2026 İstinaf Kararları Işığında Araç Değer Kaybı ve İkame Araç: 6 Karar, 6 Ders

Kısa Cevap: Değer Kaybı Davalarının Son Sözünü Artık İstinaf Söylüyor

Araç değer kaybı ve ikame araç uyuşmazlıklarının büyük bölümü, parasal sınır nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) kararıyla kesinleşir; Yargıtay'a gitmez. Bu yüzden "güncel içtihat" denince yalnızca 2017–2019 tarihli Yargıtay 17. HD kararlarına bakmak eksik kalır: bugün bilirkişiyi, hakimi ve sigortacıyı bağlayan ölçüleri, 2026 yılında verilen istinaf kararları koyuyor. Bu yazıda Mayıs–Temmuz 2026 tarihli, tam metni Adalet Bakanlığı içtihat portalında yayımlanmış altı BAM kararını okuyup her birinden zarar görenin işine yarayacak tek bir ders çıkardık. Karar künyeleri ve tam metin bağlantıları yazının sonundadır.

Ders 1 — İkame Araç İçin Fatura Şart Değil; Ama Kusur İndirimi Var ve Sırası Önemli

Kontrolsüz kavşakta asli kusurlu bir kamyonetin çarptığı araçta bilirkişi 12.000 TL değer kaybı ve 15 gün × 200 TL = 3.000 TL ikame araç bedeli hesapladı. Sigortacı daha önce 2.221,99 TL değer kaybı ödemişti. İlk derece mahkemesi karşı sürücüyü %100 kusurlu sayıp tamamına hükmetti; istinaf ise kusuru %75 / %25 olarak belirledi ve iki noktayı düzeltti (İzmir BAM 4. Hukuk Dairesi 2023/1001 E., 2026/1644 K., 07.07.2026):

Yani kiralama faturası olmadan da ikame araç bedeli alınır; bu, mahrumiyet bedeli rehberimizde anlattığımız yerleşik çizginin 2026'da da sürdüğünü gösteriyor. Ancak hem değer kaybı hem ikame bedeli müterafik kusur oranında indirilir. Kararın asıl öğretici yanı mahsup sırası:

Kararda iki ayrıntı daha var: sürücü belgesi olmadan araç kullanmak tek başına kusur doğurmaz (ehliyetsiz zarar görenin tazminat hakkı sürer) ve yalnızca bir davalı istinafa gittiğinden indirim sadece ona uygulandı; istinaf etmeyen sürücü ve sigortacı tam tutardan sorumlu kaldı (usulî kazanılmış hak). Kusur oranına itiraz edecekseniz kusur oranına itiraz yazımızı da okuyun.

Ders 2 — "Makul Onarım Süresi": Serviste Geçen Gün Değil, Hasara Göre Makul Gün

Üç kararda üç farklı süre var ve üçünün ortak mantığı aynı: aracın fiilen serviste kaldığı süre değil, hasarın niteliğine göre parça bekleme dâhil makul onarım süresi esas alınır.

Denizli BAM 4. HD ise ölçüyü tek cümleyle koydu (Denizli BAM 4. Hukuk Dairesi 2025/2510 E., 2026/1054 K., 07.05.2026):

Pratik sonuç: Talebi "aracım 30 gün serviste kaldı" diye değil, hasar kalemlerine göre makul süre × aynı segment günlük kira şeklinde kurgulayın; servis yoğunluğundan doğan uzamayı karşı taraftan isteyemezsiniz. Kaba bir ön hesap için araç mahrumiyet hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Ders 3 — Değer Kaybı Raporu "Denetlenebilir" Olmalı: Kaynağı Açıklanmayan Rayiç Hükmü Götürür

