Şehirlerin Yeni Kaza Tipi: E-Scooter
Paylaşımlı elektrikli scooterlar (e-skuter) şehir içi ulaşımın parçası hâline geldi — ve beraberinde yeni bir kaza türü getirdi: scooterın yayaya çarpması, aracın scooter sürücüsüne çarpması, kaldırıma bırakılan scootera takılıp düşme, bozuk scooter nedeniyle yaralanma...
Bu kazaların tazminat hukuku, klasik trafik kazalarından önemli noktalarda ayrılıyor; çünkü e-scooter motorlu taşıt değildir ve zorunlu trafik sigortası (ZMSS) kapsamında değildir. Zarar görenin muhatabı; olayın tipine göre scooter sürücüsü, paylaşımlı scooter işletmecisi şirket, çarpan aracın trafik sigortası veya bunların birkaçı birden olabilir. Bu rehberde kim, kime, hangi hukuki zeminde başvurur sorusunu emsal kararlarla açıklıyoruz.
📌 Hukuki çerçeve: Elektrikli Skuter Yönetmeliği (RG 14.04.2021 — 31454) uyarınca e-scooter; hızı 25 km/s'yi geçmeyen, sürücü belgesi gerektirmeyen bir araçtır. 15 yaşından küçükler kullanamaz; bisiklet yolu varsa taşıt yolu yerine bisiklet yolu kullanılır, kaldırımda sürülemez, ikinci kişi taşınamaz. Bu kurallara aykırılık, kazada kusur dağılımını doğrudan etkiler.
Senaryolara Göre Tazminat Muhatabı
✅ Araç, scooter sürücüsüne çarptı
Scooter sürücüsü, çarpan aracın ZMSS poliçesi bakımından üçüncü kişidir. Yaralanma hâlinde geçici/sürekli işgöremezlik, tedavi ve bakıcı giderleri; ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı, kusur oranına göre aracın trafik sigortasından talep edilir. Araç sigortasızsa Güvence Hesabı devreye girer.
✅ Scooter yayaya çarptı
Zorunlu sigorta olmadığından yaya, zararını scooter sürücüsünden (TBK haksız fiil hükümleri) talep eder. Paylaşımlı scooterlarda, işletmeci şirketin sorumluluk sigortası varsa bu poliçeye; kusur ve denetim eksikliği koşulları gerçekleşmişse işletmeci şirkete de başvurulabilir.
✅ Kaldırıma bırakılan scootera takılıp düşme / park hâlindeki scootera çarpma
Yönetmeliğe aykırı park, işletmeci şirketin ve scooterı bırakan son kullanıcının sorumluluğunu gündeme getirir. Tersi durumda — kurallara uygun park edilmiş scootera aracın çarpması — araç sürücüsü ve ZMSS'si scooter şirketinin zararından sorumludur (İstanbul 15. ATM'nin aşağıdaki kararına konu uyuşmazlık tam olarak budur).
⚠️ Bozuk/arızalı paylaşımlı scooter nedeniyle yaralanma
Fren tutmaması, gidon boşluğu gibi bakım kusurlarında muhatap işletmeci şirkettir. Kiralama ilişkisi nedeniyle sözleşmeye aykırılık ve TBK hükümleri birlikte değerlendirilir; şirketlerin "kullanıcı sözleşmesindeki sorumsuzluk kayıtları" tüketici mevzuatı karşısında mutlak koruma sağlamaz.
Emsal Kararlar: Mahkemeler E-Scooter Kazalarına Nasıl Bakıyor?
E-scooter içtihadı yeni oluşuyor; aşağıdaki kararlar bu alandaki ilk dalga uyuşmazlıkların nasıl çözüldüğünü gösteriyor.
Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi
İŞGÖREMEZLİK TALEBİ
| Esas / Karar |
2022/860 E. — 2025/154 K. |
| Karar Tarihi |
26.02.2025 |
| Konu |
E-scooter sürücüsünün yaralanması — işgöremezlik, bakıcı, tedavi gideri ve scooter bedeli |
| Talep Kalemleri |
Geçici + sürekli işgöremezlik, bakıcı, tedavi, araç bedeli, manevi tazminat |
"...belirsiz alacak olan tazminat taleplerine ilişkin şimdilik 100,00.-TL geçici iş göremezlik tazminatının, 100,00.-TL sürekli iş göremezlik tazminatının, 100,00.-TL bakıcı ve 100,00-TL tedavi giderinin, 100,00-TL kaza sonucu kullanılamaz hale gelen elektrikli scooterin bedelinin tahsili..."
