Sokak Hayvanına Çarpma Kazasında Tazminatı Kim Öder?

Aracınızdaki hasarı kim öder? Tek taraflı hayvan kazasında kendi trafik sigortanız ödemez; hasar kaskodan, sorumlu belediye veya yol işletmecisinden, sahipli hayvanda hayvan sahibinden istenir. Standart kasko değer kaybını ödemez; ancak sorumlu kişi ya da kurumdan onarım bedeliyle birlikte aracın değer kaybı da talep edilebilir.

Kararın Önemi: Kamyonet sürücüsü, yola giren başıboş köpek nedeniyle direksiyon kırmış ve araçtaki yolcu hayatını kaybetmiştir. Yargıtay, sürücü tamamen kusursuz olduğundan ZMSS'nin de sorumlu tutulamayacağını onamıştır. Bu içtihat, bu tür kazalarda tazminat talebinin neden sigorta şirketine değil, belediyeye veya yol idaresine yöneltilmesi gerektiğini gösterir.

Kararın Önemi: Yargıtay'ın bu güncel kararı, illiyet bağı içtihadının yerleşik hâle geldiğini teyit eder. Aynı Dairenin 2021/9751 E. — 2022/14635 K. sayılı kararı da sahipsiz büyükbaş hayvana çarpma olayında aynı sonuca ulaşmıştır; ancak o karardaki karşı oy, işletenin tehlike sorumluluğu gereği sigortanın ödemesi gerektiğini savunmuştur. İçtihadın bu yönü doktrinde tartışılmaya devam etmektedir — dosyanızın bu ayrımda nerede durduğunu mutlaka bir uzmana inceletin.

Kararın Önemi: Bu kararı doğru okumak gerekir. İlk derece mahkemesi otoyol işletmecisini %100 kusurlu bulmuş ve 35.000 TL değer kaybına hükmetmişti; yani yol işletmecisine karşı değer kaybı talebi ilke olarak mümkündür. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi davalının istinafını kabul ederek hükmü kaldırmıştır: kısa kararda 30.000 TL, gerekçeli kararda 35.000 TL yazılması HMK m. 304 anlamında maddi hata sayılmamış, karar denetlenebilir bulunmamıştır. Daire ayrıca, aracın kaza öncesindeki üç hasar kaydının değer kaybı hesabında yeterince değerlendirilmediğini de isabetsiz görmüştür. Pratik ders: yol işletmecisine karşı dava yolu açıktır, ama aracınızda önceki hasar kaydı varsa bilirkişi raporunun bunu gerekçeli biçimde tartışması şarttır. Konuyu önceden hasarlı araçta değer kaybı yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Kararın Önemi: Hayvana çarpma, kasko poliçesindeki “çarpma” teminatının kapsamındadır; hayvan da hareketli bir cisimdir. Buna karşılık kaskodan değer kaybı istenemez — poliçede ayrı bir değer kaybı teminatı yoksa bu kalem kapsam dışıdır. Dolayısıyla “köpeğe çarptım, değer kaybı alabilir miyim?” sorusunun cevabı: kaskonuzdan hayır; kusurlu hayvan sahibinden ya da sorumlu idareden evet. Bu dosyada hayvan tutucuları %80 kusurlu bulunduğu için kaza “münhasıran alkolden” sayılmamış ve kasko teminatı devreye girmiştir.

Kararın Önemi: Hayvana çarpmadan, yalnızca çarpmamak için direksiyon kırıp kaza yapmanız da kasko teminatı dışında değildir. Sigortacının “teminat dışı” savunması kabul edilmemiş, İtiraz Hakem Heyeti'nin 46.758,79 TL'lik kararı esastan onanmıştır. Bu ayrım önemlidir: birçok sürücü hayvana temas olmadığı için kaskoya hiç başvurmamaktadır.

Kararın Önemi: Madalyonun diğer yüzü. Trafik sigortanız kendi aracınızın hasarını ödemez; ama çarptığınız hayvanın sahibi, hayvanı eşya hukuku anlamında “bir şey” sayan KTK m. 85 uyarınca veteriner ve tedavi masraflarını sizin trafik sigortanızdan isteyebilir. Her iki dosyada da hakem, hayvanını kontrol etmeyen sahibi ile sürücüyü eşit kusurlu bulup talebi yarı oranında kabul etmiştir. Sahipli bir hayvana çarptıysanız bu ihtimali baştan hesaba katın.

Kararın Önemi: Bu davaların en sık kaybedilme sebebi yanlış davalıdır. Kaza devlet karayolunda olmuşsa muhatap belediye değil Karayolları Genel Müdürlüğü, otoyolda olmuşsa işletmeci şirket, şehir içi belediye yolundaysa belediye ve valiliktir. Davacı burada 17.831 TL değer kaybını esastan tartıştıramadan, yalnızca hasmı yanlış seçtiği için kaybetmiştir. Dava açmadan önce yolun hukuki statüsünü mutlaka tespit ettirin.

Kararın Önemi: Sigorta şirketlerinin bile bu zararı yol idaresinden tahsil ettiğini gösterir. Kasko şirketi sigortalısına 51.091 TL ödemiş ve tamamını otoyol işletmecisinden geri almıştır. Kaskosu olmayan araç sahibi de aynı hukuki gerekçeyle doğrudan işletmeciye başvurabilir.

Kararın Önemi: Olayın kendisi bir araç-hayvan çarpışması değildir: yaya, köpek sürüsünden kaçarken yola fırlamış ve seyir hâlindeki minibüs çarpmıştır. Adli Tıp raporunda sürücü ve zarar gören kusursuz bulunmuş, başıboş köpekler %100 etken sayılmıştır. Danıştay, bakımevi bulunmayan ve toplama-rehabilitasyon görevini yerine getirmeyen idarenin kusur sorumluluğunun bulunduğunu belirterek kararı bozmuş ve Valiliğin de hasım gösterilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Buradaki ilke sokak hayvanı kazalarına da taşınır; pratik ders, davayı yalnızca belediyeye değil valiliğe karşı da yöneltmektir.

Dikkat: Her Dava Otomatik Kazanılmaz

İçtihat tek yönlü değildir. Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (2023/829 E. — 2024/825 K., 23.09.2024) ve İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi (2023/600 E. — 2025/92 K.), otoyol işletmecisinin tel çitlerin bakımını düzenli yaptığını belgelemesi ve kaza tespit tutanağında somut bir hizmet eksikliği tespitinin bulunmaması hâlinde davaları reddetmiştir. Bu kararların ortak gerekçesi şudur: "Otoyola başıboş hayvan girmiş olması, tek başına davalının gerekli önlem ve tedbirleri almadığını göstermez."

Sonuç: Bu davalarda kazanmak, kaza yerindeki çit/bariyer eksikliğinin, aydınlatma ve işaretleme durumunun ve idarenin ihmalinin delillendirilmesine bağlıdır. Kaza anında toplanan deliller davanın kaderini belirler.

🚗 Zararınız Yalnızca Onarım Faturası Değil

Sokak hayvanına çarpan araçta ödenen kalem çoğunlukla sadece onarım oluyor. Oysa kaza kaydı girdikten sonra aracın ikinci el değeri de düşer ve bu düşüş ayrıca talep edilebilir. Muhatap kim olursa olsun (belediye, yol işletmecisi, hayvan sahibi) hesap aynı yürür: kaza öncesi rayiç ile onarım sonrası rayiç arasındaki fark. Değer kaybı başvurusu ve şartları için rehberimize bakabilirsiniz.