Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Kazada Yaralanan Sürücü ve Yolcu, Kusura Bakılmadan Ne Alır?

Kısa Cevap: Poliçenizde Varsa, Kusurunuz Ne Olursa Olsun İsteyebilirsiniz

Koltuk ferdi kaza sigortası, araçtaki sürücü ve yolcuların kazada ölmesi ya da sürekli sakat kalması hâlinde poliçede yazılı tutarı kusura bakmadan ödeyen bir can sigortasıdır. Trafik sigortasından alınan tazminattan bağımsızdır ve kural olarak ondan düşülmez. Ödenecek tutar, sakatlık oranı ile poliçedeki teminatın çarpımıdır; oran ise Genel Şartlardaki maluliyet cetveline göre belirlenir. Bu yüzden kazadan sonra ilk iş, kasko poliçenizde ve bindiğiniz otobüsün poliçesinde bu teminatın olup olmadığını öğrenmektir.

Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Nedir? İki Ayrı Türü

Uygulamada "koltuk sigortası" denildiğinde iki ayrı sigorta kastedilir. İkisi de ferdi kaza sigortasıdır; farkları kimin yaptırdığında ve zorunlu olup olmadığındadır:

Kasko poliçesindeki teminat, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti'nin bir kararındaki ifadeyle, sigortalı araç hareket hâlinde ya da park hâlindeyken, bakımı yapılırken veya araca inilip binilirken meydana gelen kazalarda araçta bulunan ve poliçede sayısı belirtilen sürücü, sürücü yardımcıları ve yolcuları kapsar. Poliçenizde "ferdi kaza" satırında koltuk sayısını ve her kalem için teminat tutarını görebilirsiniz.

Kusur Aranmaz: %100 Kusurlu Sürücü de Alabilir

Kazaya tek başına sebep olan sürücü, kendi aracının trafik sigortasından tazminat alamaz; trafik sigortası ve kasko poliçesindeki ihtiyari mali sorumluluk teminatı yalnızca üçüncü kişilerin zararını karşılar. Ferdi kaza teminatı ise tam da bu boşluğu doldurur: sigortalıya kazanın kendisi için ödeme yapar, kimin kusurlu olduğuna bakmaz.

Karar iki şeyi birlikte gösteriyor: Teminat kusurlu sürücüyü de korur; ancak kasko poliçelerindeki ferdi kaza tutarları çoğu zaman sembolik düzeydedir. Poliçenizi yenilerken bu teminatın tutarına bakmak, kazadan sonra bakmaktan çok daha faydalıdır.

Ehliyetsiz kullanım gibi durumlar da her zaman ödemeyi engellemez. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2018/6134, K. 2020/4763, 13.07.2020 kararında, Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartlarında sayılan teminat dışı hâller arasında aracın gerekli sürücü belgesi olmayan kişi tarafından kullanılmasının bulunmadığını belirtmiştir. Yine de her poliçenin istisnalar bölümü ayrıca okunmalıdır.

Ne Kadar Öder? Teminat × Sakatlık Oranı

Ferdi kaza sigortası bir meblağ sigortasıdır. Trafik sigortasında olduğu gibi gelir, yaş ve bakiye ömür üzerinden gerçek zarar hesaplanmaz; poliçede kararlaştırılan tutar ödenir. Ölümde ölüm teminatının tamamı, sürekli sakatlıkta sakatlık teminatının cetvelde karşılık gelen oranı, tedavi masraflarında ise limit dahilinde yapılan harcama ödenir.

Tablodaki rakamlar ilgili kararlardaki poliçe tutarlarıdır ve güncel teminatları göstermez. Kendi poliçenizdeki tutarı esas alın.

Maluliyet Raporu: Engellilik Oranı Değil, Cetvel

Uyuşmazlıkların büyük kısmı rapordan çıkar. Trafik sigortası tazminatında maluliyet, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik gibi düzenlemelere göre vücut çalışma gücü kaybı olarak ölçülür. Ferdi kaza sigortasında ise oran, Genel Şartlara ekli maluliyet cetvelinden bulunur. Cetvelde örneğin "bir omuz hareketinin tamamen kaybı" ya da "bir dirsek hareketinin tamamen kaybı" gibi kalemler için sabit yüzdeler yer alır; tabloda sayılmayan sakatlıklar, önem derecelerine göre ve tablodaki oranlara kıyasen belirlenir.

