Kısa Cevap: Tek Taraflı Kaza Kaskoda Teminattır; Tutanak Şart Değildir, Ama Delil Durumunuzu Belirler
Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları m. A.1-(b), gerek hareket gerek durma hâlindeyken aracın sabit veya hareketli bir cisme çarpması, böyle bir cismin araca çarpması, devrilme, düşme ve yuvarlanma gibi kazaları teminat kapsamına alır. Direğe, bariyere, duvara, kaldırıma çarpmak, şarampole yuvarlanmak ya da park hâlindeyken kimliği belirsiz bir aracın çarpması, bu tanımın tam içindedir. Genel Şartlar'ın hiçbir yerinde "kaza tespit tutanağı olmadan tazminat ödenmez" diye bir hüküm yoktur; sigortalının yükümlülükleri m. B.1'de sayılıdır ve bunlar beş iş günü içinde ihbar, olay yerinde değişiklik yapmama, belge verme ve araştırmaya izin vermeden ibarettir.
Olay yerini terk gerekçeli retler için kaza yerini terk ve kasko yazımız, çalınma ve anahtar tartışmaları için çalınan araç kasko tazminatı rehberimiz, aracınız pert olduysa pert araç tazminatı yazımız bu konuyu tamamlar.
Genel Şartlar Tek Taraflı Kazayı Nasıl Düzenliyor?
Kasko sigortasının konusu m. A.1'de beş risk grubuyla tanımlanır: araçla çarpışma (a), sabit veya hareketli bir cisimle çarpışma, devrilme, düşme ve yuvarlanma (b), üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketleri (c), yanma (d) ve çalınma (e). "Kasko", "Genişletilmiş Kasko" ve "Tam Kasko" ürünleri bu grupların tamamını içerir; yalnızca "Dar Kasko"da poliçe tablosuna bakmak gerekir. Tek taraflı kazaların büyük çoğunluğu (b) bendine, park hâlindeki araca vurup kaçma ise (a) veya (c) bendine girer. Sigortacının "tek taraflı kaza teminat dışıdır" demesi mümkün değildir; ret gerekçeleri her zaman m. A.5'teki teminat dışı hâllere ya da olayın beyan edildiği gibi gerçekleşmediği iddiasına dayanır.
Sigortalının yükümlülükleri (m. B.1) ve tutanağın yeri
| Yükümlülük | Genel Şartlar | Tek taraflı kazada pratik anlamı |
|---|---|---|
| Rizikoyu öğrenmeden itibaren en geç 5 iş günü içinde sigortacıya bildirmek | B.1.1 | Geç ihbar teminatı kaldırmaz; TTK m. 1446/2 uyarınca yalnızca tazminatın artmasına yol açtığı ölçüde ve kusur oranında indirim yapılır |
| Sigortalı değilmişçesine kurtarma ve koruma önlemleri almak | B.1.2 | Aracı güvenli yere çekmek, ikinci kazayı önlemek; TTK m. 1448/2: ihlal hâlinde ancak kusurla orantılı indirim |
| Zorunlu hâller dışında rizikonun gerçekleştiği yerde değişiklik yapmamak | B.1.4 | Aracı yerinden oynatmadan fotoğraf çekmek; olay yeri bozulursa "beyanla uyumsuz hasar" savunmasına zemin doğar |
| Sigortacının istediği bilgi ve belgeleri gecikmeksizin vermek | B.1.5 | Sürücü belgesi, ruhsat, fotoğraf, varsa tutanak ve alkol raporu; kasten yanlış ihbar ispat yükünü ters çevirir |
| Sigortacının araştırma ve incelemesine izin vermek | B.1.6 | Araştırmacıya doğru ve tutarlı beyan; telefon kayıtları, kamera ve konum verisi istenebilir |
| Üçüncü kişinin kusuru varsa tanıkları bildirmek, mümkünse görgü tutanağı sağlamak | B.1.7 | Park hâlindeki araca çarpıp kaçan araç için tanık ve kamera; sigortacının rücu hakkı |
Tabloda görüldüğü gibi kaza tespit tutanağı, sigortalının Genel Şartlar'daki yükümlülükleri arasında sayılmamıştır. Tutanak yükümlülüğü sigorta hukukundan değil, trafik hukukundan gelir: 2918 sayılı KTK m. 81 kazaya karışanların kazayı yetkili memurlara bildirmesini ve izin almadan kaza yerinden ayrılmamasını emreder; yalnız maddi hasarlı kazalarda taraflar aralarında yazılı tutanak düzenleyerek ayrılabilir. Tek taraflı kazada "anlaşmalı tutanak" düzenleyecek karşı taraf bulunmadığından, tutanak ancak trafik zabıtası çağrılırsa düzenlenir. Şubat 2026'da 7574 sayılı Kanun'la değişen m. 81/3, anlaşma hâli dışında zabıta izni olmadan olay yerinden ayrılan sürücüye 46.000 TL idari para cezası öngörmektedir; bu ceza kaskoyla ilgili değildir, ama olay yerinden ayrılmanın artık trafik hukukunda da açıkça yaptırıma bağlandığını gösterir.
