Ne Oldu? Üç Cümlede Değişiklik
16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesi (belirsiz alacak davası) yürürlükten kaldırıldı. Aynı kanunla kısmi davayı düzenleyen m.109'a yeni bir dördüncü fıkra eklendi: alacağın bir kısmının dava edildiği hâllerde talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına takılmadan tahkikat sona erene kadar artırılabilecek ve zamanaşımı, artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacak. Yani belirsiz alacak davasının sağladığı pratik imkânlar tamamen yok olmadı; güçlendirilmiş kısmi dava modeline taşındı.
16 Temmuz 2026'dan sonra açılacak tazminat davaları "belirsiz alacak davası" olarak değil, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak kısmi dava olarak açılacak; bilirkişi raporuyla zarar netleşince talep, ıslaha gerek olmadan bir kez artırılacak.
Belirsiz Alacak Davası Neydi, Neden Önemliydi?
Trafik kazası tazminatı, araç değer kaybı, iş göremezlik ya da destekten yoksun kalma gibi alacaklarda zararın kesin tutarı dava açılırken bilinemez; tutar ancak yargılamada alınan bilirkişi raporuyla ortaya çıkar. 2011'den beri uygulanan belirsiz alacak davası, davacıya küçük bir tutar göstererek dava açma ve rapor sonrası talebini artırma imkânı veriyordu; zamanaşımı da alacağın tamamı için dava tarihinde kesiliyordu. Bu dava türü kalktığına göre aynı ihtiyacı artık kısmi dava karşılayacak.
Yeni Düzen: Güçlendirilmiş Kısmi Dava (HMK m.109/4)
7589 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle HMK m.109'a eklenen fıkra aynen şöyledir:
"Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır."
Bu düzenlemenin üç pratik sonucu var:
- Islah zorunluluğu yok: Eskiden kısmi davada talebi artırmanın yolu ıslahtı ve ıslah da davada bir kez kullanılabilen, karşı tarafın zamanaşımı def'ine açık bir yoldu. Yeni fıkra, artırımı iddianın genişletilmesi yasağının tamamen dışına çıkardı.
- Zamanaşımı koruması: Artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılıyor. Kısmi davanın klasik riski — "artırdığın kısım zamanaşımına uğradı" itirazı — yeni davalar bakımından büyük ölçüde tarihe karıştı.
- Tek hak, doğru zamanlama: Artırım bir defaya mahsus ve tahkikat bitene kadar kullanılabiliyor. Bu yüzden doğru strateji, artırımı kesin bilirkişi raporu (varsa itirazlar sonuçlandıktan sonra) alınınca kullanmaktır; erken ve eksik artırım yapan, ikinci bir artırım hakkı bulamaz.
Derdest Davalar: Açılmış Belirsiz Alacak Davaları Ne Olacak?
7589 sayılı Kanun'un geçiş hükmü (Geçici Madde 1/10) açık: yürürlükten kaldırılan m.107, kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda uygulanmaya devam eder. Yani 16 Temmuz 2026'dan önce belirsiz alacak davası olarak açılmış dosyalar eski usulde yürüyecek; bu dosyalarda talep artırımı ve faiz rejimi değişmiyor. Değişiklik yalnızca yeni açılacak davaları etkiliyor.
Aynı Kanunun Gözden Kaçan Ayağı: TBK m.55'te Faiz ve Mahsup Kuralları
7589 sayılı Kanun'un 18. maddesi, bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatlarını doğrudan etkileyen iki yeni kural getirdi (TBK m.55'e eklenen fıkralar):
- Faiz ikiye bölündü: İş göremezlik ve destek tazminatının, zarar görenin (veya destekte bulunanın) kazancının bilindiği döneme ilişkin kısmına olay tarihinden; kazancın bilinemediği döneme ilişkin kısmına ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek.
- Ön ödemelerde oransal mahsup: Tahkikat başlayana kadar ifa amacıyla (ör. sigorta şirketince) ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilecek. Sigortacının erken yaptığı kısmi ödemenin güncel tazminattan TL-TL düşülmesi tartışmalarına yasal bir formül getirilmiş oldu.
Dikkat: geçiş hükmü uyarınca TBK m.55'in yeni fıkraları yalnızca 16 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen haksız fiil ve zarar doğuran olaylara uygulanır; bu tarihten önceki kazalarda eski kurallar geçerlidir. Bedensel tazminat kalemleri için iş göremezlik rehberimize ve destekten yoksun kalma yazımıza bakabilirsiniz.
Eski ve Yeni Düzen Bir Bakışta
| Konu | Eski düzen (belirsiz alacak) | Yeni düzen (kısmi dava + 109/4) |
|---|---|---|
| Dava türü | HMK m.107 belirsiz alacak davası | HMK m.109 kısmi dava (fazlaya ilişkin haklar saklı) |
| Talep artırımı | Rapor sonrası, ıslahsız | Bir defaya mahsus, ıslahsız, tahkikat sonuna kadar |
| Zamanaşımı | Tamamı için dava tarihinde kesilir | Artırılan kısım için de dava tarihinden kesilmiş sayılır |
| Harç | Gösterilen asgari tutar üzerinden peşin, artırımda tamamlama | Dava edilen kısım üzerinden peşin, artırımda tamamlama |
| Derdest dosyalar | 16.07.2026'dan önce açılan belirsiz alacak davaları eski usulde devam eder (Geçici m.1/10) | |
Sigorta ve Trafik Tazminatı Pratiğinde Ne Değişir?
- Değer kaybı ve mahrumiyet davaları: Bilirkişi tutarı belirleyeceği için dava küçük bir tutarla kısmi dava olarak açılıp raporla artırılacak; işleyiş pratikte eskisine çok benzeyecek. Ayrıntı için değer kaybı rehberimize bakın.
- Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları: Tahkimde de talep artırımı uygulaması kısmi talep mantığıyla yürüdüğünden, yeni 109/4'ün tahkim yargılamasındaki yansımaları içtihatla netleşecek; başvuru stratejisi için tahkim rehberimiz günceldir.
- Bedensel zarar dosyaları: 16.07.2026 sonrası kazalarda faiz başlangıcı ve sigorta ödemelerinin oransal mahsubu TBK m.55'in yeni fıkralarına göre hesaplanacak; tazminat hesabı yaptırırken kaza tarihine dikkat edin.
- Zamanaşımına güvenmeyin: 109/4 artırılan kısmı koruyor; ancak davanın kendisinin zamanaşımı süresi içinde açılması şart olmaya devam ediyor.
Dava Açmayı Düşünüyorsanız
Yeni usul kuralları talep stratejisini (tutar, artırım zamanlaması, faiz başlangıcı) doğrudan etkiliyor. Dosyanızı yeni düzene göre birlikte planlayalım; ilk değerlendirme ücretsizdir.
WhatsApp'tan SorunSıkça Sorulan Sorular (SSS)
Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. 7589 sayılı Kanun'un uygulaması yeni tarihli olup içtihatlarla şekillenecektir; somut dosyanız için güncel mevzuat ve içtihat kontrolü yapılarak bir avukata danışmanız önerilir.
Dosyanızı Yeni Usule Göre Planlayalım
Değer kaybı, iş göremezlik veya destekten yoksun kalma dosyanızda talep stratejisini yeni kurallara göre birlikte belirleyelim. İlk değerlendirme ücretsizdir; sonuçlar dosya bazında değişir.