değer kaybı zararının [rapor varsa: ekli rapora göre [tutar] TL'nin / rapor yoksa: tespit edilecek tutarının], fazlaya ilişkin talep, dava ve tahkim haklarım saklı kalmak kaydıyla, tarafıma ait [banka adı] [IBAN] numaralı hesaba ödenmesini talep ederim. [Tarih]
[Ad Soyad / Unvan]
[İmza / kaşe]
EKLER: 1) Kaza tespit tutanağı [ve varsa ifade / görgü tutanakları], 2) Araç tescil belgesi (ruhsat), 3) Hasar fotoğrafları, 4) Onarım faturası ve/veya hasar eksper raporu (varsa), 5) Değer kaybı eksper raporu (varsa), 6) Kimlik fotokopisi, 7) IBAN / hesap bilgisi, 8) Vekâletname (vekil ile başvuruluyorsa), 9) Şirket adına başvuruda imza sirküleri.
Not: Metin bilgilendirme amaçlıdır; kaza tipine, kusur durumuna ve poliçe tarihine göre uyarlanmalıdır. Word/PDF kalıbı için Belgeler & Formlar sayfasına bakabilirsiniz.
Dilekçeyi Doldururken 7 Kritik Nokta
1. Başvuran, ruhsattaki malik olmalı. Değer kaybı, aracın malvarlığındaki azalmadır; talep hakkı kaza tarihindeki malike aittir. Sürücü eş, çocuk ya da çalışan olsa da başvuruyu malik yapar. Araç kaza sonrası satıldıysa hak kural olarak yine kaza tarihindeki malikte kalır; satış sözleşmesindeki hükme bakılır.
2. Doğru muhatap: karşı aracın trafik sigortacısı. Kendi kaskonuz değer kaybı ödemez (kasko ve değer kaybı). Karşı araç sigortasızsa Güvence Hesabı yalnızca bedensel zarara bakar; değer kaybı doğrudan sürücü ve işletenden istenir.
3. Tutar yazmak zorunlu değil, "fazlaya ilişkin haklar saklı" kaydı zorunlu. Rapor varsa rakam yazın; yoksa eksper tespitini talep edin. Her iki hâlde de saklı tutma kaydı olmadan gönderilen dilekçe, tahkimde talep artırımını tartışmalı hâle getirir.
4. Hasar dosya numarasını yazın. Hasar başvurusu daha önce yapıldıysa dosya numarası, şirketin "kaydımız yok" cevabını peşinen kapatır ve iki talebin aynı kazaya ait olduğunu gösterir.
5. Kusur belirsizse de başvurun. Tutanakta kusur açık değilse ya da karşı taraf itiraz ettiyse başvuruyu ertelemeyin; sigortacı kusuru SBM üzerinden kendi değerlendirir, uyuşmazlık çıkarsa tahkimde bilirkişi belirler. Tutanağınızı Kusur Kimde? sayfasından iletip ön değerlendirme alabilirsiniz.
6. Temerrüt ve faiz cümlesini eksiltmeyin. KTK m. 99 uyarınca sigortacı belgeleri aldıktan sonra 8 iş günü içinde ödemek zorundadır; bu sürenin sonunda temerrüde düşer. Dilekçedeki 5. madde bu tarihi sabitler; faizin türü ve hesabı için faiz rehberimize bakın.
7. Poliçe limitini akılda tutun. Hasar bedeli ve değer kaybı aynı maddi teminat limitinden ödenir; 2026'da araç başına 400.000 TL. Büyük hasarlarda limit dolarsa bakiye değer kaybı sigortacıdan değil, sürücü ve işletenden istenir — ayrıntı için teminat limitleri yazımız.
Başvuruyu Nasıl Göndermeli? İspat Edilebilir Dört Yol
- KEP (kayıtlı elektronik posta): Teslim ve okunma delili üretir; şirketlerin KEP adresleri sigortacılık kayıtlarında açıktır. Büromuzun tercih ettiği yoldur.
- Noter aracılığıyla ihtarname: Tebliğ tarihi tartışmasızdır; maliyeti yüksektir ama büyük tutarlı dosyalarda değer.
- İadeli taahhütlü posta: Genel Şartlar C.5'in de saydığı yöntemdir; alma haberi kartını saklayın.
- Şirketin resmî hasar e-postası / online hasar portalı: Uygulamada kabul görür; gönderim ekran görüntüsünü, ek listesini ve şirketin otomatik "alındı" cevabını saklayın. WhatsApp veya acente üzerinden yapılan bildirim ispat açısından zayıftır.
15 Gün Kuralı ve "Eksik Evrak" Tuzağı
Süre nasıl sayılır?