Sigortacının 6 Tipik Ret Gerekçesi ve Her Birinin Hukuki Karşılığı
Tek taraflı ve tutanaksız kaza dosyalarında sigortacılar hasar dosyasını araştırmaya gönderir; araştırmacı raporu genellikle aşağıdaki altı gerekçeden birine dayanır. Gerekçelerin tamamı aynı hukuki zemine, yani TTK m. 1409/2'deki ispat yükü kuralına ve bu kuralın istisnasına bağlıdır.
| Ret gerekçesi | Dayanak | Hukuki karşılığı |
|---|---|---|
| 1. "Sürücü olay yerini terk etti" | Genel Şartlar A.5.10 | Terk tek başına teminat dışılık sebebi değildir; sürücü belgesiz ya da alkollü kullanımı (A.5.4-5.5) gizlemek için kimliğin tespitini engelleme amacı aranır. Ancak haklı neden yoksa ispat yükü sigortalıya geçer (aşağıda) |
| 2. "Sürücü değişikliği var" | A.5.4-5.5 + ihbar yükümlülüğü | Sürücü değişikliği tek başına teminat dışı hâl değildir; sigortacı bunu kolluk tutanağının aksini ispata yeter güçte somut delille kanıtlamalıdır; araştırma raporu tek başına yetmez |
| 3. "Sürücü alkollüydü" | A.5.5; KTK m. 48 | Tek taraflı kazada sürücü %100 kusurlu ve 1,00 promil ve üzeriyse münhasırlık raporu aranmadan teminat dışıdır; ölçüm yoksa sigortacı alkolü somut delille kanıtlamalıdır |
| 4. "Hasar beyanla uyumsuz / kaza ile illiyeti yok" | TTK 1409/2 | Sigortacı, hasarın ihbar edilen olaydan kaynaklanmadığını bilirkişi düzeyinde teknik delille göstermelidir; tarihsiz fotoğraf ve çelişkili beyan bu iddiayı güçlendirir |
| 5. "Geç ihbar edildi" | B.1.1; TTK 1446 | Teminatı kaldırmaz; yalnızca ihbar gecikmesi tazminatı artırdıysa kusur oranında indirim |
| 6. "Tutanak yok, kamera yok" | (Dayanak yok) | Genel Şartlar'da tutanak şartı yoktur; ancak tutanak ve kamera yokluğu, diğer beş gerekçeden birinin işletilmesini kolaylaştırır |
İspat Yükü Ne Zaman Sigortalıya Geçer? Yargıtay'ın 2024-2025 Çizgisi
Yargıtay'ın her kasko kararında tekrarladığı formül şudur: Sigortacı, TTK m. 1409/2 uyarınca rizikonun teminat dışında kaldığını kanıtlamak zorundadır; olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleştiği ileri sürülüyorsa, iddia edilen oluş şeklinin de Genel Şartlar m. A.5'teki teminat dışı hâllerden biri olması gerekir. İstisna: Sigortalı, rizikonun gerçekleştiğine ilişkin doğru ihbar yükümlülüğünü kasten yerine getirmez veya iyi niyet kurallarına açıkça aykırı biçimde teminat dışı bir hususu teminat içindeymiş gibi ihbar ederse ispat yükü yer değiştirir ve rizikonun teminat içinde kaldığını sigortalı kanıtlamak zorunda kalır.