Kararın Önemi: E-scooter sürücüsünün bir aracın çarpması sonucu yaralanması hâlinde talep edilebilecek kalemlerin tam listesini gösterir: geçici/sürekli işgöremezlik, bakıcı ve tedavi giderleri, scooterın bedeli ve manevi tazminat. Bu talepler, kusur oranında çarpan aracın ZMSS sigortacısına yöneltilebilir.
İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi
KESİNLEŞMİŞ KARAR
| Esas / Karar |
2024/612 E. — 2025/76 K. |
| Karar Tarihi |
21.01.2025 (kesinleşti) |
| Konu |
Aracın park hâlindeki paylaşımlı e-skutere çarpması — işletmecinin zararı |
| Sonuç |
Yönetmeliğe uygun park — kusur araç sürücüsünde |
"...davaya konu kaza, ... plakalı aracın sürücüsünün park halinde bulunan ... elektrikli skutera çarpması sonucu meydana geldiğini, ... kazaya konu ... kodlu e-skutera ait kaza öncesi e-skuter kaldırıma, yönetmeliğe tamamen uygun olarak park edilmiş olduğunu..."
Kararın Önemi: Park kurallarına uygunluk, e-scooter kazalarında kusur dağılımının kilit noktasıdır. Yönetmeliğe uygun bırakılmış scootera çarpan araç sürücüsü (ve ZMSS'si) zarardan sorumlu tutulurken; gelişigüzel yol ortasına bırakılan scooter söz konusuysa denge tersine döner. Benzer uyuşmazlık: İstanbul 15. ATM 2023/523 E. — 2025/27 K.
Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi
İŞLETMECİ ŞİRKETİN KONUMU
| Esas / Karar |
2024/725 E. — 2026/218 K. |
| Karar Tarihi |
12.03.2026 (kesinleşti) |
| Konu |
Paylaşımlı e-skuter kazası — kiralama ilişkisi ve işletmecinin hukuki konumu |
| Sonuç |
Kiralama ilişkisi TBK hükümlerine göre değerlendirildi |
"...müvekkil uygulama üzerinden kısa süreli kiralama ile elektrikli skuter kiralama işi yaptığını, davaya konu kaza ... müvekkilin kiralama yaptığı elektrikli skuterlardan birisini ... ilgilendirdiğini, TBK adi kiraya ilişkin hükümleri..." [çerçevesinde savunma yapılmıştır]
Kararın Önemi: Paylaşımlı scooter şirketleri, kullanıcıyla aralarındaki ilişkinin salt "kiralama" olduğunu ve kazalardan sorumlu olmadıklarını savunur. Uyuşmazlıklarda; şirketin bakım-denetim yükümlülüğü, sürücüye ve üçüncü kişilere karşı konumu her somut olayda ayrıca değerlendirilmektedir. Ölümlü kazalarda ceza boyutu için Yargıtay 12. CD 2023/5145 E. — 2023/4159 K. sayılı kararı, e-scooterda ikinci kişi taşınmasının ağır sonuçlarını gösteren güncel bir örnektir.
Kusur Dağılımını Etkileyen Kurallar
E-scooter kazalarında bilirkişiler kusuru şu kurallara göre dağıtır: scooter sürücüsü bakımından kaldırımda sürüş yasağı, bisiklet yolu varken taşıt yoluna çıkma, ikinci kişi taşıma yasağı, 15 yaş sınırı ve gece görünürlük; araç sürücüleri bakımından hız, takip mesafesi ve savunmasız yol kullanıcısına karşı özen yükümlülüğü. Scooter sürücüsünün kural ihlali, tazminatını müterafik kusur oranında azaltır — tamamen ortadan kaldırmaz. Bu ilkenin motosiklet kazalarındaki uygulaması (kasksız sürüşte %20 indirim içtihadı) için Motosiklet Kazaları Rehberi'mize bakın.
