Yayaya Araç Çarpması: Yaya Kazasında Tazminat Hakları

Kısa Cevap: Sürücü Kusursuz Olsa Bile Yayanın Tazminat Hakkı Doğar

KTK m.85 motorlu aracı tehlike kaynağı sayar: aracı işleten ve zorunlu trafik sigortacısı, kusur aranmaksızın bu tehlikenin sonuçlarından sorumludur. Yaya tehlikeyi yaratan değil ona maruz kalan taraftır ve poliçe bakımından üçüncü kişi konumundadır. Bunun pratik sonucu şudur: sürücü «ben kusursuzum» dese bile yaya, aracın zorunlu trafik sigortasına doğrudan başvurabilir. Yayanın kendi kusuru tazminatı tamamen ortadan kaldırmaz, kusuru oranında indirime yol açar. Talep edilebilecek kalemler: tedavi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri, ölüm hâlinde destekten yoksun kalma ve manevi tazminat.

Yayanın Hukuki Konumu: Tehlikeyi Yaratan Değil, Maruz Kalan

Karayolları Trafik Kanunu'nun sorumluluk sistemi, motorlu aracı tehlike kaynağı olarak görür: aracı işleten (sahibi) ve onun trafik sigortacısı, kusur aranmaksızın bu tehlikenin sonuçlarından sorumludur (KTK m.85). Yaya ise bu tehlikeyi yaratmayan, ona maruz kalan taraftır ve aracın zorunlu trafik sigortası (ZMSS) bakımından üçüncü kişi konumundadır.

Bunun pratik sonucu şudur: yayaya çarpan aracın sürücüsü "ben kusursuzum" dese bile, yayanın bedensel zararları için sigorta şirketine başvuru yolu açıktır; kusur tartışması tazminatın miktarını etkiler, başvuru hakkının kendisini ortadan kaldırmaz. Ayrıca sürücüler, KTK gereği yaya geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak ve geçitteki yayaya ilk geçiş hakkını vermek zorundadır; yaya geçidinde yaşanan kazalarda kusur değerlendirmesi belirgin biçimde sürücü aleyhine yürür.

Tazminatı Kim Öder?

Yaya Geçidinde Kaza: Tazminat Kimden, Ne Kadar?

Kimden? Motorlu aracın işleteni, aracın işletilmesi sonucu doğan ölüm ve yaralanmadan sorumludur; sürücünün kusurundan da kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m. 85). Bu sorumluluk için zorunlu trafik sigortası yaptırmak zorunludur (KTK m. 91). Yaralanan yaya veya ölen yayanın yakınları önce sigorta şirketine yazılı başvurur; şirket 15 gün içinde cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonuna gidilebilir (KTK m. 97). Sigortacı poliçe limitiyle sınırlı sorumludur; manevi tazminat trafik sigortası kapsamında değildir, sürücü ve işletenden istenir.

Araç kaçtıysa veya sigortasızsa: Sigortalının tespit edilemediği veya aracın sigortasız olduğu kazalarda bedensel zararlar, geçerli teminat tutarlarına kadar Güvence Hesabından karşılanır (Sigortacılık Kanunu m. 14/2-a, b).

Ne kadar? Belirleyici olan kusurdur. Yaya geçidinde ilk geçiş hakkı yayanındır (KTK m. 74). Yayaya kusur verilebilmesi için somut bir kural ihlali gerekir; örneğin ışıksız geçitte yaklaşan aracın uzaklık ve hızını hiç dikkate almadan yola atılmak (Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 138/b-3). Yayanın kusuru varsa hâkim tazminatı indirebilir veya kaldırabilir (TBK m. 52; KTK m. 86/2). İşleten ise ancak kendisinin ve sürücünün kusuru olmadığını ve kazanın yayanın ağır kusurundan doğduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur (KTK m. 86/1).

• Yargıtay 4. HD, E. 2026/995, K. 2026/4800, 27.04.2026: Kavşak girişinde karşıya geçerken trafik sigortası olmayan aracın çarptığı yaya için, ceza dosyasındaki Adli Tıp raporu ve kesinleşen mahkûmiyet esas alınarak sürücü asli (%75), yaya tali kusurlu kabul edildi; bakıcı giderinin de %75 üzerinden hesaplanması gerektiği belirtildi.
• Yargıtay 4. HD, E. 2024/11675, K. 2026/1850, 18.02.2026: Kaza tespit tutanağında yaya geçidinde KTK m. 74'ü ihlal ettiği için asli ve tek kusurlu gösterilen sürücü yönünden bile, hakem heyetinin kusur raporu almadan %100 kusur kabul etmesi eksik inceleme sayılarak karar bozuldu.
• Yargıtay 17. HD, E. 2018/5855, K. 2019/11003, 25.11.2019: Yaya geçidi olmayan yerde yolun yarısını geçmiş yayaya çarpılan olayda bilirkişinin yayaya %70 kusur vermesi yerinde görülmedi; tarafların %50'şer kusurlu kabul edilmesi gerektiği belirtildi.