Tek taraflı kazaların özelliği, bu istisnanın uygulamada kolayca devreye girmesidir. Daire, 2025 yılında verdiği iki kararla çizgiyi netleştirmiştir.
Gece 04:00 sularında tek taraflı kaza; kolluk tutanağı yok, sürücü olay yerinden ayrılmış, yaralanma yok. Hakem heyetleri terkin tek başına teminat dışı hâl olmadığını belirterek 340.000 TL'ye hükmetmişti. Yargıtay, tek taraflı kazada can güvenliğini tehlikeye atan bir durum yokken olay yerinden ayrılmanın haklı sebebi aştığını, terkin alkol ve kimlik tespitini imkânsızlaştırdığını, bu nedenle sürücünün alkolsüz ve ehliyetli olduğunu ispat yükünün sigortalıya geçtiğini ve dosyada bu ispatın yapılamadığını belirterek kararı bozdu (karar metni).
Sürücü, park hâlindeki araca çarptıktan sonra yaralı yolcular için su almaya gittiğini söylemiş; yolcular yaralanmışken sürücünün yaralanmamış olması tıbben açıklanmamıştı. İtiraz Hakem Heyeti, su bulmanın Genel Şartlar A.5.10 anlamında zorunlu hâl olmadığını, ispat yükünün sigortalıya geçtiğini ve teminat içinde kalındığının kanıtlanamadığını belirterek başvuruyu reddetmiş; Yargıtay bu kararı onadı (karar metni).
Gece 23:30'daki kazadan sonra sürücü ayrılmış, ertesi sabah 06:36'da hastaneye başvurarak alkol testi yaptırmış, kolluk tutanağında sürücü tespit edilememişti. Mahkemeler, sigortalının önce olay yerini terk için haklı gerekçesini ispat etmesi gerektiğini, korku ve panik iddiasının dosyayla desteklenmediğini, sürücünün kim olduğunun ve alkolsüz olduğunun ispat edilemediğini belirterek davayı reddetti; Yargıtay onadı (karar metni).
Ama sigortacı da varsayımla kazanamaz
Aynı Daire, sigortacının somut delil yerine araştırma raporuna ve varsayıma dayandığı dosyalarda sigortalı lehine karar vermektedir. Kolluk tutanağı, aksi aynı güçte delille ispat edilinceye kadar geçerli bir belgedir; sürücü değişikliği iddiası bu belgeyi tek başına çürütemez.
Tek taraflı kazada sigortacı, hasar dosyası araştırma raporuna dayanarak sürücü değişikliği yapıldığını ileri sürmüştü. Yargıtay, kolluğun düzenlediği kaza tespit tutanağının aksinin aynı güçteki delillerle ispat edilmesi gerektiğini, araştırma raporunun soyut değerlendirme ve varsayımlara dayandığını, sürücü değişikliğinin tek başına teminat dışı hâl olmadığını ve sigortacının TTK 1409/2 uyarınca teminat dışı bir hâli ispat edemediğini belirterek 138.000 TL'lik pert tazminatını (vekâlet ücreti düzeltilerek) onadı (karar metni).
Tek taraflı kazada sigortacı, sürücünün olay yerinden ayrıldığını ileri sürerek ödeme yapmamıştı. Hakem, terkin tek başına ret sebebi olmadığını, sigortacının sürücünün belgesiz ya da alkollü olduğuna dair hiçbir belge sunmadığını, ispat yükünün somut delille sigortacıda kaldığını belirterek KDV dâhil 8.833,62 TL hasar bedelini kabul etti (Hakem Karar Dergisi, S. 35) (karar metni).
İki çizginin ayrım noktası şudur: Sigortalı olay yerinde kalmış, kolluğu çağırmış, tutanakta sürücü olarak yazılmış ve tutarlı beyan vermişse, sigortacının araştırma raporundaki şüpheler ispat yerine geçmez. Sigortalı olay yerinden ayrılmış, tutanakta sürücü boş kalmış ya da beyanlar çelişmişse, artık kanıtlamak zorunda olan taraf sigortalıdır.
Alkol İddiası: Tek Taraflı Kazada Münhasırlık Kuralı Nasıl İşler?
