Araç Kiralamada Yeni Dönem: Kiracıdan Hasar ve Değer Kaybı Talebi Kurala Bağlandı

Kısa Cevap: Rent-a-Car'ın "Kendin Tespit Et, Kendin Tahsil Et" Dönemi Kapanıyor

Ticaret Bakanlığınca hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, 15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı; 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Yönetmelik yalnızca sektöre yetki belgesi ve asgari filo şartları getirmiyor; asıl devrimi hasar, değer kaybı ve depozito uyuşmazlıklarının ispat rejiminde yapıyor. Üç kural öne çıkıyor:

1) Kiracıdan hasar veya arıza bedeli istenebilmesi için hasarın ve maliyetin yetkili ve bağımsız bir ekspertiz raporuyla belgelendirilmesi zorunlu; işletmenin kendi personelinin tuttuğu tutanak ispat aracı sayılmıyor (m. 16/5).

2) Taraflar anlaşmadıkça, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde bir karar olmadan değer kaybı adı altında kiracıdan tek kuruş talep ve tahsil edilemiyor (m. 16/9). Depozitodan veya kart provizyonundan re'sen "değer kaybı kesintisi" devri kapanıyor.

3) Kiracının hasar kaynaklı mali sorumluluğu kural olarak işletme tarafından güvence altına alınmak zorunda; kiracıya ancak alkol, kırmızı ışık ihlali, drift gibi ağır ihlallerde ve kasıt hâllerinde rücu edilebiliyor (m. 16/10).

Hasar Bedelinde Yeni İspat Rejimi: Bağımsız Ekspertiz ve Belge Şartı

Yönetmeliğin 16. maddesi, kiracıdan hasar bedeli talebinin ön şartlarını dört katmanlı bir ispat rejimine bağlamıştır:

Fiziki karşılaşma olmadan yapılan iadelerde (anahtar kutusu, ofis dışı bırakma) araç bırakıldıktan sonra oluşan hasarlardan kiracı sorumlu tutulamayacak (m. 16/7). Teslimde kolayca görülemeyen çizik ve göçükler ile olağan kullanım izleri için depozitodan kesinti yapılması da açıkça yasaklandı (m. 14/5).

Değer Kaybında Devrim: Yargı Kararı Olmadan Tahsilat Yasak

Yönetmeliğin en dikkat çekici hükmü 16. maddenin dokuzuncu fıkrasıdır: "İşletme ve kiracının anlaşmaya vardığı durumlar hariç olmak üzere, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar olmadan değer kaybı nedeniyle kiracıdan herhangi bir bedel talep ve tahsil edilemez."

Bu hüküm, kiralama sektöründeki en yaygın uyuşmazlık tipini doğrudan hedef alıyor. Araç değer kaybı; aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değeri arasındaki farktır ve tespiti teknik bilirkişilik gerektirir. Buna rağmen uygulamada işletmeler, kendi belirledikleri götürü tutarları "değer kaybı" adı altında depozitodan kesmekte veya kart provizyonundan çekmekteydi. Yeni rejimde işletme, değer kaybını ancak yargısal bir denetimden geçirerek — dava veya taraflar arasında açık anlaşma yoluyla — isteyebilecek. Değer kaybının nasıl hesaplandığına dair ayrıntı için Araç Değer Kaybı Rehberimize bakabilirsiniz.

İşletmenin Güvence Yükümlülüğü: Kasko Mantığı Kiralamaya Taşındı

Yönetmeliğin 16/10. maddesi uyarınca kira süresi boyunca kiracının ve ek sürücünün hasar kaynaklı mali sorumlulukları işletme tarafından güvence altına alınmak zorundadır; işletme bu yükümlülüğünü kasko sigortasıyla yerine getirebilir. Kural olarak kiracıdan onarım masrafı, değer kaybı veya kira kaybı istenemez. İstisnalar ise kasko genel şartlarındaki teminat dışı hâllerle çarpıcı biçimde paraleldir:

a) Alkol veya uyuşturucu etkisinde araç kullanılması, kırmızı ışık ihlali, güvenlik şeridinin usulsüz kullanımı, ters şeritten gidilmesi, yarış/hız denemesi ve bilerek savrulma (drift) gibi ciddi güvenlik riski oluşturan ihlaller; b) kasten verilen zararlar; c) aracın kiracının kusuruyla yetkisiz kişilerce kullanılması; ç) yasa dışı faaliyetlerde kullanım.