Denizli kararı, zarar görenin lehine kurulmuş bir ilk derece hükmünün nasıl rapor zaafı yüzünden kaldırıldığını gösteriyor. Bilirkişi, kaza tarihinden bir yıldan fazla zaman geçtiği ve o günkü ilanlara ulaşılamadığı için aracın değerini sigortacının eksper raporundaki 285.000 TL'den almış, 20.000 TL değer kaybı hesaplamıştı. İstinaf, bu rakamın nasıl bulunduğu açıklanmadığından "bedelin hukuki olarak denetlenmesi imkânsız" dedi; ayrıca TRAMER'de görünen önceki iki hasar dosyasının sigorta şirketlerinden celbedilmeden karar verilmesini de hatalı buldu. Değer kaybının tanımı da aynı kararda yineleniyor:

Aynı "fark kriteri"ni uygulayan ama rayiçleri gösteren rapor ise İzmir'de ayakta kaldı (İzmir BAM 4. Hukuk Dairesi 2024/2800 E., 2026/1488 K., 23.06.2026): kaza öncesi 1.900.000 TL – onarılmış 1.820.000 TL = 80.000 TL değer kaybı, rapor "denetime elverişli" bulundu. Bu dosyada zarar görenin kazadan hemen sonra sulh hukuk mahkemesinde delil tespiti yaptırması da işe yaradı: rayiç ve hasar kaza tarihine yakın sabitlendi, tespit gideri de alacak kalemi olarak kabul gördü.

Ders 4 — Orijinallik: Daha Önce Değişmiş Bölgede Yeni Hasar Değer Kaybı Doğurmaz

Gece şehirlerarası yolda, orta şeride düşmüş bir tır lastiğine çarpan sürücünün davasında (Kayseri BAM 3. Hukuk Dairesi 2025/932 E., 2026/1147 K., 09.07.2026) istinaf, lastiğin düştüğü aracın işletenini KTK 73 gereği %100 kusurlu saydı, 40.950 TL hasar + 7.300 TL çekici + 2.100 TL ikame bedelini onadı; ama değer kaybı talebini reddeden hükmü de ayakta tuttu. Gerekçe:

Bu, başvurudan önce TRAMER hasar geçmişini neden mutlaka kontrol etmeniz gerektiğinin en net 2026 örneği. Aynı kararda iki yan ders daha var: kazaya karışan araç olay yerinden kaçsa bile tanık ve dolaylı delillerle (boş yedek lastik yuvası) bağ kurulabildi; sigortalı araç tır (ticari) olduğundan tüm kalemlere ticari avans faizi işletildi ve sigortacının temerrüdü dava öncesi yazılı başvuruyla başladı.

Ders 5 — Hangi Kalemi Kimden İstersiniz? Değer Kaybı ve Hasar Birlikte, Mahrumiyet Yalnız İşletenden

Üç karar aynı kuralı farklı açılardan doğruluyor. Sakarya BAM 3. HD (Sakarya BAM 3. Hukuk Dairesi 2025/2030 E., 2026/1560 K., 10.07.2026), 300 TL'lik kısmi davayla açılıp 34.800 TL hasar + 55.000 TL değer kaybı (işleten ve sigortacıdan müteselsilen) + 7.150 TL ikame araç (yalnız sürücüden) ile sonuçlanan dosyada sigortacının istinafını reddederken şöyle dedi:

Denizli kararı bunun usul tarafını gösterdi: dilekçede mahrumiyet yalnız işleten ve sürücüden istenmişken ilk derece mahkemesinin sigortacı aleyhine de mahrumiyete hükmetmesi "talep aşımı" sayıldı ve kamu düzeninden kaldırma sebebi oldu. İzmir BAM 11. HD (İzmir BAM 11. Hukuk Dairesi 2024/100 E., 2026/970 K., 05.06.2026) ise ince ama pahalı bir noktaya dikkat çekti: sigortacıdan talep "poliçe limitiyle sınırlı" olarak kurulmuşsa, limit üstü kalan kısım için sigortacı lehine karşı vekâlet ücretine hükmedilemez. Dilekçede bu ibareyi korumak, kaybedilen kısım için ödenecek vekâlet ücretini engeller.