Genel Şartlar m. A.5.5, aracın Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirlenen seviyenin üzerinde alkollü kişilerce kullanılması sırasında meydana gelen zararı teminat dışında bırakır. Yargıtay'ın yerleşik içtihadı, sürücünün alkollü olmasını tek başına yeterli saymaz; kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana gelmiş olmasını arar ve bunun ispatını sigortacıya yükler. Daire 2024'te bu kuralı tek taraflı kaza bakımından kritik bir ayrımla yeniden ifade etmiştir.
Sigortalı sürücü 1,44 promil alkollüydü, ancak kavşakta karşı araç sürücüsü asli kusurlu bulunmuştu. Yargıtay, %100 kusurlu olup 1,00 promil ve üzeri alkollü sürücülerin emniyetli araç kullanamayacak durumda olmaları nedeniyle zararın münhasırlık raporu aranmadan teminat dışı kalacağını; buna karşılık sürücü kusursuz ya da tam kusurlu değilse kazaya alkol dışında etkenlerin de katıldığını ve zararın teminat içinde olduğunu belirterek, karşı tarafın asli kusuru nedeniyle ret kararını bozdu (karar metni).
"Hasar Beyanla Uyumsuz" Savunması ve Araştırma Raporunun Değeri
Tutanaksız dosyalarda sigortacının en esnek gerekçesi, hasarın ihbar edilen olaydan kaynaklanmadığı iddiasıdır. Araştırma raporlarında bu iddia genellikle üç gözleme dayanır: Fotoğrafların tarih ve saat bilgisi taşımaması, hasar izlerinin çarpıldığı söylenen cisimle örtüşmemesi ve sigortalının beyanlarındaki çelişkiler. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi'nin Mayıs 2026 tarihli kararı, bu savunmanın mahkemeleri nasıl işlettiğini göstermektedir.
Elektrikli aracın tek taraflı kazasında sürücü fenalaşıp uzaklaştığını söylemiş, kolluk tutanağında "sürücü firar etti" yazılmış, sigortacı hasar-beyan uyumsuzluğu, tarihsiz fotoğraflar, kazadan 8,5 saat sonra alınan alkol raporu, sosyal medya görüntüleri ve GSM kayıtlarındaki çelişkilere dayanmıştı. İlk derece mahkemesi 580.000 TL'ye hükmetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi, olay yerini terkte haklı gerekçeyi önce sigortalının ispat etmesi gerektiğini, mahkemenin ispat yükünü tamamen sigortacıya yüklemesinin hatalı olduğunu, soruşturma dosyası, GSM kayıtları ve sosyal medya görüntülerinin bütüncül incelenmesi gerektiğini belirterek kararı kaldırdı (karar metni).
Karar iki şeyi öğretir. Birincisi, sigortacının araştırma raporu tek başına delil değildir; ancak raporda işaret edilen somut kaynaklar (GSM kayıtları, kamera, soruşturma dosyası) mahkemece toplanır ve sigortalının beyanıyla karşılaştırılır. İkincisi, sigortalının kendi delilleri arasındaki tutarsızlık, sigortacının hiçbir şey kanıtlamasına gerek kalmadan dosyayı kaybettirebilir. Tek taraflı kazada en değerli delil, olay anında çekilmiş tarih-saat-konum bilgili fotoğraf ve varsa aracın kendi kamera veya takip sistemi kaydıdır.
Tek Taraflı Kazada Kaza Anında ve İlk Hafta Yapılacaklar
- Olay yerinde kalın ve 155'i arayın. Tek taraflı kazada anlaşmalı tutanak düzenlenemez; tutanak ancak trafik zabıtası gelirse tutulur. Zabıtanın gelmesi uzun sürse de bekleyin; kimliğinizi ve alkol durumunuzu tutanağa geçirtin. Yaralıysanız ambulansı çağırın, hastaneye gidiş kaydı olay yerini terk için zorunlu hâl sayılır.
- Aracı yerinden oynatmadan fotoğraf ve video çekin. Genel Şartlar B.1.4 olay yerinde değişiklik yapmamayı emreder. Çarptığınız cismi, hasar izlerini, yol ve hava durumunu, plakayı ve konumu tek karede gösteren tarih-saatli fotoğraflar çekin; telefonun konum bilgisini açık tutun.