Ayrıca kimlik tespitini engellemek amacıyla kaza yerinin terk edilmesi veya resmi kaza tespit tutanağı düzenlettirilmemesi hâlinde de güvence devre dışı kalıyor. Bu istisnaların sigortacılıktaki karşılıkları için kırmızı ışık ihlalinde rücu ve kaza yerini terk ve kasko yazılarımıza bakın.

Depozito, Rezervasyon ve Diğer Kiracı Hakları

Depozito tavanı ve iade süresi: Depozito; altı gün ve altındaki kiralamalarda en fazla üç günlük, daha uzun kiralamalarda en fazla yedi günlük kira bedeli kadar olabilecek ve taşıtın iadesini izleyen yedi gün içinde iade edilecek (m. 14). Depozito adı altında çek, senet veya kefaletname alınması yasak.

Sigortadan yararlanma bedele bağlanamaz: Kiracı, yalnızca kira bedelini ödemekle aracın kaskosundan ve zorunlu trafik sigortasından yararlanır; bu, ek bir şarta veya bedele bağlanamaz (m. 13/5). Kiralama hizmeti, ek sigorta veya hasar güvencesi satın alma şartına da bağlanamaz (m. 17/3).

Rezervasyon ve iade hakları: Ön ödemeli rezervasyon, teslim saatine 24 saatten fazla süre varken bedelsiz iptal edilebilecek (m. 11/7); rezervasyondaki segmentte araç hazır değilse ek bedel alınmadan üst segment araç verilecek (m. 12/2); bir saate kadar iade gecikmesinden ücret alınamayacak (m. 13/8); arıza hâlinde işletme en kısa sürede eş değer ikame araç tahsis edecek (m. 16/2).

Yürürlük ve Geçiş Takvimi

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yönetmelik yürürlüğe girmeden önceki kiralamalarda hangi kurallar geçerli?

Yeni kurallar 1 Ocak 2027'den itibaren uygulanacak. O tarihe kadar mevcut uyuşmazlıklarda TBK'nın kira ve haksız fiil hükümleri, tüketici mevzuatı ve haksız şart denetimi geçerli olmaya devam ediyor — kiracılar bugün de işletmenin tek taraflı hasar tespitine itiraz edebilir.

Depozitomdan haksız kesinti yapıldı; ne yapabilirim?

Kiracı tüketici konumundaysa tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi yolu açıktır. 2027 sonrasında Yönetmeliğe aykırılıklar için ayrıca Ticaret Bakanlığına (ticaret il müdürlükleri) şikâyet mekanizması işleyecek; aykırılıklar idari para cezası yaptırımına tabi.

Kiralık araca başkası çarptıysa değer kaybını kim ister?

Aracın maliki işletmedir; değer kaybını kusurlu üçüncü kişiden ve sigortacısından işletme talep eder. Kusursuz kiracıdan ise hiçbir bedel istenemez (m. 16/8). Kiracıysanız kaza tespit tutanağını mutlaka düzenlettirin ve bir örneğini saklayın.

Bu kurallar filo kiralama ve araç paylaşım uygulamalarını kapsıyor mu?

Hayır. Uzun süreli (30 gün+) kiralamalar, kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, dakikalık/saatlik paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışında (m. 2/2). Yönetmelik esas olarak tüketicinin taraf olduğu günlük/kısa süreli kiralamaları düzenliyor.