Uygulamadaki sonuçları şunlardır:

• Doğru raporu isteyin. Başvuruya engellilik raporunu eklemek yetmeyebilir. Anılan İtiraz Hakem Heyeti kararında, engellilik yönetmeliğine göre alınan rapor ferdi kaza talebi için hükme esas alınmadı ve rapor ücreti talebi reddedildi; oran, cetvele göre rapor veren bilirkişi hekimle belirlendi.
• Tedavinin bitmesini bekleyin. Genel Şartlara göre sürekli sakatlık, tıbbi tedavinin sona ermesi ve sakatlığın kesin olarak tespitinden sonra ödenir. Kazanın, kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde sürekli sakatlığa yol açmış olması gerekir.
• İki oran farklı çıkabilir. Aynı kişinin trafik sigortası dosyasında %12 engellilik, koltuk sigortası dosyasında %10 cetvel oranı bulunabilir. Bu bir çelişki değil, iki ayrı ölçütün sonucudur.

Trafik sigortası tarafındaki maluliyet sürecini yaralanmalı kazada iş göremezlik tazminatı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Trafik Sigortası Tazminatıyla Birlikte Alınır mı?

Evet. Yolcu, bindiği aracın ve varsa karşı aracın trafik sigortasından gerçek zararını isterken, koltuk ferdi kaza sigortasından da poliçedeki bedeli ayrıca isteyebilir. İki sigortanın hukuki niteliği farklıdır: trafik sigortası sorumluluğu, ferdi kaza sigortası ise kişiyi sigortalar.

Ferdi kaza sigortacısı, ödediği tutarı kazaya sebep olan kişiden geri de isteyemez. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi yukarıda anılan 2020 tarihli kararında, meblağ sigortası olan ferdi kaza sigortasında ödeme yapan sigortacıya halefiyet yoluyla rücu hakkı tanınmadığını belirterek sigortacının rücu davasının reddedilmesi gerektiğine hükmetmiştir. Bu yüzden koltuk sigortasından ödeme almanız, kusurlu tarafın ya da onun trafik sigortacısının sorumluluğunu azaltmaz.

Kusurlu sürücünün kendisi açısından tablo farklıdır: kendi aracının trafik sigortasından talepte bulunamaz; karşı araç da kusurluysa onun trafik sigortasına, kendi aracında ferdi kaza teminatı varsa ona başvurur. Karşı aracın limiti yetmezse izlenecek yolu trafik sigortası limiti yetmedi yazımızda anlattık.

Başvuru, Ödeme Süresi ve Zamanaşımı

Başvuru, poliçeyi düzenleyen sigorta şirketine yazılı olarak yapılır. Genellikle istenen belgeler şunlardır: kaza tespit tutanağı veya polis tutanağı, poliçe bilgisi, tedavi evrakı ve epikrizler, Genel Şartlardaki cetvele göre düzenlenmiş maluliyet raporu, kimlik ve hesap bilgisi; ölüm hâlinde ölüm belgesi ve mirasçılık belgesi.

Şirket cevap vermez ya da talebi eksik karşılarsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir. Başvuru ücretini ve süreci Sigorta Tahkim Komisyonu rehberimizde anlattık.

5 Adımlık Kontrol Listesi

1. Poliçeyi bulun. Kendi aracınızdaysanız kasko poliçenizin teminat tablosunda "ferdi kaza" satırına, koltuk sayısına ve ölüm, sakatlık ve tedavi tutarlarına bakın. Otobüs yolcusuysanız taşımacı firmadan veya bilet bilgisinden aracın koltuk sigortacısını öğrenin.
2. Kazayı yazılı bildirin. Tutanak ve ilk tedavi belgeleriyle birlikte şirkete ihbarda bulunun, gönderim kanıtını saklayın.
3. Tedavinin bitmesini bekleyip doğru raporu alın. Rapor, Genel Şartlardaki maluliyet cetveline göre düzenlenmeli; engellilik raporu tek başına yeterli olmayabilir.
4. Trafik sigortası talebini ayrıca yürütün. İki talep birbirinin yerine geçmez; biri ödendi diye diğerinden vazgeçmeyin. Yolcu iseniz yolcu hakları yazımıza bakın.
5. İki yıllık süreyi takviminize yazın. Cevap gelmezse ya da ödeme cetvele uymuyorsa tahkime veya mahkemeye başvurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş ya da tavsiye niteliği taşımaz ve herhangi bir sonuç taahhüdü içermez. Teminat kapsamı ve istisnalar her poliçede farklı olabilir; düzenlemeler yazının yayım tarihindeki mevzuata göredir ve her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.