- Alkol testini geciktirmeden yaptırın. Kolluk ölçüm yapmadıysa en yakın sağlık kuruluşunda kan testi isteyin. Kazadan saatler sonra alınan rapor, Yargıtay uygulamasında olay anını kanıtlamaya yeterli görülmemektedir.
- Beş iş günü içinde yazılı ihbar verin. Çağrı merkezi kaydı yetmez; sigortacının hasar ihbar formunu doldurun ve olayın oluşunu kolluk beyanınızla aynı biçimde anlatın. Kolluk ifadesi, ihbar formu ve araştırmacıya verilen beyan üçlüsündeki her tutarsızlık, ispat yükünü ters çevirmenin kapısını açar.
- Kamera kayıtlarını ilk günlerde talep edin. MOBESE ve işyeri kameraları kısa sürede siliniyor; sigortacının araştırmacısını beklemeden kayıtların muhafazasını yazılı olarak isteyin. Aracın takip sistemi, dijital kilometre kaydı ve HGS geçişleri de olay saatini doğrular.
- Park hâlindeki aracınıza vurulduysa mahalledeki kameraları ve tanıkları belirleyin, kolluğa müracaat edin; Genel Şartlar B.1.7 sigortacının rücu hakkı için tanık bildirmenizi ister. Bu hâlde hasarsızlık indiriminiz de korunabilir.
- Araştırmacıya doğru ve tutarlı beyan verin. Araştırmacı sigortacı adına çalışır; telefon kayıtlarınızı ve sosyal medya paylaşımlarınızı inceleyebilir. Yalan beyan yalnızca ispat yükünü değil, dosyanın tamamını kaybettirir.
Ret Gelirse Ne Yapmalı?
- Gerekçeli ret ve hasar dosyasını isteyin. Ret yazısı hangi Genel Şart maddesine dayandığını açıkça göstermelidir; araştırma raporunu ve eksper raporunu talep edin. "Tutanak yok" ya da "kamera yok" tek başına gerekçe değildir.
- Sigorta Tahkim Komisyonu: Kasko ihtiyari sigorta olduğundan sigortacının Komisyon üyesi olması şarttır; üyeyse en hızlı yoldur. Süreç ve ücretler için Sigorta Tahkim Komisyonu rehberi.
- Tüketici mahkemesi / asliye ticaret mahkemesi: Gerçek kişinin hususi aracında tüketici mahkemesi, ticari araç ya da tacir sigortalıda asliye ticaret mahkemesi görevlidir.
- Zamanaşımı: Genel Şartlar C.10 ve TTK m. 1420 uyarınca alacağın muaccel olmasından itibaren iki yıl. Muacceliyet, ihbar ve belgelerin tamamlanmasından sonra en geç 45. gündür.
- Faiz: Kasko sözleşmesi ticari nitelikte olduğundan uygulamada avans faizi istenmektedir; rayiç değer ve onarım bedeli kaza tarihine göre hesaplanır.
Ret yazınızı, poliçenizi, kolluk evrakınızı ve fotoğraflarınızı iletişim formu ya da WhatsApp üzerinden gönderirseniz, ispat yükünün hangi tarafta olduğunu ve dosyanın kazanılma ihtimalini 24 saat içinde değerlendiriyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; poliçe özel şartları sonucu değiştirir. Mevzuat: Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları (01.04.2013) m. A.1, A.5, B.1, C.10; 6102 sayılı TTK m. 1409, 1420, 1446, 1448; 2918 sayılı KTK m. 48, 81 (7574 sayılı Kanun değişikliği, 12.02.2026). Kararlar Yargıtay içtihat kaynağından ve Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Karar Dergisi'nden tam metinleriyle okunmuştur.
Sigorta hukuku alanında çalışan avukat; araç değer kaybı, pert, araç mahrumiyeti, bedensel zarar ve Sigorta Tahkim Komisyonu uyuşmazlıklarında müvekkillerini temsil eder. Bu yazıdaki karar künyeleri kamuya açık içtihat kaynaklarından alınmış ve karar metinleriyle karşılaştırılarak doğrulanmıştır. Hakkında →