KTK m. 97'deki 15 gün takvim günü olarak uygulanır; başvuru tarihini izleyen 15. günün sonunda cevap yoksa ertesi gün tahkime başvurulabilir. 5684 m. 30/13 "onbeş iş günü" ifadesini kullansa da Komisyon uygulamasında başvurudan itibaren 15 gün geçmesi yeterli görülmektedir. Şirket süre dolmadan yazılı olumsuz cevap verirse beklemeye gerek yoktur; o cevap ön şartı gerçekleştirir.
Şirketin en sık taktiği: süre dolarken "eksik evrak" yazısı
Uygulamada sıkça gördüğümüz desen şudur: Başvurunun 12-14. gününde şirketten "parça-işçilik detaylı hasar raporu / servis çıkış fişi / sökük fotoğraf" gibi bir belge talebi gelir; hak sahibi belgeyi gönderir, şirket süreyi yeni belgeden itibaren saymaya başlar ve döngü uzar. Bu yazıya nasıl yaklaşılacağı hukuken nettir:
- Ek-6'daki belgelerin tamamı ilk başvuruda sunulduysa ön şart o gün gerçekleşmiştir; sonradan istenen belge süreyi yeniden başlatmaz.
- Sigortacı yalnızca tazminat hakkını etkileyen belgeleri isteyebilir (B.2.1). Kendi hasar dosyasında bulunan eksper raporunu sizden istemesi bu kapsama girmez.
- Yargıtay 4. HD'nin yukarıda anılan 2026/2307 sayılı kararı uyarınca eksik belge iddiası usulden ret sebebi değildir; tahkimde şirket ön şart def'i ileri sürerse ilk başvurunun ek listesi gösterilerek karşılanır.
15 Gün Sonra Ne Olur? Üç Senaryo
| Senaryo | Hukuki durum | Yapılacak |
|---|---|---|
| Hiç cevap yok | 5684 m. 30/13: cevapsızlık başvuru için yeterli | 16. gün Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurun; eksper raporu beklemek zorunda değilsiniz (ayrıntı). |
| Teklif geldi ama düşük | Talep kısmen karşılanmadı → uyuşmazlık doğdu | Ödemeyi "fazlaya ilişkin haklarım saklıdır" kaydıyla alın, ibraname imzalamayın, bakiye için tahkime gidin. |
| Talep reddedildi | Yazılı ret = olumsuz sonuç belgesi | Ret yazısını başvuru ekine koyup doğrudan tahkim veya dava. |
Şirketin gönderdiği ibraname ya da mutabakatname metnini okumadan imzalamayın. Yine de imzaladıysanız umutsuz değil: KTK m. 111/2 uyarınca "yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan" anlaşmalar yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal ettirilebilir; ödenen tutar makbuz hükmünde kalır.
Uygulamada En Sık Karşılaştığımız 6 Hata
1. Kendi kaskosuna başvurup "değer kaybı reddedildi" sanmak. Kasko değer kaybı teminatı vermez; ret yazısı hukuken bir anlam taşımaz, doğru muhatap karşı aracın trafik sigortacısıdır.
2. Sürücünün kendi adına başvurması. Aktif husumet malikte olduğundan şirket ödeme yapmaz, tahkimde de husumet itirazıyla karşılaşılır.
3. "Fazlaya ilişkin haklar saklı" kaydı olmadan tutar yazmak. Yazdığınız rakam tavan gibi algılanır; bilirkişi daha yüksek hesaplasa bile artırım tartışması çıkar.
4. Başvuruyu WhatsApp'tan ya da acente üzerinden yapmak. Teslim tarihi ispatlanamaz; 15 gün ve temerrüt başlangıcı kaybolur.
5. Şirketin süre dolmadan istediği ek belgeyi göndermek. Yukarıdaki tuzak. Ek-6 belgeleri tamsa cevap vermeden sürenin dolmasını bekleyin.
6. Zamanaşımını unutmak. Değer kaybı talebi, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde ileri sürülmelidir (KTK m. 109); ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır. Ayrıntı: zamanaşımı rehberi ve hesaplayıcı.
Sonraki Adım: Tahkim Başvurusu
15 gün dolduğunda ya da olumsuz cevap geldiğinde dosya Sigorta Tahkim Komisyonu'na taşınır. Başvuru ücreti uyuşmazlık tutarına göre 2026 tarifesiyle belirlenir (hesaplayıcı); vekille başvuruda baro pulu şarttır. Değer kaybının olası tutarını görmek için değer kaybı hesaplama aracımızı, sürecin bütününü görmek için Araç Değer Kaybı Rehberi 2026'yı inceleyebilirsiniz.