Okul Servisi Kazasında Çocuğunuzun Hakları: Sorumlular, Sigortalar ve Tazminat

Kısa Cevap: Çocuğunuz "Yolcu" — Hukuken En Korunan Konumda

Okullar açılırken yüz binlerce çocuk her sabah servise biniyor. Bir kaza yaşandığında velinin bilmesi gereken ilk şey şu: serviste oturan çocuğunuz yolcudur ve kusur tartışmasının tarafı değildir. Kaza ister servis şoförünün, ister karşı aracın, ister her ikisinin kusurundan kaynaklansın, çocuğunuzun zararını karşılamakla yükümlü birden fazla sorumlu ve birden fazla sigorta vardır. Yolcu haklarını genel olarak anlattığımız rehberin okul servisine özel hâli bu yazıda.

Kim Sorumlu? Tek Tek Sayalım

Hangi Sigortalar Devreye Girer?

1) Servis aracının zorunlu trafik sigortası (ZMMS): 2026 itibarıyla bedensel zararlarda kişi başına teminat 1.800.000 TL'ye kadardır. Şoförün kusuru oranında, çocuğun sürekli/geçici iş göremezlik zararı ve belgeli bakıcı giderleri bu poliçeden istenir.

2) Karşı aracın ZMMS'si: Kusur karşı araçtaysa aynı kalemler o poliçeden istenir; kusur paylaşımlıysa her iki sigortacı kendi sigortalısının kusuru oranında sorumludur.

3) Varsa ferdi kaza / koltuk sigortası: Birçok servis aracında yolcuları güvence altına alan ferdi kaza poliçesi bulunur. Bu poliçeler kusur aranmaksızın, poliçede yazılı tutar üzerinden ödeme yapar ve trafik sigortasından alınan tazminattan mahsup edilmez — ayrı ve ek bir güvencedir. Servis firmasından poliçe bilgisini mutlaka isteyin.

4) Tedavi giderleri: Trafik kazasına bağlı tedavi giderleri kural olarak SGK tarafından karşılanır; kapsam dışı belgeli giderler sorumlulardan istenir.

Hangi Zararlar İstenebilir?

• Geçici iş göremezlik / iyileşme dönemi zararları: Çocuğun okulundan geri kalması, özel ders, ulaşım ve refakat giderleri gibi belgeli kalemler. İş göremezlik tazminatı rehberimiz hesap mantığını anlatır.
• Sürekli maluliyet: Kalıcı iz veya fonksiyon kaybı varsa, resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenen orana göre ömür boyu kazanç kaybı hesaplanır — çocuklarda bu hesap ileride çalışacağı varsayımıyla yapılır ve ciddi tutarlara ulaşabilir.
• Bakıcı gideri: İyileşme döneminde çocuğun bakımını üstlenen aile üyesi için dahi bakıcı gideri tazminatı istenebilir; fatura şart değildir.
• Manevi tazminat: Çocuğun ve — ağır yaralanma hâlinde — anne babanın duyduğu elem için manevi tazminat; sigortacıdan değil, kusurlu sürücü ve işletenden istenir.

Süreç Nasıl İşler?

Adım 1: Kaza tespit tutanağı, hastane kayıtları ve servis sözleşmesi/plaka bilgileri toplanır; şoför hakkında taksirle yaralamadan işlem yapılmışsa savcılık dosya numarası not edilir.
Adım 2: İlgili trafik sigortacısına KTK m. 97 uyarınca yazılı başvuru yapılır (15 günlük yanıt süresi).
Adım 3: Ödeme yapılmaz veya eksik kalırsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulur; manevi tazminat ile sigorta kapsamı dışındaki kalemler için işleten ve sürücü aleyhine dava açılır.
Adım 4: Maluliyet raporu kesinleştiğinde talep artırımı yapılır; küçük adına tüm işlemleri veli (yasal temsilci) yürütür.

Kaza Sonrası Veli Kontrol Listesi

1) Çocuğu mutlaka hastanede muayene ettirin — belirti olmasa bile kayıt oluşturun.
2) Kaza tespit tutanağını ve servis aracının plakasını/sigorta bilgisini edinin.
3) Servis sözleşmesini, ödeme dekontlarını ve varsa ferdi kaza poliçesini isteyin.
4) Tüm tedavi ve ulaşım harcamalarının belgelerini saklayın.
5) Firma veya sigortacı önüne belge koyarsa imzalamadan önce danışın.
6) Tedavi tamamlanmadan "maluliyet yok" demeyin; kontrol muayenelerini aksatmayın.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Okul servisi kazasında çocuğum yaralandı; tazminatı kimden isteyebilirim?

Çocuğunuz serviste yolcu olduğundan kusur tartışmasının tarafı değildir. Kusura göre; servis aracının işleteni, sürücüsü ve zorunlu trafik sigortacısı ile — karşı araç kusurluysa — o aracın işleteni, sürücüsü ve trafik sigortacısı sorumludur. İki araç da kusurluysa her iki sigortacıya birden başvurulabilir; sigortacılar zarardan müteselsilen sorumludur.

Servis şirketinin sigortası manevi tazminatı öder mi?

Hayır. Zorunlu trafik sigortası (ZMMS) manevi tazminatı kapsamaz. Manevi tazminat, kusurlu sürücü ve işletenden (servis şirketi/araç sahibi) mahkeme yoluyla istenir. Maddi zararlar (tedavi dışındaki giderler, iş göremezlik, sürekli maluliyet) ise sigortacıdan talep edilir.

Tedavi masraflarını kim karşılar?

Trafik kazasına bağlı tedavi giderleri kural olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. SGK kapsamı dışında kalan belgeli giderler (özel fizik tedavi, yol, refakatçi vb.) sorumlulardan ve sigortacıdan istenebilir; belgelerinizi mutlaka saklayın.

Çocuğun maluliyet oranı hemen belli olmuyor; beklemek hak kaybettirir mi?

Sürekli maluliyet, ancak tıbbi iyileşme tamamlandıktan sonra düzenlenen raporla belirlenir ve bu süreç aylar alabilir. Bu bekleyiş hak kaybettirmez; zamanaşımı süreleri yeterince uzundur. Önemli olan tedavi kayıtlarının eksiksiz tutulması ve sürecin bir uzmanla planlanmasıdır.

Okulun veya servis firmasının sorumluluğu var mı?

Servis hizmetini üstlenen firma taşıma sözleşmesinin tarafı olarak çocuğu güvenli taşıma borcu altındadır; araç sahibi işleten sıfatıyla kusursuz sorumludur. Hizmeti organize eden okulun ise özen yükümlülüğü tartışılabilir; somut olaya göre okul aleyhine de sorumluluk gündeme gelebilir.

Süre sınırı var mı, ne zaman başvurmalıyım?

Bedensel zararlarda zamanaşımı kural olarak zarardan ve sorumludan haberdar olunmasından itibaren 2 yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıldır; fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı uygulanır. Yine de delillerin taze olduğu ilk aylarda süreci başlatmak her zaman avantajlıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza göre sonuç değişebilir. Hukuki değerlendirme için bir avukata danışınız.