Güncel Yargıtay Kararı: 320 Bin TL'lik Yaya Dosyası

Yargı PRO üzerinden tam metnini incelediğimiz Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2024/11738 E., 2026/2286 K. sayılı, 26.02.2026 tarihli kararı, tipik bir yaya dosyasının nasıl sonuçlandığını gösteriyor. Olayda trafik sigortalı bir araç, yaya konumundaki davacıya çarpmış; yaya yaralanmış ve malul kalmıştır. Sigorta Tahkim sürecinde Uyuşmazlık Hakem Heyeti 320.308,93 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ile bakıcı ve tedavi giderine hükmetmiş, İtiraz Hakem Heyeti ve nihayet Yargıtay bu kararı onamıştır.

Karardan çıkan pratik dersler:

• Dosya tahkimde bitti: Yaya, mahkeme yerine Sigorta Tahkim Komisyonu yolunu kullandı; sigortacının tüm itirazlarına rağmen sonuç değişmedi.
• Maluliyet raporu kaza tarihindeki yönetmeliğe göre: Sigortacının "rapor yönetmeliğe uygun değil" itirazı, raporun kaza tarihinde yürürlükteki yönetmeliğe uygun olduğu tespitiyle reddedildi.
• KTK m.97 başvurusu şart: Karar, tahkim öncesi sigortacıya usulüne uygun yazılı başvuru yapılmış olmasını açıkça vurguluyor — bu adım atlanırsa dosya usulden uzar.
• Küçük kalemler de unutulmadı: SGK'nın karşılamadığı belgeli tedavi giderleri ve geçici bakıcı gideri de tazminata dâhil edildi.

Yaya Kusurlu Olursa Ne Olur?

Yayanın kırmızı ışıkta geçmesi, yaya geçidi dışından aniden yola çıkması veya araç trafiğine kapalı olmayan yolda yürümesi gibi hâllerde bilirkişi raporlarında yayaya kusur verilebilir. Ancak bunun sonucu tazminatın reddi değil, kusur oranında indirimdir (müterafik kusur). Örneğin %25 kusurlu bulunan yaya, zararının %75'ini yine tahsil eder.

Çocuklara çarpılan kazalarda değerlendirme daha da yaya lehinedir: küçük çocukların kusur (ayırt etme) ehliyeti sınırlı olduğundan, sürücünün "çocuk aniden fırladı" savunması çoğu dosyada indirimi sınırlı tutar. Okul ve park çevresi gibi bölgelerde sürücünün özen yükümlülüğü zaten ağırlaştırılmıştır.

Hangi Zarar Kalemleri İstenebilir?

• Geçici iş göremezlik: İyileşme sürecinde çalışılamayan dönemin kaybı — Geçici İş Göremezlik rehberi.
• Sürekli iş göremezlik: Kalıcı sakatlıkta maluliyet oranı, yaş ve gelire göre hesaplanan ömür boyu kayıp. Ev hanımı, öğrenci ve emekliler için de hesaplanır — ilgili rehberimiz.
• Bakıcı gideri: Başkasının bakımına muhtaçlık döneminde, fiilen bakıcı tutulmasa (aile üyesi baksa) bile istenebilir — Bakıcı Gideri rehberi.
• Tedavi giderleri: Kural olarak SGK karşılar; SGK kapsamı dışındaki belgeli giderler sigortadan istenir.
• Destekten yoksun kalma: Ölümlü yaya kazalarında eş, çocuklar ve destek gören yakınlar için — Destekten Yoksun Kalma rehberi.
• Manevi tazminat: ZMSS kapsamı dışındadır; sürücü ve işletene karşı mahkemede istenir — Manevi Tazminat rehberi.

Süreç ve Süreler

• 1. Olay yerinde: Mutlaka polis/jandarma çağırın ve resmî tutanak tutturun; hastanede adli vaka kaydı açtırın. "Bir şeyim yok" deyip ayrılmak, sonradan ortaya çıkan zararların ispatını zorlaştırır.
• 2. Yazılı başvuru: Belgelerle birlikte sigortacıya (veya Güvence Hesabı'na) KTK m.97 uyarınca yazılı başvuru yapılır; yanıt süresi 15 gündür.
• 3. Tahkim veya dava: Ödeme yapılmaz ya da eksik yapılırsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulur (2-4 ay) veya dava açılır.
• 4. Zamanaşımı: 2 yıl / her hâlde 10 yıl; yaralanma ve ölüm suç oluşturduğundan uzamış ceza zamanaşımı (8-15 yıl) uygulanır. Süre uzun diye beklemeyin; kamera kayıtları haftalar içinde silinir.

Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi delil durumu, kusur dağılımı ve somut koşulları içinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)