Kaza Sonrası 5 Adım
1
Resmî tutanak tutturun. E-scooter kazalarında taraflar çoğu zaman tutanaksız ayrılıyor — bu, tazminat hakkının fiilen kaybıdır. 155/112'yi arayın; yaralanma varsa mutlaka hastane kaydı oluşturun.
2
Sürüş kaydını sabitleyin. Paylaşımlı scooterda uygulama üzerindeki sürüş kaydı (kim, ne zaman, hangi güzergâh) kritik delildir; ekran görüntüsü alın, gerekirse şirketten yazılı olarak isteyin.
3
Görgü tanığı ve kamera kaydı toplayın. MOBESE, esnaf kameraları ve araç kameraları; kaldırım/yol ayrımı ile park konumunun ispatında belirleyicidir.
4
Doğru muhatabı belirleyin. Araç çarptıysa ZMSS sigortacısına başvuru (KTK m.97 uyarınca dava öncesi yazılı başvuru şartı); scooter kaynaklı zararda sürücü ve/veya işletmeci şirket; bozuk scooterda işletmeci. Yanlış muhataba açılan dava zaman kaybettirir.
5
Süreleri kaçırmayın. Haksız fiilde temel zamanaşımı 2 yıldır (TBK m.72); ZMSS'ye yönelik taleplerde KTK'daki süreler ve ceza zamanaşımı uzatımı gündeme gelebilir. Yaralanmalı dosyalarda sakatlık oranı netleşmeden acele ibraname imzalamayın.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Elektrikli scooterın zorunlu trafik sigortası var mı?
Hayır. E-scooter motorlu taşıt sayılmadığından ZMSS zorunluluğu kapsamında değildir. Bu nedenle scooterın verdiği zararlar sürücüsünden, koşulları varsa paylaşımlı scooter işletmecisinden veya işletmecinin varsa sorumluluk sigortasından talep edilir.
Araba bana scooter kullanırken çarptı; tazminatı kimden isterim?
Çarpan aracın zorunlu trafik sigortasından (ZMSS). Scooter sürücüsü, aracın sigortası bakımından üçüncü kişidir; kusur oranına göre işgöremezlik, tedavi ve bakıcı giderleri ile manevi tazminat (manevi tazminat sürücü ve işletenden) talep edilebilir. Araç sigortasızsa Güvence Hesabı devreye girer.
Scooter bana çarptı; yaya olarak ne yapabilirim?
Zararınızı haksız fiil hükümlerine göre scooter sürücüsünden talep edebilirsiniz. Paylaşımlı scooter söz konusuysa uygulama kayıtlarından sürücü tespit edilebilir; işletmeci şirketin sorumluluk sigortası varsa poliçeye, denetim ve bakım kusuru varsa şirkete de başvuru değerlendirilir.
Kaldırıma bırakılan scootera takılıp düştüm; kim sorumlu?
Yönetmeliğe aykırı park hâlinde, scooterı bırakan son kullanıcı ile park düzenini denetlemekle yükümlü işletmeci şirketin sorumluluğu gündeme gelir. Olay yerini fotoğraflayın, scooterın kodunu kaydedin ve tanık bilgisi alın.
E-scooter kazasında hangi kurallar kusuru etkiler?
Elektrikli Skuter Yönetmeliği'ne göre 15 yaş sınırı, 25 km/s hız sınırı, kaldırımda sürüş yasağı, bisiklet yolu önceliği ve ikinci kişi taşıma yasağı temel kurallardır. Bu kurallara aykırılık müterafik kusur olarak tazminatı azaltabilir ancak kural olarak tamamen ortadan kaldırmaz.
Bozuk scooter yüzünden yaralandım; şirket 'sözleşmede sorumluluk kabul etmiyoruz' diyor, haklı mı?
Kullanıcı sözleşmelerindeki sorumsuzluk kayıtları mutlak koruma sağlamaz. İşletmecinin araçlarını bakımlı ve güvenli bulundurma yükümlülüğü vardır; fren arızası gibi bakım kusurlarında tüketici mevzuatı ve TBK çerçevesinde tazminat talep edilebilir.