Ders 6 — Hasar Farkı: "Faturayı Kim Ödedi?" Sorusu Her Şeyi Belirliyor

İki karar, aynı hukuki kuralın (gerçek zarar ilkesi) zıt yönlerde nasıl çalıştığını gösteriyor.

Kasko onardıysa ve siz ödeme yapmadıysanız: fark yok

Yaya geçidinde duraklamışken arkadan çarpılan aracı kasko sigortacısı 34.146,81 TL'ye onarmış, trafik sigortacısı bunun 28.937,96 TL'sini kaskoya ödemişti. Bilirkişi "KDV dâhil, iskontosuz" 39.453,05 TL hesaplayıp 7.062,04 TL fark çıkardı; ilk derece buna hükmetti. İstinaf hükmü kaldırdı (İzmir BAM 11. Hukuk Dairesi 2024/100 E., 2026/970 K., 05.06.2026):

Özet: Kasko aracı tam onardıysa ve cebinizden para çıkmadıysa trafik sigortacısından "hasar farkı" isteyemezsiniz; eksik onarım varsa eksik kısım, kendi ödemeniz varsa o tutar kadar isteyebilirsiniz. Değer kaybı ise bu tartışmanın dışındadır — onu her hâlükârda isteyebilirsiniz (kasko ve değer kaybı rehberi).

Kendi cebinizden ödediyseniz: KDV dâhil, orijinal parça, iskontosuz

Sakarya kararında zarar gören onarımı kendisi ödemiş (40.000 TL fatura) ve sigortacı "eşdeğer parça + anlaşmalı servis fiyatı, KDV hariç, aracı eksperimize göstermedi" savunmalarını ileri sürmüştü. İstinaf hepsini reddetti:

Aracı sigortacının eksperine göstermemek de tek başına sorumluluğu azaltmadı; TTK 1479 ancak sigortacının sorumluluğunu artıran bir işlem varsa devreye girer. Eşdeğer parça kesintisine itiraz yazımız bu savunmanın ayrıntısını içerir.

Bonus — İcra Takibi Yolu İşliyor, Ama İcra İnkâr Tazminatı Yok

İzmir'deki 80.000 TL'lik değer kaybı dosyası ilamsız icra takibi + itirazın iptali davasıyla yürütülmüştü. İstinaf takibi değer kaybı, ikame araç, işlemiş faiz ve tespit gideri yönünden ayakta tuttu; ancak %20 icra inkâr tazminatını, alacağın "likit ve belirlenebilir olmadığı" gerekçesiyle reddetti — karşı tarafın zararı karşılayacağına dair yazılı beyanı bile yetmedi. Bu yolu seçecekseniz bilin: dava, itirazdan itibaren 1 yıl içinde açılmalı (İİK 67) ve inkâr tazminatı beklenmemeli.

Altı Karardan Çıkan Uygulama Kontrol Listesi

1) Kazadan sonra aynı marka/model/yıl için emsal ilanları ilan numarası ve tarihiyle kaydedin; mümkünse sulh hukukta delil tespiti yaptırın.
2) TRAMER geçmişini sorgulayın; aynı bölgede önceki değişim varsa değer kaybı beklentinizi ona göre kurun.
3) İkame araç için fatura şart değil; talebi makul onarım süresi × aynı segment günlük kira olarak kurgulayın.
4) Kusur paylı kazalarda hesabın sırası: önce kusur indirimi, sonra sigortacı ödemesinin mahsubu.
5) Dilekçede kalemleri ayırın: değer kaybı + hasar → işleten ve sigortacı (müteselsil, limitle sınırlı); mahrumiyet → yalnız işleten/sürücü. Sigortacıya karşı "poliçe limitiyle sınırlı" ibaresini koruyun.
6) Kasko onardıysa hasar farkı için "eksik onarım" ya da "kendi ödemeniz" yoksa ısrar etmeyin; enerjinizi değer kaybına verin.
7) Onarımı kendiniz ödediyseniz KDV, orijinal parça ve iskontosuz fiyat üzerinden isteyin; "eksper görmedi" savunmasından çekinmeyin.
8) Bilirkişi raporunda rayiç kaynağı ve önceki hasar dosyaları yoksa ek rapor / itiraz isteyin — aksi hâlde lehinize hüküm bile istinafta kaldırılabilir.

Yararlanılan 2026 İstinaf Kararları

Tüm kararların tam metni Adalet Bakanlığı içtihat portalında (mevzuat.adalet.gov.tr) yayımlanmıştır; bağlantılar ilgili karara gider. Taraf bilgileri portalda anonimdir.

Not: Kararlar somut olaylara ilişkindir; farklı olgularda sonuç değişebilir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş niteliği taşımaz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

İkame araç (mahrumiyet) bedeli için kiralama faturası sunmak zorunda mıyım?

Hayır. 2026 tarihli İzmir BAM 4. HD kararı, ikame araç bedeli için belge sunulmasına gerek olmadığını; aracın onarım süresince kullanılamamasının ve zarar görene ikame araç tahsis edildiğine dair delil bulunmamasının yeterli olduğunu açıkça belirtmiştir. Belge yoksa tutar, makul onarım süresi ile aynı segment aracın günlük kira bedeli üzerinden bilirkişi tarafından hesaplanır.

Makul onarım süresi nasıl belirleniyor, aracım serviste daha uzun kaldıysa ne olur?

Mahkemeler fiilen serviste geçen süreyi değil, hasarın niteliğine göre parça bekleme dâhil makul onarım süresini esas alır (incelenen kararlarda 7, 9 ve 15 gün). Servis yoğunluğu, parça temininde gecikme veya aracın servise geç verilmesinden kaynaklanan uzama davalıya yüklenemez.

Değer kaybı ve ikame araç bedelini sigorta şirketinden isteyebilir miyim?

Değer kaybı ve hasar bedeli için işleten ile zorunlu trafik sigortacısı birlikte (müteselsil) sorumludur; sigortacının sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlıdır. İkame araç/araç mahrumiyeti ise dolaylı zarar sayıldığından poliçe kapsamı dışında kabul edilmekte ve yalnızca işleten ve sürücüden istenmektedir. Sigortacıdan talep edilmeyen mahrumiyet kalemi için sigortacı aleyhine hüküm kurulması talep aşımı sayılmıştır.

Kusur oranı %75 ise değer kaybından önce kusur indirimi mi, sigortacının ödemesi mi düşülür?

Önce kusur indirimi uygulanır, sonra sigortacının yaptığı ödeme mahsup edilir. İzmir BAM 4. HD 2026/1644 K. sayılı kararında 12.000 TL değer kaybı için sıra şöyle kurulmuştur: 12.000 × %75 = 9.000 TL; 9.000 − 2.221,99 TL (sigortacı ödemesi) = 6.779 TL.

Aracım daha önce aynı bölgeden hasar görmüşse değer kaybı alabilir miyim?

Kayseri BAM 3. HD 2026/1147 K. sayılı kararına göre önceki kazada aynı bölgedeki parçalar değiştirilmiş ve araç orijinalliğini yitirmişse, o bölgede oluşan yeni hasar değer kaybı doğurmaz. Başvurudan önce TRAMER hasar geçmişinin kontrol edilmesi bu yüzden önemlidir.

Aracımı kaskom onardı; zorunlu trafik sigortacısından ayrıca hasar farkı isteyebilir miyim?

Ancak (a) onarım eksik kaldıysa eksik kısım için veya (b) kasko ödemesi dışında kendi cebinizden ödeme ya da borçlanma yaptıysanız o tutar kadar. İzmir BAM 11. HD 2026/970 K. sayılı kararı, bilirkişinin KDV dâhil iskontosuz hesapladığı bedelden sigortacı ödemesinin düşülmesiyle bulunan farkın, zarar gören hiçbir ödeme yapmamışsa sebepsiz zenginleşme oluşturacağını belirtmiştir.